Trwyddedau gwenwyn anfeddygol

Mae adwerthu gwenwynau yn cael ei reoli gan Ddeddf Gwenwynau 1972.

Mae Gorchymyn Rhestr Gwenwynau 1982 yn cynnwys rhestr o wenwynau sy’n dod o dan y Ddeddf Gwenwynau. Mae Rhan l y rhestr yma yn cynnwys gwenwynau nad oes hawl eu gwerthu gan neb ond fferyllydd cofrestredig. Mae Rhan II o’r rhestr yn cynnwys gwenwynau nad oes hawl eu gwerthu oni bai eich bod chi wedi’ch cofrestru i wneud felly gyda’r Awdurdod Lleol.

Cofrestru ar gyfer Gwerthu Gwenwynau Anfeddygol

Cyn i chi werthu gwenwynau sy’n cael eu rhestru yn Rhan ll y Rhestr Gwenwynau, rhaid i chi wneud cais i’r Cyngor i roi’ch enw ar ei restr o bersonau sydd â’r hawl i werthu gwenynau sy’n cael eu cynnwys yn Rhan ll.

Gwneud cais

Bydd ffurflenni cais ar gael drwy gysylltu â ni gan ddefnyddio’r manylion ar waelod y dudalen.

Ff ï oedd

Bydd rhaid talu ffi ar yr un pryd â chyflwyno’r cais. Dyma’r ffïoedd presennol:

  • Cofrestriad cychwynnol £31.00
  • Ailgofrestriad £17.00
  • Newid manylion y cofrestriad £9.00

Adnewyddu’ch trwydded

Bydd enw person sydd â hawl i werthu gwenwynau yn cael ei dynnu oddi ar y rhestr ar 30ain Ebrill bob blwyddyn oni bai bod cais wedi dod i law i gadw’r enw ar y rhestr yna.

Mae modd cael y ffurflen gais yma hefyd drwy gysylltu â ni gan ddefnyddio’r manylion ar waelod y dudalen.

Gwenwynau y mae Rhan II yn gymwys iddyn nhw

Mae’r gwenwynau canlynol yn cael eu rhestru yn Rhan ll y Rhestr Gwenwynau:

Aldicarb; alffa-cloralos; amonia; y cyfansoddion arsenig canlynol - calsiwm arsenitau, copr asetoarsenit, copr arsenatau, plwm arsenatau; yr halwynau bariwm canlynol - bariwm carbonat, bariwm silicofflworid, carboffwran, seiclohecsimid; deunitrocresolau (gan gynnwys 4,6-deunitrocresol neu DNOC), eu cyfansoddion gyda metel neu gyda bas; dinoseb, a’i gyfansoddion gyda metel neu gyda bas; dinoterb; drasocsolon a’i halwyni; endosylffan; endothal a’i halwyni; endrin; cyfansoddion ffentin; fformaldehyd; asid fformig, asid hydroclorig; asid hydrofflworig, fflworidau metelau alcalïaidd, amoniwm fflworid, sodiwm silicofflworid; clorid mercwrig, iodid mercwrig, cyfansoddion organig mercwri ac eithrio cyfansoddion sy’n cynnwys grwp methyl (CH3) wedi’i gysylltu yn uniongyrchol â’r atom mercwri; ocsalatau metelig; methomyl; nicotin a’i halwyni a’i gyfansoddion cwaternaidd; asid nitrig; nitrobensen; ocsamyl; paracwat a’i halwyni; ffenolau (fel y’u diffinir yn Rhan I y Rhestr Gwenwynau) mewn sylweddau sy’n cynnwys llai na 60% o bwysau o ffenolau, o ran pwysau’r toddyn, a chyfansoddion ffenolau gyda metel mewn sylweddau sy’n cynnwys llai na 60% o bwysau o ffenolau, o ran pwysau’r toddyn; asid ffosfforig; y cyfansoddion ffosfforws canlynol - asinffos-methyl, clorffenfinffos, demffion, demeton-S-methyl sylffon, dialiffos, diclorfos, deuocsathion, deusylffoton, ffonoffos, mecarbam, meffosfolan, methidathion, mefinffos, omethoat, ocsidemeton-methyl, parathion, ffencapton, fforat, ffosffamidon, pirimiffos-ethyl, cwinalffos, thiometon, thionasin, triasoffos, famidothion, potasiwm hydrocsid; sodiwm hydrocsid; sodiwm nitrit; asid sylffwrig; thioffanocs; sinc ffosffid.

