Mae cynhalwyr ifainc yn blant a phobl ifainc sy'n brif gynhalwyr (gofalwyr) i riant, brawd neu chwaer sâl neu anabl.

Mae cynhalwyr ifainc yn wynebu cyfrifoldebau gofal difrifol. Yn ogystal â'r tasgau dyddiol maen nhw'n eu gwneud dros eu rhieni – fel gwaith tŷ, coginio a rhoi bath – maen nhw'n byw gyda phwysau ychwanegol o'r ysgol ac, yn aml, ddiffyg dealltwriaeth eu ffrindiau.

Mae cynhalwyr ifainc â'r un hawliau â chynhalwyr eraill o dan Ddeddf Gwasanaeth Iechyd Gwladol a Gofal Cymunedol 1990. Gallan nhw gael eu hystyried yn ‘blant mewn angen’ o dan Ddeddf Plant 1989, gan ddibynnu a yw'r awdurdod lleol yn ystyried rôl gofalu'r plentyn yn un sy'n ei atal rhag cyflawni neu gynnal safon resymol o gyfleoedd cymdeithasol a phresenoldeb ysgol llawn.

Ydw i'n gynhaliwr ifanc?

Ydych chi o dan 18 oed? Ydych chi'n gofalu am, neu'n helpu i ofalu am rywun gartref sy'n anabl, yn sâl, yn oedrannus, yn wynebu problemau iechyd meddwl neu sydd ddim yn gallu gofalu am ei hun am reswm arall? Os felly, mae'n debyg eich bod chi'n gynhaliwr ifanc. Rydyn ni wedi cynhyrchu Canllaw i Gynhalwyr Ifainc o'r enw ‘Ydych chi'n rhoi gofal?’

Ble galla i ddod o hyd i gymorth, cefnogaeth a chyngor?

Gweithiwr Asesu a Datblygu Cynhalwyr Ifainc

Mae'r Gweithiwr Asesu a Datblygu Cynhalwyr Ifainc yn gallu darparu amrywiaeth o wybodaeth a chyngor i gynhalwyr ifainc a'r bobl hynny sy'n gweithio gyda nhw. Mae hyn yn gallu cynnwys ymweld â theulu er mwyn cynnal Asesiad Cychwynnol i Gynhalwyr Ifainc.

Dylai pob atgyfeiriad i'r gwasanaeth cynhalwyr ifainc fynd at y Gweithiwr Asesu a Datblygu.
Ffôn: 01443 668839            
E-bost: CarfanCynhalwyrIfainc@rhondda-cynon-taf.gov.uk

Llinell Cynhalwyr:

Ffôn: Rhadffon 0808 100 1801
Ar agor 9.00am–1.30pm a 2.00pm–5.00pm Llun–Gwener (gallwch chi adael neges ar adegau eraill)
E-bost: CynnalyCynhalwyr@rhondda-cynon-taf.gov.uk

Os oes angen cymorth parhaus ar gynhaliwr ifanc, gall gael ei atgyfeirio i Gynllun Cynhalwyr Ifainc Rhondda Cynon Taf, sy'n cael ei gynnal gan yr elusen Gweithredu dros Blant.

Mae'n ceisio:

  • gwneud yn siŵr bod cynhalwyr ifainc yn cael cyfleoedd i ffwrdd o'u cyfrifoldebau gofalu
  • gwneud yn siŵr dydy cynhalwyr ifainc ddim yn colli allan ar gyfleoedd mae eu cyfoedion yn eu mwynhau
  • trefnu gweithgareddau cymdeithasol a hamdden
  • darparu cymorth ymarferol ac emosiynol
Gweithredu dros Blant: Cynllun Cynhalwyr Ifainc Rhondda Cynon Taf

293 Ffordd Brithweunydd
Trealaw
Tonypandy
CF40 2NZ

Ffôn: 01443 433079

Mae gyda ni hefyd Gynllun Cynnal y Cynhalwyr sy'n rhoi cymorth a chyngor i gynhalwyr o bob oed sy'n byw yn Rhondda Cynon Taf.

