Wedi ei bostio ar 23/03/21

Rydyn ni wedi wynebu nifer fawr o heriau dros y 12 mis diwethaf, ac a minnau'n Gadeirydd ar Bwyllgor Trosolwg a Chraffu'r Cyngor, rydw i'n falch o rannu ein dulliau gweithredu a'n llwyddiannau gyda chi - mae'r rhain yn dangos ein bod ni wedi dal ati i herio'r Cyngor mewn modd cadarnhaol yn ystod y cyfnod anodd yma.

Wrth i'r Cyngor ymateb i ddechrau'r pandemig, roedd hi'n briodol rhoi diwedd ar holl gyfarfodydd y Pwyllgorau Craffu am y tro.  Serch hynny, o fewn wythnosau, cafodd yr Aelodau hyfforddiant ar sut i ddefnyddio Zoom, gyda'r bwriad o ailafael yn y cyfarfodydd hyn ar-lein. Cynhaliodd y Pwyllgor Trosolwg a Chraffu ei gyfarfod Zoom cyntaf ar 26 Mehefin 2020. Roedd hi'n ymdrech ar y cyd, gyda'r Aelodau a'r Swyddogion yn cydlynu ymateb cryno ond effeithiol y Cyngor i'r pandemig. Am y tri mis i ddilyn, y Pwyllgor Trosolwg a Chraffu oedd y prif bwynt craffu, a gwahoddwyd pob Aelod i'r cyfarfodydd, gan ganolbwyntio ar y materion hanfodol ar ran y pedwar pwyllgor craffu thematig.

Yn gyflym, llwyddon ni i ddarparu gwasanaeth craffu effeithiol wrth i'r Aelodau ymgyfarwyddo a'r drefn ar-lein newydd, heb roi pwysau ar Swyddogion na disgwyl y byddai'r Cyngor yn ailafael yn y drefn arferol erbyn Hydref 2020. Ers hynny, mae'r Pwyllgor Trosolwg a Chraffu wedi trafod materion pwysig a strategol - mae rhai ohonyn nhw wedi'u hamlygu isod:

Effaith y llifogydd yn RhCT a ddigwyddodd ym mis Chwefror 2020. Gyda phartneriaid gwahoddedig, Swyddogion y Cyngor ac Aelodau'r Cabinet, fe wnaethon ni ddechrau'r cyntaf o blith nifer o gyfarfodydd a oedd yn trafod cyfoeth o wybodaeth, cyflwyniadau ar ffurf sleidiau, ac yn gwahodd cyflwyniadau ar lafar ac yn ysgrifenedig gan yr holl Aelodau (yn benodol, cafodd yr Aelodau yr effeithiwyd arnynt waethaf gan y llifogydd eu gwahodd i anerch y pwyllgor yn ein Sesiwn Ymchwiliad). Roedd yr adborth pwysig o'n hadolygiad yn rhan o adolygiad mewnol y Cyngor i'r Cabinet ym mis Rhagfyr 2020. Mae'r Cyngor wedi cyflwyno nifer o welliannau a mesurau lliniaru o ganlyniad i faterion a godwyd yn ein hadolygiad.

Rydyn ni'n disgwyl yn eiddgar am y cyfle i roi sylwadau ar adroddiadau statudol Adran 19 ar ddiwedd yr ymchwiliadau parhaus y mae'r Cyngor yn eu cynnal i lifogydd mis Chwefror, fel yr Awdurdod Llifogydd Lleol Arweiniol (LLFA) o dan Ddeddf Rheoli Llifogydd a Dŵr 2010.    

Ym mis Rhagfyr cawson ni gyfle pellach i wneud sylwadau ar ganlyniad yr ymgynghoriad ar yr opsiynau a ffefrir ar gyfer dyfodol un ar ddeg o gartrefi gofal preswyl y Cyngor i bobl hŷn. Mae hwn wedi bod yn faes ffocws i'r Pwyllgor Trosolwg a Chraffu ers amser maith, yn ogystal â bod yn faes sy'n profi bod modd i waith craffu gael effaith.

Yn ychwanegol at y materion mwy dybryd, rydyn ni hefyd wedi bod yn monitro'r adroddiadau mwy arferol y bydden ni fel arfer yn eu trafod, megis trefniadau'r Awdurdod Lleol i ddiogelu plant ac oedolion sydd mewn perygl, Cynllun Adborth Cwsmeriaid y Cyngor, asesiadau risg tân yr adeiladau sy'n eiddo i/dan feddiant y Cyngor, yn ogystal â'n rhaglenni gwaith ein hunain a'r Cabinet, sy'n ein cadw ar y trywydd iawn ac yn effro i'r gwaith sydd ar ddod. Rydyn ni wedi cynorthwyo gyda nifer o ymgynghoriadau ynghylch Bil Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) (Deddf Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) 2021 bellach) a fydd yn parhau i ffurfio rhan bwysig o'n rhaglen waith ar gyfer y dyfodol, er mwyn ystyried y darpariaethau o'r fath a'r cyfleoedd cynyddol ar gyfer ymgysylltu â'r cyhoedd a thryloywder mewn llywodraeth leol, gan gynnwys cryfhau trefniadau craffu trwy ddarparu gwybodaeth amserol gan yr Adain Weithredol, fel bod modd i ni adeiladu ar ein trefniadau rhag-graffu a sefydlwyd eisoes

Er bod eleni wedi bod yn flwyddyn heriol am nifer o resymau, mae wedi profi bod gwaith craffu yn yr awdurdod lleol yma hyd yn oed yn fwy cadarn nag yr oedden ni wedi sylweddoli o'r blaen, ac mae modd ei ddarparu mewn modd sy'n fwy hyblyg nac erioed.

Wedi ei bostio ar 23/03/21