Rheoli llygredd – ansawdd aer

Rheoli Llygredd – Ansawdd Aer

 

Monitro Ansawdd yr Aer

 

Carfan Rheoli Llygredd, rhan o Wasanaeth Iechyd a Diogelwch y Cyhoedd, sy’n gyfrifol am fonitro ansawdd aer Rhondda Cynon Taf. Mae’r Cyngor wedi bod wrthi’n monitro ansawdd aer ers y 1990au. Bob blwyddyn, bydd yn llunio adroddiad i’w gyflwyno i Gynulliad Cenedlaethol Cymru sy’n rhoi gwybodaeth am y saith o lygryddion sy’n achosi pryder i’r awdurdodau lleol ac sydd wedi’u nodi yn y Strategaeth Ansawdd Aer Genedlaethol. Mae’r llygryddion yma’n bwysig oherwydd eu bod nhw’n gallu peri niwed i iechyd os bydd y canran ohonyn nhw yn yr aer (‘crynodiad’) yn mynd yn uwch na’r safonau yn y Strategaeth Ansawdd Aer Genedlaethol.

 Dyma’r llygryddion sy’n destun pryder: - 

  • Gronynnau Mân (PM10
  • Nitrogen Deuocsid (NO2
  • Sylffwr Deuocsid (SO2
  • Carbon Monocsid (CO) 
  • Plwm (Pb) 
  • Bensen (C6H6
  • 1,3 Biwtadïen (C4H6

Yn gyffredinol, mae crynodiadau’r llygryddion yma yn Rhondda Cynon Taf yn ddigon pell o fewn y safonau, sy’n seiliedig ar iechyd. Ond, yn anffodus, mae tagfeydd traffig mewn ambell i ardal yn allyrru digon o Nitrogen Deuocsid i dorri’r safonau blynyddol yma a’r safonau 1 awr. Yn ogystal â hyn, mae’r Cyngor yn parhau i ymchwilio i lefelau uchel posibl o Ronynnau Mân (PM10), sy’n gysylltiedig â gweithgareddau lleol yng nghymuned Glyn-coch. 

Mae’r Cyngor wedi cyhoeddi nifer o adroddiadau yn adolygu’r holl lygryddion sydd yn yr aer ac ansawdd yr aer ac adnabod mannau problematig a’u dadansoddi’n fanwl. O ganlyniad i hyn, mae nifer o Ardaloedd Ansawdd Aer wedi cael eu hadnabod a sawl un arall wedi cael ei dewis am archwiliad pellach. Yn ogystal â hyn, lle mae amgylchiadau’n newid, mae hi wedi bod yn angenrheidiol i adolygu ansawdd aer lleol mewn rhai o’r Ardaloedd Rheoli Ansawdd Aer, i sicrhau eu bod yn berthnasol. 

Mae Adroddiad Cynnydd ac Asesiad Pellach Nitrogen Deuocsid 2014 yn dangos gwybodaeth ynglŷn â’r broses statudol, gan gynnwys gwybodaeth gefndirol ynghylch deddfu, a dehongliad o fonitro ac asesu ansawdd aer lleol. 

Adroddiad Cynnydd 2014 ac Asesiad Pellach Nitrogen Deuocsid

 

Yn ddiweddar, mae’r Cyngor wedi cwblhau Adroddiad Cynnydd ac Asesiad Pellach Nitrogen Deuocsid 2014. Mae’r Asesiad wedi gwella dealltwriaeth y Cyngor ynglŷn ag achosion llygredd ac i ba raddau mae llygredd yn effeithio ar ardaloedd. Mae’r Asesiad hefyd yn cynnig awgrymiadau ynghylch sut i weithredu yn y dyfodol drwy barhau i gofnodi ansawdd aer lleol yn gyson.  

Mae Adroddiad Cynnydd ac Asesiad Pellach Nitrogen Deuocsid 2014 yn nodi tueddiadau ansawdd aer lleol ac yn cadarnhau bod gan rannau helaeth o Rondda Cynon Taf ansawdd aer sy’n is na’r Amcanion Ansawdd Aer delfrydol. Mae’r Asesiad yn dangos fod rhai ardaloedd yn Rhondda Cynon Taf yn dioddef o ansawdd aer gwael ac mae sawl ardal arall angen cael ei harchwilio ymhellach gan yr Awdurdod Lleol. Serch hynny, rhaid tynnu sylw at yr angen i barhau i ymchwilio i nifer o ardaloedd ychwanegol a all fod mewn perygl o fod ag ansawdd aer gwael yn y dyfodol. 

