Gweld gwybodaeth mewn ymateb i'r cwestiynau cyffredin am y Gorchymyn Diogelu Mannau Cyhoeddus, a'r rheolau newydd am yfed alcohol yn Aberdâr a Phontypridd.

Beth yw ystyr Gorchymyn Diogelu Mannau Cyhoeddus?

Bydd y Fwrdeistref Sirol gyfan yn parhau i fod yn Barth Yfed a Reolir. Mae hyn yn golygu bod gan swyddogion awdurdodedig y Cyngor a'r heddlu'r grym i ofyn bod person yn stopio yfed ac yn ildio alcohol os ydyn nhw ymddwyn mewn modd gwrthgymdeithasol neu yn debygol o ymddwyn mewn modd gwrthgymdeithasol. Mae'r Gorchymyn Diogelu Mannau Cyhoeddus yn ymestyn y rheol bresennol trwy gyflwyno 'parthau' cyhoeddus yng Nghanol Trefi Aberdâr a Phontypridd lle nad oes hawl gan bobl i ddefnyddio sylweddau meddwol, gan gynnwys yfed alcohol.

Ble mae'r parthau yn Aberdâr a Phontypridd?

Mae yna ffiniau sydd wedi cael eu diffinio ar gyfer y 'parthau' dim alcohol ym mhob Canol Tref. Mae parth Pontypridd yn cynnwys Parc Coffa Ynysangharad, Gorsaf Reilffordd Pontypridd, Gorsaf Fysiau Pontypridd a rhan o'r Graig isaf. Mae parth Aberdâr yn cynnwys datblygiad yr Ynys a'r caeau chwarae a Gorsaf Reilffordd Aberdâr. Cliciwch yma i weld mapiau sy'n dangos y ffiniau.

Pryd bydd y rheolau'n dod i rym?

Bydd y rheolau newydd yn dod i rym o 1 Medi, 2018. 

Ar ba amser o'r dydd fydd y rheolau newydd yn weithredol?

Bydd y rheolau newydd yn weithredol drwy'r dydd bob dydd.

Pam mae'r rheolau newydd yma'n cael eu cyflwyno?

Cafodd y cynnig ei gyflwyno'n dilyn arolwg canfyddiad trosedd  2016/17 fel rhan o Bartneriaeth Cymunedau Diogel RhCT. Roedd bron i draean o'r ymatebwyr yn credu mai alcohol oedd y ffactor oedd yn cyfrannu fwyaf i drosedd ac anhrefn yn Aberdâr a Phontypridd. Cafodd hyn ei gryfhau gan ymgynghoriad cyhoeddus gyda thrigolion yn gynnar yn 2018.

Sut bydd y rheolau newydd yn cael eu gorfodi?

Bydd swyddogion awdurdodedig y Cyngor a Heddlu De Cymru yn gorfodi'r rheolau. Os byddan nhw'n gweld rhywun yn torri'r rheolau, bydd swyddogion yn gofyn am enw a chyfeiriad y person, ac yn gofyn iddyn nhw ildio neu gael gwared â'r alcohol. Os bydd y person yn gwrthod, bydd y swyddogion yn rhoi Hysbysiad Cosb Benodedig. Fel rheol gyffredinol, bydd swyddogion y Cyngor yn canolbwyntio ar bobl sy'n yfed yn ystod y dydd. Serch hynny, bydd swyddogion yn gallu gweithio nosweithiau a/neu penwythnosau os bydd unrhyw adroddiadau bod yfed ar y stryd yn parhau er mwyn mynd i'r afael â hyn. Bydd yr heddlu'n parhau â'u gwaith o gwmpas economi'r nos.

Faint yw'r ddirwy?

Mae'r ddirwy yn £100, sef y ddirwy uchaf sy'n gallu cael ei chodi. Bydd hyn yn cael ei rhoi os bydd person yn gwrthod ildio neu gael gwared â'r alcohol. Byddai'n well gan y Cyngor pe bai trigolion yn cadw at y rheolau newydd na rhoi dirwyon.

Beth am eiddo trwyddedig?

Fydd mesurau rheoli'r Gorchymyn Diogelu Mannau Cyhoeddus yn Aberdâr a Phontypridd ddim yn berthnasol i eiddo trwyddedig o ran gwerthu alcohol. Mae hyn yn cynnwys mannau megis gardd dafarn neu fannau eistedd ar y pafin sy'n cael eu caniatáu.

Beth am achlysuron yng Nghanol y Dref?

Bydd modd hepgor y Gorchymyn Diogelu Mannau Cyhoeddus ar gyfer achlysuron yn Aberdâr a Phontypridd lle bydd pobl yn yfed yn gyhoeddus - mae hyn yn cynnwys Marchnadoedd y Nadolig ac achlysur Cegaid o Fwyd Cymru.

Ydy hyn yn berthnasol i yfed ar drenau ac mewn tacsis?

Ni fydd y Gorchymyn Diogelu Mannau Cyhoeddus yn newid y rheolau presennol - nid yw yfed alcohol yn cael ei ganiatáu ar drenau a mewn tacsis. Bydd swyddogion awdurdodedig yn gorfodi'r rheol yma ar eu patrolau.