Gofynion sy’n Ymwneud â Gwerthu Gwenwynau sy’n cael eu rhestru yn Rhan ll y Rhestr Gwenwynau

Mae hawl gwerthu’r gwenynau hyn o’r mangreoedd sy’n cael eu henwi ar restr y Cyngor yn unig.

Rhaid labelu cynhwysydd y gwenwyn â’r canlynol:

Enw’r gwenwyn

Manylion ynghylch cyfran y gwenwyn i gyfanswm y cynhwysion, yn achos paratoad sydd â gwenwyn yn un o’i gynhwysion

Y gair ‘Gwenwyn’ neu fynegiad rhagnodedig arall o gymeriad yr eitem

Enw’r gwerthwr a chyfeiriad y fangre ble mae’n cael ei werthu.

Does dim hawl gwerthu gwenwyn hylif mewn potel gyda chynhwysedd llai na 1.14 litr oni bai bod arwyneb allanol y botel yn rhychiog, gyda rhigolau neu rychau fertigol y byddai’n cael eu hadnabod drwy gyffwrdd.

Yn achos aldicarb, unrhyw sylwedd arsenaidd neu fercwrïaidd (oni bai’i fod yn cynnwys dim mwy na’r cyfrannau bach o arsenig neu fercwri a bennir yn Atodlen 1 i’r Rheolau), ac yn achos bariwm carbonat (ac eithrio yn achos eitemau a baratoir ar gyfer difa llygod Ffrengig neu lygod) a bariwm silicofflworid, carboffwran, seiclohecsimid, deunitrocresolau (ac eithrio trwythau gaeaf sy’n cynnwys dim mwy na 5% o hwnnw), dinoseb, drasocsolon, endosylffan, endothal, endrin, cyfansoddion ffentin, methomyl, nicotin (ac eithrio pryfleiddiaid amaethyddol a garddwriaethol sy’n cynnwys llychau nicotin nad ydynt yn cynnwys dim mwy na 4% o nicotin). ocsamyl, paracwat, y cyfansoddion ffosfforws, ac yn achos sinc ffosffid (ac eithrio yn achos eitemau sy’n cael eu paratoi ar gyfer difa llygod Ffrengig neu lygod), bydd yn ofynnol i’r prynwr naill ai (a) fod yn berson y mae’r gwerthwr yn gwybod amdano fe, neu’r person sy’n gyfrifol am y fangre neu’r adran ble mae’r sylwedd yn cael ei werthu, i’r gwerthiant fod yn un priodol, neu (b) gyflwyno tystysgrif ddilys yn y ffurf sy’n cael ei rhagnodi yn Atodlen 10 y Rheolau. Yn ogystal â hynny, yn achos gwenwynau o’r fath, cyn traddodi’r gwenwyn rhaid cofnodi manylion gofynnol y gwerthiant yn y llyfr gwenwynau sydd i’w gadw yn y ffurf sy’n cael ei rhagnodi yn Atodlen 11 y Rheolau, ac (yn ddarostyngedig i’r eithriad sy’n cael ei grybwyll nesaf) rhaid i’r prynwr lofnodi’r cofnod. Yn achos gwerthiant i berson at ddibenion ei fasnach neu fusnes (ffermwr, garddwriaethwr, ayyb), mae hawl i hepgor llofnodi’r cofnod yn y llyfr gwenwynau ar amodau penodol, y mae cael archeb i law wedi’i lofnodi eisoes gan y prynwr yn un ohonyn nhw.

Does dim hawl gwerthu aldicarb, alffa-cloralos, sylweddau arsenaidd neu fercwrïaidd, bariwm carbonat, carboffwran, seiclohecsimid, deunitrocresolau, dinoseb, drasocsolon, endosylffan, endothal, endrin, cyfansoddion ffentin, ocsalatau metelig heblaw potasiwm cwadrocsolat, methomyl, nitrobensen, ocsamyl, paracwat, y cyfansoddion ffosfforws, a sinc ffosffid, ond mewn mathau penodol o baratoadau fel sy’n cael eu pennu yn Rhan A Atodlen 4 i’r Rheolau (er enghraifft, calsiwm arsenitau mewn pryfleiddiaid neu ffwngleiddiaid amaethyddol, garddwriaethol, a choedwigol), ac mewn cynwysyddion wedi’u labelu yn glir â hysbysiad o’r diben penodol y maen nhw i’w defnyddio ato, ac â rhybudd eu bod nhw i’w defnyddio at y diben hwnnw yn unig.


