Wedi ei bostio ar 11/09/18

Rwy'n falch iawn o fod yn ysgrifennu'r ail gofnod blog sy'n ymwneud â'r gweithgarwch Craffu o fewn y Cyngor. Mae craffu'n chwarae rhan bwysig wrth weithredu fel cyfaill beirniadol i'r bobl sy'n gwneud penderfyniadau ac ychwanegu gwerth at gyfeiriad y polisi. Roeddwn i wrth fy modd i gael fy mhenodi unwaith eto fel Cadeirydd Pwyllgor Craffu ar faterion Plant a Phobl Ifainc am ail flwyddyn ym mis Mehefin 2018. Dros y flwyddyn ddiwethaf, mae'r Pwyllgor wedi magu hyder, gyda'r Aelodau yn cydweithio'n agos i gynnal eu hymrwymiad i graffu ar ddarpariaethau a chynlluniau'r Cyngor mewn perthynas â gwasanaethau addysg a gwasanaethau i blant.

Llwyddiant mawr y Pwyllgor dros y 12 mis diwethaf oedd ei waith yn ymchwilio ac awgrymu gwelliannau i'r polisi o ddarparu cynnyrch glanweithiol am ddim i ddisgyblion benywaidd yn ein hysgolion. Cafodd Gweithgor ei sefydlu i ymgymryd ag ymchwil drylwyr i'r pwnc hanfodol yma ar gyfer ein pobl ifainc, ac adrodd ar ganfyddiadau ac argymhellion i'r Cyngor Llawn. Roedd yr adolygiad yn cynnwys 800 o arolygon gyda disgyblion benywaidd yr ysgolion uwchradd, a oedd hefyd yn cynnwys disgyblion Blwyddyn 7 er mwyn iddyn nhw wneud sylwadau am ddarpariaeth cynnyrch glanweithiol yn eu hen ysgolion cynradd.

Rhoesom bwysigrwydd mawr ar y safbwyntiau a oedd wedi'u cynnig gan ddisgyblion benywaidd o ddwy Ysgol Uwchradd mewn gweithdai a oedd wedi'u sefydlu gan y Pwyllgor, gan fod y profiadau yma yn hanfodol i ddeall yn iawn y problemau sy'n wynebu disgyblion benywaidd yn ein hysgolion. Rhoddodd y sesiynau oleuni pellach ar y problemau mae disgyblion benywaidd ifainc yn eu hwynebu – gan gynnwys y ffaith bod mynd i'r tŷ bach yn creu embaras, doedden nhw ddim yn gwybod at bwy i droi am gyngor, mae'n well gyda nhw fynd adref na gofyn i staff am help, a hoffen nhw fod disgyblion gwrywaidd yn derbyn rhagor o addysg ynghylch y mater yma. Hoffwn i ddiolch unwaith eto i'r holl bobl ifainc a gymerodd ran am fod mor agored a gonest yn eu hadborth - gan ganiatáu inni gael dealltwriaeth well o lawer ar y pwnc hynod bwysig yma.

Ar ôl chwe mis o waith, rhoddodd y Pwyllgor argymhellion gerbron y Cyngor Llawn ym mis Chwefror 2018 a fyddai'n gwella ar y ddarpariaeth bresennol. Canolbwyntion nhw ar greu darpariaeth lawer mwy cyson a safonedig - fe ddaeth yn orfodol i bob ysgol yn RhCT sydd â disgyblion 9 oed a hŷn ddarparu ystod o gynnyrch glanweithiol am ddim i'w disgyblion benywaidd. Rhaid bod modd i'r disgyblion fanteisio ar y cynnyrch yma yn annibynnol yn y tai bach. Derbyniodd yr argymhelliad gefnogaeth drawsbleidiol a chafodd ei gadarnhau yn ddiweddarach gan y Cabinet. Dechreuodd peilot chwe mis eleni gyda'r bwriad o weithredu'r polisi yn llawn yn 2019, gan mai RhCT oedd y Cyngor cyntaf yng Nghymru i gyflwyno'r mesur yma.

Mae gwaith y Pwyllgor yn y meysydd Gwasanaethau Addysg a Gwasanaethau i Blant yn bellgyrhaeddol, a rhoddais grynodeb llawn o rôl Aelodau yn y meysydd yma yn ystod 2017/18 yng Nghyfarfod Cyffredinol Blynyddol y Cyngor ym mis Mai 2018. Mae'r meysydd yma yn amrywio o fonitro canlyniadau addysg ar gyfer Plant sy'n Derbyn Gofal, i bresenoldeb ysgol, gwasanaethau mabwysiadu a llety i blant sy'n agored i niwed yn RhCT. Rwy'n edrych ymlaen at barhau â'n gwaith ym mhob un o'r meysydd yma, a rhagor, trwy gydol gweddill 2018/19.

Mae hefyd yn werth sôn am waith y Pwyllgor sydd i ddod mewn perthynas â phresenoldeb yn yr ysgol. Cafodd yr Adroddiad Blynyddol ar Bresenoldeb ei gyflwyno i'r Aelodau ar gyfer y flwyddyn academaidd 2015-16 ym mis Medi 2017 ac ar gyfer 2016-17 ym mis Mawrth 2018. Mae'r Pwyllgor yn cydnabod bod presenoldeb yn yr ysgolion cynradd wedi parhau yn gyson ond bod presenoldeb yn yr ysgolion uwchradd wedi gostwng. Dros y flwyddyn nesaf, bydd y Pwyllgor yn gwneud darn o waith i weld sut mae modd mynd i'r afael â'r gostyngiad yma. Yn y cyfamser, mae nifer y gwaharddiadau sy'n seiliedig ar bresenoldeb yn ysgolion RhCT wedi cynyddu, a bydd y Pwyllgor yn parhau i gefnogi Swyddogion i wrthdroi'r duedd yma, tra bydd Aelodau hefyd yn craffu ar gyhoeddi Hysbysiadau Cosb Benodedig ar gyfer presenoldeb yn yr ysgol fel rhan o'i Raglen Waith yn 2018/19.

Gan edrych tua'r dyfodol, bydd yr Aelod o'r Cabinet ar faterion Plant a Phobl Ifainc yn mynychu ein cyfarfodydd Pwyllgor bob chwarter, gan alluogi Aelodau i dderbyn gwybodaeth berthnasol yn ymwneud â'r portffolio, a'r heriau posib sy'n wynebu'r gwasanaeth. Bydd yr Aelodau'n cael eu diweddaru gydag unrhyw newidiadau polisi sy'n cael eu hystyried i sicrhau bod craffu yn cael eu cynnwys yn gynnar ac yn rheolaidd mewn materion sy'n effeithio ar ein pobl ifainc ar draws y Fwrdeistref Sirol.

Wedi ei bostio ar 11/09/18