Beth os oes gen i alcohol ond dydw i ddim yn bwriadu ei yfed?

Bydd swyddogion awdurdodedig yr heddlu a'r Cyngor yn barnu pob sefyllfa yn ôl ei haeddiant ei hun. Yn gyffredinol, ni fydd unigolion yn cael eu stopio gan swyddogion os yw'n amlwg nad ydyn nhw'n bwriadu ei yfed o fewn y parthau dim alcohol, er enghraifft os yw'r alchohol wedi cael ei brynu fel rhan o siop wythnosol. Bydd unigolion sydd â diod alcoholig sydd wedi'i hagor o fewn y parthau'n cael eu stopio.

Sut bydd staff yn gorfodi hyn?

Bydd staff presennol carfan Diogelwch Cymunedol y Cyngor yn cael eu defnyddio. Bydd swyddogion ychwanegol yn cael eu cyflogi i orfodi a chefnogi cyflwyno'r Gorchymyn Diogelu Mannau Cyhoeddus. Bydd staff gorfodi presennol sy'n gweithredu ar faterion eraill fel taflu sbwriel a baeddu gan gŵn hefyd yn gorfodi'r rheolau newydd ar alcohol ar eu patrolau dyddiol.

Beth am ddiod dawel ym Mharc Coffa Ynysangharad ar ddiwrnod poeth?

Ni fydd hyn yn cael ei ganiatáu. Roedd y parc wedi'i gynnwys o fewn ffin parth Pontypridd er mwyn mynd i'r afael ag ymddygiad gwrthgymdeithasol yno. Roedd hyn wedi cael ei godi fel pryder gan drigolion. Felly, bydd y parc yn barth di-alcohol trwy gydol y flwyddyn ond bydd modd hepgor y Gorchymyn ar gyfer achlysuron ffurfiol ac eiddo trwyddedig.

Beth am drefi eraill yn RhCT?

Aberdâr a Phontypridd fydd yr unig drefi lle mae parthau dim alcohol yn cael eu sefydlu, felly bydd yfed yn y stryd yn cael ei ganiatáu mewn trefi eraill. Mae hyn oherwydd bod ymchwil yn dangos mai Aberdâr a Phontypridd sydd gan y problemau mwyaf o ran ymddygiad gwrthgymdeithasol sy'n gysylltiedig ag alcohol. Byddai'r Gorchymyn Diogelu Mannau Cyhoeddus yn golygu bod y Fwrdeistref Sirol yn barth yfed a reolir. Mae hyn yn golygu bod gan swyddogion awdurdodedig y Cyngor a'r heddlu y grym i ofyn bod person yn stopio yfed ac yn ildio alcohol os ydyn nhw'n ymddwyn mewn modd gwrthgymdeithasol neu yn debygol o ymddwyn mewn modd gwrthgymdeithasol.

Ydy'r Gorchymyn Diogelu Mannau Cyhoeddus yn cynnwys alcohol yn unig?

Nac ydy - mae'r Gorchymyn Diogelu Mannau Cyhoeddus yn cynnwys sylweddau meddwol eraill.

Fyddwn i'n cael fy ffilmio os byddwn i'n cael fy stopio gan swyddog yr heddlu?

Bydd swyddogion yn cario camerâu corff. Bydd y fideos y maen nhw'n eu recordio yn gallu cael eu defnyddio fel tystiolaeth os yw person yn gwrthod ildio neu gael gwared â'u halcohol, neu'n methu â rhoi eu manylion ar gais.

Beth am ddyddiau pan fydd y trefi yn brysur iawn?

Mae'r perygl o ymddygiad gwrthgymdeithasol sy'n gysylltiedig ag alcohol yn cynyddu pan fydd y Canol Trefi yn brysur iawn - er enghraifft, ar ddiwrnodau pan fydd gemau chwaraeon rhyngwladol yn cael eu chwarae. Bydd y Cyngor a'r heddlu yn sicrhau bod darpariaeth ddigonol ar gael fel bod y rheolau newydd yn cael eu gorfodi yn ystod y cyfnodau prysur hyn.

Oes modd i mi apelio yn erbyn unrhyw ddirwy rydw i'n ei chael?

Nid oes proses apêl ffurfiol ar gyfer Hysbysiad Cosb Benodedig, sy'n gallu cael ei roi o dan y Gorchymyn Diogelu Mannau Cyhoeddus. Os yw person yn anghytuno ei fod wedi cyflawni trosedd, mae gan y Cyngor broses apêl fewnol a all helpu i ddatrys unrhyw anghydfodau. Os nad oes penderfyniad ac mae'r person yn penderfynu peidio â thalu'r Hysbysiad Cosb Benodedig, bydd Llys yn penderfynu ar y mater. 

Helpwch ni i wella - peidiwch â chynnwys gwybodaeth bersonol neu ariannol, e.e. eich Rhif Yswiriant Gwladol neu fanylion cerdyn credyd.