Ni chaniateir gwerthu’r gwenwynau canlynol ond i bersonau sy’n ymgymryd â masnach neu fusnes amaethyddiaeth, garddwriaeth, neu goedwigaeth, ac at ddibenion y fasnach neu’r busnes yma: - aldicarb, cyfansoddion arsenig (heblaw plwm arsenatau a chopr asetoarsenit), arboffwran, deunitrocresolau (ac eithrio trwythau gaeaf sy’n cynnwys dim mwy na chyfwerth 5% o ddeunitrocresolau), dinoseb, drasocsolon, cyfansoddion ffentin, unrhyw glorid mercwrig, iodid mercwrig, neu gyfansoddyn organig arall o fercwri (heblaw toddiannau o ffenol asetat mercwrig (nad ydynt yn cynnwys dim mwy na 5% o bwysau o ran y cyfaint) i’w defnyddio mewn baddonau nofio), methomyl, ocsamyl, paracwat, y cyfansoddion ffosfforws (heblaw mipoffocs ar ffurf capan ar ffon neu wifren). Does dim hawl gwerthu seiclohecsimid ond i bersonau sy’n ymgymryd â masnach neu fusnes amaethyddiaeth, garddwriaeth, neu goedwigaeth, ac y mae arnyn nhw ei angen at ddibenion y fasnach neu’r busnes yma.

Rhaid pacio unrhyw wenwyn a fydd yn cael ei gludo yn ddigon cadarn i’w atal rhag gollwng yn sgîl risgiau cyffredin trin a chludo. Yn achos y gwenwynau canlynol, rhaid labelu tu allan y pecyn yn glir ag enw’r gwenwyn ac â hysbysiad ei fod e i’w gadw ar wahân i fwyd ac i gynwysyddion bwyd gwag:-

aldicarb, cyfansoddion arsenig, halwyni bariwm, carboffwran, seiclohecsimid, drasocsolon, endosylffan, endothal, endrin, cyfansoddion ffentin, methomyl, nicotin (ac eithrio mewn paratoadau solid sy’n cynnwys llai na 4% o nicotin), ocsamyl, unrhyw un o’r cyfansoddion ffosfforws, a dinoseb a deunitrocresolau hefyd a hwythau’n rhan o gynhwysion paratoadau i’w defnyddio mewn amaethyddiaeth, garddwriaeth, neu goedwigaeth (ac eithrio trwythau gaeaf sy’n cynnwys dim mwy na chyfwerth 5% o ddeunitrocresolau). 

Does dim hawl cludo’r gwenwynau yma mewn unrhyw gerbyd lle mae bwyd yn cael ei gludo, oni bai bod y bwyd mewn rhan sydd wedi’i gwahanu’n effeithiol o’r rhan sy’n cludo’r gwenwyn, neu’n cael ei warchod mewn modd arall rhag risg halogiad.

Does dim hawl i siopwr rhestredig werthu unrhyw wenwyn heblaw amonia, asid hydroclorig (gwirod halen), asid nitrig, ac asid sylffwrig, ac eithrio mewn cynwysyddion caeëdig fel y cawson nhw eu cau gan y gweithgynhyrchydd neu gan berson arall y cafwyd y gwenwyn ganddo.

