Mae Crwneriaid yn swyddogion ynadol annibynnol, sy'n golygu nad ydyn nhw'n atebol i unrhyw un arall. Serch hynny, mae rhaid iddyn nhw ddilyn y deddfau a'r rheoliadau perthnasol.

Mae Crwneriaid fel arfer yn gyfreithwyr. Mewn rhai amgylchiadau fodd bynnag, doctoriaid ydyn nhw.

Mae rhaid i bob Crwner gael Cynorthwyydd neu Gynorthwywyr - rhaid i un ohonyn nhw fod ar gael ar bob adeg. Caiff Crwneriaid eu cynorthwyo gan eu Swyddogion. Mae'r swyddogion yma'n derbyn adroddiadau ynghylch marwolaethau ac yn gwneud ymholiadau ar ran y Crwner. Mae treth leol yn talu costau'r gwasanaeth.

Mae Crwner yn ymchwilio i'r marwolaethau sy'n cael eu hadrodd iddo ef neu iddi hi. Mae dyletswydd arno ef/arni hi i ddarganfod beth yw achos meddygol y farwolaeth. Bydd ef/hi hefyd yn gwneud ymholiadau ynghylch yr achos os yw'r farwolaeth yn sgil achos o drais neu achos annaturiol arall.

Ni roddir gwybod i'r Crwner am bob marwolaeth. Yn y rhan fwyaf o achosion, gall meddyg yr unigolyn sydd wedi marw, neu feddyg ysbyty sy wedi trin yr unigolyn, roi tystysgrif feddygol am achos y farwolaeth.

Mewn nifer o achosion, rhoddir gwybod i'r Crwner am farwolaeth, er enghraifft pan nad yw meddyg wedi trin yr unigolyn sy wedi marw yn ystod ei salwch olaf, neu pan fo'r unigolyn yn marw'n annisgwyl neu o dan amgylchiadau annaturiol.

Caiff manylion eu rhoi i'r Crwner fel arfer gan yr heddlu neu gan y meddyg sy'n cael ei alw i'r farwolaeth. Bydd meddyg hefyd yn rhoi gwybod i'r Crwner am farwolaeth claf os yw'n marw'n annisgwyl. Mewn achosion eraill, gall y cofrestrydd marwolaeth lleol roi gwybod i'r Crwner am y farwolaeth.

Pan roddir gwybod i Grwner am farwolaeth, mae rhaid i'r cofrestrydd aros nes bod y Crwner yn cwblhau ei ymholiadau, p'un ai bod y Crwner yn penderfynu cynnal post-mortem ai peidio.

Unwaith i'r Crwner gwblhau ei ymholiadau, bydd y cofrestrydd yn derbyn y gwaith papur. Bydd y cofrestrydd yna'n gallu cofrestru'r farwolaeth a chyflwyno gwaith papur fel y gellir bwrw ymlaen â'r angladd.

Os rhoddir gwybod i'r Crwner, mae'n bosibl y bydd yn cymryd amser i gwblhau'r ymholiadau. O ganlyniad, dylech chi gysylltu â swyddfa'r Crwner cyn mynd ati i drefnu'r angladd.

Y Crwner Mr Andrew Barkley yw'r crwner sy'n gyfrifol am sir Rhondda Cynon Taf. Mae ef wedi'i leoli yn Rock Grounds, Aberdâr, Rhondda Cynon Taf.

Ei Grwneriaid Cynorthwyol, sy'n gweithredu pan nad yw ef ar gael ac sy’n arfer pwerau llawn y Crwner, yw Mr Graeme Hughes a Dr Sarah-Jayne Richards. Mae modd cysylltu â nhw drwy Swyddogion y Crwner.

I weld rhestr o ymchwiliadau a rhagor o fanylion am y Crwner ewch i wefan y Crwner.

Manylion cyswllt y Crwner:

Swyddfa'r Crwner,

Llawr 1af
Rock Grounds
Aberdâr
CF44 7AE

Ffôn: 01443 885202
Ffacs: 01685 885250

Patrick Williams (Swyddfa Aberdâr) - 01685 885302
Gareth Heatley (Swyddfa Aberdâr) - 01685 885237
Mark Adams/Anthony Green (Gorsaf Heddlu Pen-y-bont ar Ogwr) - 01656 762968
Lauren Howitt  (Swyddfa Aberdâr) - 01685 885313
Robert Lewis (Swyddfa Aberdâr) - 01685 885316
Emma Mathias (Swyddfa Aberdâr) - 01685 885206

Helpwch ni i wella - peidiwch â chynnwys gwybodaeth bersonol neu ariannol, e.e. eich Rhif Yswiriant Gwladol neu fanylion cerdyn credyd.