Crwneriaid

Cyfreithwyr fel arfer yw crwneriaid ond mewn rhai amgylchiadau, doctoriaid ydyn nhw. Swyddogion ynadol annibynnol ydyn nhw, sy'n golygu nad ydyn nhw'n atebol i unrhyw un arall. Serch hynny, mae rhaid iddyn nhw ddilyn y deddfau a'r rheoliadau perthnasol. Mae rhaid i bob crwner gael dirprwy - rhaid i'r naill neu'r llall fod ar gael ar unrhyw adeg. Caiff crwneriaid eu cynorthwyo gan eu swyddogion. Mae'r swyddogion yma'n derbyn adroddiadau ynghylch marwolaethau ac maen nhw’n gwneud ymholiadau ar ran y crwner. Mae rhai swyddogion yn gweithio'n llawn amser. Mewn ardaloedd mwy tawel er hyn, gweithian nhw'n rhan amser ac hefyd fel heddweision. Mae gwasanaeth y Crwner y ncae lei gynnal trwy drethi lleol.

Mae Crwner yn ymchwilio i'r marwolaethau sy'n cael eu hadrodd iddo ef neu iddi hi ac mae dyletswydd arno ef/arni hi i ddarganfod beth yw achos meddygol y farwolaeth. Bydd ef/hi hefyd yn gwneud ymholiadau ynghylch yr achos os yw'r farwolaeth yn sgil achos o drais neu achos annaturiol arall.

Dyw'r crwner ddim yn cael gwybod am bob marwolaeth. Yn y rhan fwyaf o achosion, gall meddyg yr unigolyn sydd wedi marw, neu feddyg ysbyty sy wedi trin yr unigolyn, roi tystysgrif feddygol am achos y farwolaeth.

Mewn nifer o achosion, rhoddir gwybod i'r crwner am farwolaeth, er enghraifft pan nad yw meddyg wedi trin yr unigolyn sy wedi marw yn ystod ei salwch olaf, neu pan fo'r unigolyn yn marw'n sydyn, yn annisgwyl neu o dan amgylchiadau annaturiol.

Caiff manylion eu rhoi fel arfer i'r crwner gan yr heddlu neu gan feddyg sy'n cael ei alw os yw'r unigolyn yn marw'n sydyn. Bydd meddyg hefyd yn rhoi gwybod i'r crwner am farwolaeth claf os yw'n marw'n annisgwyl. Mewn achosion eraill, gall y cofrestrydd marwolaeth lleol roi gwybod i'r crwner am y farwolaeth.

Yn Rhondda Cynon Taf, caiff crwneriaid wybod pan fo cyn-löwr yn marwDyw hyn ddim yn golygu bod rhaid cynnal post-mortem. Mae meddyg neu'r cofrestrydd yn rhoi gwybod i grwner y sir am farwolaeth cyn-lowyr fel y gall y gwaith papur priodol ar gyfer cofrestru'r farwolaeth gael ei gwblhau.  

Pan roddir gwybod i grwner am farwolaeth, mae rhaid i'r cofrestrydd aros nes bod y crwner yn cwblhau ei ymholiadau, p'un ai bod y crwner yn penderfynu cynnal post-mortem ai peidio. Unwaith i'r crwner gwblhau ei ymholiadau, bydd y cofrestrydd yn derbyn y gwaith papur. Bydd y cofrestrydd yna'n gallu cofrestru'r farwolaeth a chyflwyno gwaith papur fel y gellir bwrw ymlaen â'r angladd.

Os rhoddir gwybod i'r crwner, mae'n bosibl y bydd yn cymryd amser i gwblhau'r ymholiadau. O ganlyniad, dylech chi gysylltu â swyddfa'r crwner cyn mynd ati i drefnu'r angladd.

Y Crwner Louise Hunt yw'r crwner sy'n gyfrifol am sir Rhondda Cynon Taf. Mae’i swyddfa hi yn Rock Grounds, Canolfan ibobun, Aberdâr, Rhondda Cynon Taf.

Manylion Cyswllt

I gysylltu â swyddfa'r crwner yn uniongyrchol, ffoniwch: 01685 885202.

Hoffech chi ragor o wybodaeth am waith y crwner? Bwriwch olwg ar wefan yr Adran ar gyfer Materion Cyfansoddiadol.