Mae'r Cynllun Cynnal y Cynhalwyr yn rhan o'r Gwasanaeth Gofal yn y Gymuned. Mae'r Cynllun yn cynnig cymorth, gwasanaeth cwnsela a gwybodaeth i bobl sy'n gofalu am eraill. Mae'n gweithredu Llinell Cynnal y Cynhalwyr (rhadffon) a gwasanaeth cwnsela dros y ffôn i gynhalwyr. Mae'r Cynllun hefyd yn darparu pecyn cynhalwyr, cylchlythyron chwarterol, diwrnodau mwytho, gweithdai a theithiau, sydd i gyd ar gael am ddim i gynhalwyr yn Rhondda Cynon Taf.

Mae'r Cynllun hefyd yn gweithio mewn partneriaeth â chydweithwyr a mudiadau eraill yn yr ardal er mwyn sefydlu grwpiau i gynhalwyr.

Cynllun peilot - Gwobr y Cynhalwyr Ifainc i Ysgolion

Cafodd Gwobr Cynhalwyr Ifainc Rhondda Cynon Taf i Ysgolion ei datblygu ar ôl siarad â'r cynhalwyr ifainc a gwrando ar eu safbwyntiau am y cymorth maen nhw'n ei gael yn yr ysgol. Yn ôl rhai ohonyn nhw'n, mae'r cymorth yn dda; ond, mae eraill o'r farn dydy eu hysgolion nhw ddim yn deall eu hanghenion. Rydyn ni eisiau sefydlu gwobr i helpu ysgolion a staff addysgu i ddatblygu dealltwriaeth wybodus o'r materion mae cynhalwyr ifainc yn eu hwynebu o ran eu bywyd personol, eu bywyd ysgol a'u haddysg.

Mae'r wobr yn ceisio cael ysgolion i weithio ochr yn ochr â Gwasanaeth Cynhalwyr Ifainc Rhondda Cynon Taf i sicrhau cydnabyddiaeth ar gyfer y grŵp yma o bobl ifainc sy'n agored i niwed, a'u bod nhw'n cael eu cefnogi i gyrraedd eu potensial.

Bydd y Wobr i Ysgolion yn sicrhau arferion da mewn ysgolion er budd cynhalwyr ifainc, a'u hanghenion nhw.

Mae'r wobr yn cynnwys tair lefel – efydd, arian ac aur. Mae pob un o'r lefelau hyn yn cynnwys set o safonau i'w bodloni er mwyn i'r ysgol ennill y wobr. Mae cynhalwyr ifainc wedi bod yn rhan o waith datblygu'r wobr ers y dechrau. Mae gwaith trafod â staff yr ysgolion wedi ceisio sicrhau bod modd bodloni'r safonau hyn a'u bod nhw'n cydnabod y gefnogaeth sydd ei heisiau ar gynhalwyr ifainc yn eu sefydliad addysgol.

Rydyn ni'n gobeithio bydd y wobr yn sefydlu dull cyson a chefnogol ar gyfer cynhalwyr ifainc ym mhob ysgol yn Rhondda Cynon Taf, ac yn codi proffil cynhalwyr ifainc ymhlith disgyblion a staff.

Ar hyn o bryd, mae chwe ysgol wedi cytuno i fod yn rhan o'r cynllun peilot ar gyfer y wobr yma:

  • Ysgol Llanhari
  • Ysgol Gyfun Rhydywaun
  • Ysgol Gyfun Treorci
  • Ysgol Gyfun Gatholig Cardinal Newman
  • Ysgol Gyfun Bryn Celynnog
  • Ysgol Gyfun Aberpennar

Pan fydd y cynllun peilot yn dod i ben, y bwriad yw cyflwyno'r rhaglen ar draws Rhondda Cynon Taf i sicrhau cydnabyddiaeth a chefnogaeth mewn sefydliadau addysgol ar gyfer pobl ifainc sydd â chyfrifoldebau gofalu.

Am ragor o wybodaeth, ffoniwch Arweinydd Ysgolion Rhondda Cynon Taf ar 01443 668839.

Helpwch ni i wella - peidiwch â chynnwys gwybodaeth bersonol neu ariannol, e.e. eich Rhif Yswiriant Gwladol neu fanylion cerdyn credyd.