Mae Adroddiad Cynnydd 2014 a'r Asesiad Pellach o Nitrogen Deuocsid hefyd yn darparu adolygiad cynhwysfawr o Goridor Ardal Rheoli Ansawdd Aer yr A473 (Ton-teg - Pentre'r Eglwys - Llanilltud Faerdref), yn sgil ffordd osgoi newydd Pentre'r Eglwys. Mae ei ganfyddiadau yn cadarnhau'r newidiadau dramatig i ansawdd aer lleol a ddaeth yn sgil ffordd osgoi Pentre'r Eglwys, yr angen i leihau'r ardal rheoli ansawdd bresennol a chael dwy ardal sylweddol llai yn ei lle, ac i adolygu'r Cynllun Gweithredu Ansawdd Aer presennol. 

Mae modd gweld Adroddiad Cynnydd 2014 a'r Asesiad Pellach o Nitrogen Deuocsid, yn ogystal ag adroddiadau ansawdd aer blaenorol, drwy ddilyn y dolenni ar y dudalen we yma. 

Asesiad Manwl o Ronynnau Mân 2014 yng Nglyn-coch

 

Yn ogystal ag Adroddiad Cynnydd 2014 a'r Asesiad Pellach o Nitrogen Deuocsid, mae'r Cyngor wedi llunio Asesiad Manwl o Ronynnau Mân 2014 yng Nglyn-coch.  

Yn flaenorol, roedd y Cyngor wedi nodi y gall ardal fechan o Lyn-coch ym Mhontypridd fod yn agored i ansawdd aer gwael o ganlyniad i lefelau uchel posibl o Ronynnau Mân. Mae'r Cyngor, gyda'i bartneriaid, wedi ymchwilio i'r risgiau tebygol i ansawdd aer lleol a'r ffynonellau mwyaf tebygol a all ddylanwadu ar lefelau Gronynnau Mân lleol.  

Canfu'r ymchwiliad fod y sefyllfa bresennol yn un ansicr, ond bod perygl posibl o dorri Amcan Ansawdd Aer cymedr dyddiol 24-awr ar gyfer Gronynnau Mân (PM10) o fewn Glyn-coch. Oherwydd hyn, mae'n angenrheidiol bod monitro cadarn o'r sefyllfa yn parhau, er mwyn nodi a fydd Amcan Ansawdd Aer cymedr dyddiol 24-awr ar gyfer Gronnynau Mân (PM10) yn cael ei dorri o fewn Glyn-coch.  

Mae modd gweld Asesiad Manwl o Ronynnau Mân 2014 yng Nglyn-coch drwy'r ddolen ar y dudalen we yma. Yn ogystal â hynny, mae Taflen Ffeithiau syml wedi cael ei chyhoeddi a all fod o gymorth wrth ystyried Asesiad Manwl o Ronynnau Mân 2014 yng Nglyn-coch ac mae modd eu gweld drwy'r ddolen ar y dudalen we yma.  

Ardaloedd Rheoli Ansawdd Aer  

Mae Ardaloedd Rheoli Ansawdd Aer yn cael eu dynodi yn sgil rhwymedigaeth gyfreithiol dan Adran 83(1) Deddf yr Amgylchedd 1995. Yn sgil torri lefel cyfartalog Amcan Ansawdd Air Cenedlaethol ar gyfer Nitrogen Deuocsid, cyhoeddodd y Cyngor 13 o Ardaloedd Rheoli Ansawdd Aer:- 

  • Ardal Rheoli Ansawdd Aer Canol Tref Aberdâr 
  • Ardal Rheoli Ansawdd Aer Broadway 
  • Ardal Rheoli Ansawdd Aer Cilfynydd 
  • Ardal Rheoli Ansawdd Aer y Cymer 
  • Ardal Rheoli Ansawdd Aer Llwynypïa 
  • Ardal Rheoli Ansawdd Aer Canol Tref Aberpennar 
  • Ardal Rheoli Ansawdd Aer Mwyndy 
  • Ardal Rheoli Ansawdd Aer Nightingales Bush 
  • Ardal Rheoli Ansawdd Aer Glynrhedynog 
  • Ardal Rheoli Ansawdd Aer  Nantgarw 
  • Ardal Rheoli Ansawdd Aer Canol Tref Pontypridd 
  • Ardal Rheoli Ansawdd Aer coridor yr A473 Ton-teg – Pentre’r Eglwys – Llanilltud Faerdref 
  • Ardal Rheoli Ansawdd Aer Tylorstown 

Mae modd gweld yr holl Gynlluniau Gweithredu Ansawdd Aer presennol drwy ddilyn y dolenni ar y dudalen we yma.