Does dim hawl i neb ond y siopwr rhestredig yn bersonol, neu ddirprwy cyfrifol wedi’i enwebi i’r Cyngor, werthu aldicarb, sylweddau arsenaidd neu fercwrïaidd (oni bai’u bod yn cynnwys dim mwy na’r cyfrannau bach o arsenig neu fercwri a bennir yn Atodlen 1 i’r Rheolau), bariwm carbonat (oni bai’i fod yn rhan o gynhwysion eitem sy’n cael ei pharatoi ar gyfer difa llygod Ffrengig neu lygod), bariwm silicofflworid, carboffwran, seiclohecsimid, deunitrocresolau (ac eithrio trwythau gaeaf sy’n cynnwys dim mwy na 5% o ddeunitrocresolau), dinoseb, drasocsolon, endosylffan, endothal, endrin, cyfansoddion ffentin, methomyl, nicotin, ocsamyl, paracwat, y cyfansoddion ffosfforws, a sinc ffosffid (oni bai’u bod yn rhan o gynhwysion eitem a baratoir ar gyfer difa llygod Ffrengig neu lygod).Rhaid storio’r gwenwynau yma naill ai mewn cwpwrdd neu ddrôr sy’n cael ei neilltuo ar gyfer gwenwynau yn unig, neu mewn rhan o’r fangre sydd wedi’i gwahanu gan bared neu sydd ar wahân i weddill y fangre mewn modd arall a lle nad oes mynediad i gwsmeriaid. Neu raid ei storio ar silff sy’n cael ei neilltuo ar gyfer gwenwynau yn unig, ar yr amod nad oes unrhyw fwyd yn cael ei gadw dan y silff a bod modd gwahaniaethu drwy gyffwrdd rhwng cynhwysydd y gwenwyn a chynwysydd sylweddau anwenwynig sy’n cael ei storio gerllaw. Ond os yw’r gwenwynau yma yn rhan o gynhwysion sylweddau sydd i’w defnyddio mewn amaethyddiaeth, garddwriaeth, neu goedwigaeth, rhaid eu storio mewn cwpwrdd neu ddrôr sy’n cael ei neilltuo yn unig ar gyfer gwenwynau sydd i’w defnyddio yn y fath fodd, neu mewn rhan ar wahân o’r fangre lle nad oes unrhyw fwyd yn cael ei gadw.

Tramgwyddau a Chosbau

Os caiff person ei gollfarnu o flaen unrhyw Lys o unrhyw dramgwydd sydd, ym marn y Llys, yn ei wneud yn anaddas i gael ei enw ar restr y personau sydd â'r hawl i werthu gwenwynau anfeddygol, caiff y Llys orchymyn i dynnu’i enw oddi ar y rhestr, a’i anghymwyso rhag cael ei enw ar unrhyw restr Awdurdod Lleol am ba gyfnod bynnag sy’n cael ei bennu gan y Llys.

Does dim hawl i unrhyw berson ar y rhestr ddefnyddio unrhyw deitl, arwyddlun, neu ddisgrifiad sy’n awgrymu bod ganddo hawl i werthu unrhyw wenwyn nad oes ganddo hawl i’w werthu, ac os caiff ef ei gollfarnu bydd e’n agored i ddirwy nad yw’n fwy na £500, a dirwy bellach nad yw’n fwy na £5 am bob dydd y bydd e’n parhau i dorri’r rheol yma.

Bydd person sy’n cael ei gollfarnu am dorri darpariaethau Deddf Gwenwynau 1972 neu ddarpariaethau’r Rheolau Gwenwynau, neu am fethu â chydymffurfio â nhw, yn agored i ddirwy nad yw’n fwy na £2,500, a dirwy bellach nad yw’n fwy na £10 am bob dydd y bydd y tramgwydd yn parhau.

Os bydd person:

  1. Yn fwriadol yn peri oedi i Arolygydd o’r Cyngor neu yn ei rwystro
  2. Yn gwrthod caniatáu i samplau gael eu cymryd
  3. Yn methu â rhoi gwybodaeth y mae’n ofynnol iddo fe’i rhoi, bydd e’n euog o’i gollfarnu i ddirwy nad yw’n fwy na £500.

Gwybodaeth bellach

Mae modd prynu copïau o Ddeddf Gwenwynau 1972 a chopïau

 o’r ddeddfwriaeth arall a gafodd ei chrybwyll uchod o Lyfrfa ei Mawrhydi.

Mae copïau o Ddeddf Gwenwynau 1972 i’w gweld yn Swyddfeydd y Cyngor. Bydd modd cael ffurflen gais hefyd, a gwybodaeth neu gyngor pellach.

Hoffech chi gael ffurflen gais? Croeso i chi gysylltu â ni. Dyma’r manylion isod:

Gwasanaeth Trwyddedu
Tŷ Elái
Dwyrain Dinas Isaf
Trewiliam
Tonypandy
CF40 1NY

Rhif Ffôn: 01443 442100
Rhif Ffax: 01443 425301
Ebost:  Adran.Trwyddedau@rhondda-cynon-taf.gov.uk