Mae'n ofynnol i'r Cyngor gyflwyno Cynllun Gweithredu Ansawdd Aer, ar gyfer pob Ardal Rheoli Ansawdd Aer, sy'n nodi camau gweithredu a fydd efallai yn gwella ansawdd yr aer o fewn yr Ardaloedd Rheoli Ansawdd Aer priodol.

Mae Dogfen Cynllun Gweithredu Ansawdd Aer 2013 yn rhoi manylion y dystiolaeth sy'n cael ei defnyddio i bennu camau gweithredu lleol cost- effeithiol i wella ansawdd aer o fewn yr Ardaloedd Rheoli Ansawdd Aer. Mae'r camau gweithredu cost-effeithiol yma a'r mesurau i asesu eu gweithredu wedi'u coladu mewn tri ar ddeg o Gynlluniau Gweithredu Ansawdd Aer sydd wedi'u mabwysiadu. 

Bydd yr un ar ddeg o Gynlluniau Gweithredu Ansawdd Aer mabwysiedig yn darparu camau a fydd yn galluogi Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf i weithio tuag at gyflawni'r nod o gydymffurfio â'r Amcanion Ansawdd Aer. Wrth roi'r Cynlluniau Gweithredu Ansawdd Aer sydd wedi'u mabwysiadu ar waith, mae hi'n bosibl y bydd hyn yn fwy llesol i gymdeithas. 

Mae'r camau gweithredu sy'n cael eu nodi'n fanwl yn y Cynlluniau Gweithredu Ansawdd Aer sydd wedi'u mabwysiadu yn cynnwys amrywiaeth eang o ddyheadau a mecanweithiau i effeithio ar ansawdd aer lleol. Mae rhai o'r camau yn arbennig ar gyfer Ardal Rheoli Ansawdd Aer benodol, tra y gall eraill wella'r Fwrdeistref drwyddi draw. Mae'r camau yn cael eu hamlinellu isod: 

  • Ymchwilio i newidiadau lleol posibl wedi'u targedu i reoli lefel bresennol y traffig er mwyn lleihau neu ddisodli'r tagfeydd traffig mewn mannau risg uchel.
  • Archwilio i gyfyngiadau aros a pharcio wedi'u targedu lleol i draffig cynyddol, a'u gorfodi mewn mannau penodol i wella llif y traffig a lleihau tagfeydd.
  • Aildrefnu lleol posibl ar gyfer safle bysiau i leihau effaith y bws yn aros ar dagfeydd traffig lleol.
  • Cefnogi gostyngiad yn y cyflymder sy'n cael ei ganiátau ar hyd rhan o'r A470.
  • Annog newid ymddygiad ledled y Fwrdeistref drwy ddefnyddio adnoddau presennol a mecanweithiau polisi i annog rhagor o ddefnydd o drafnidiaeth gyhoeddus, rhannu ceir a chynllunio teithiau'n effeithlon.  

Mae modd gweld yr holl Gynlluniau Gweithredu Ansawdd Aer presennol drwy ddilyn y dolenni ar y dudalen we yma. 

Monitro Ansawdd Aer

 

Mae’r Cyngor yn cynnal amryw o orsafoedd monitro parhaus er mwyn deall effaith yr allyriadau yn yr ardaloedd sydd fwyaf tebygol o fod yn uwch na’r safonau sy’n seiliedig ar iechyd. Mae’r Cyngor hefyd yn cynnal rhwydwaith o diwbiau tryledu goddefol sy’n monitro lefelau Nitrogen Deuocsid ym mhob cwr o Rondda Cynon Taf. Bydd y tiwbiau hyn yn lawrlwytho canlyniadau’r monitro yn uniongyrchol i Fforwm Ansawdd Aer Cymru, ac yn cael eu hychwanegu at ddata awdurdodau lleol eraill Cymru. 

Mae modd gweld yr wybodaeth yma, yn ogystal â sylwadau ar ansawdd aer y genedl (gan gynnwys statws llygredd y safleoedd sy’n cymryd rhan ar hyn o bryd) ar wefan Fforwm Ansawdd Aer Cymru 

Manylion Cyswllt

 

Carfan Rheoli Llygredd – Ffôn: 01443 452001

E-bost: LlygreddyrAmgylchedd@rhondda-cynon-taf.gov.uk