Jenny James - Blue Plaque - July 2018-23

Mae Plac Glas wedi'i ddadorchuddio yn Lido Cenedlaethol Cymru, Lido Ponty i goffáu a dathlu nofiwr ac achubwr bywyd a ymddangosodd yn Llyfr Record y Byd.

Dysgodd Jenny Eileen James, o Bontypridd, i nofio yn y lido gwreiddiol ym Mharc Coffa Ynysangharad pan oedd hi'n ifanc iawn. Aeth ymlaen i fod yn hyfforddwr nofio ac achubwr bywyd yn y lido, a agorodd yn wreiddiol yn 1927, a llwyddodd i achub dros 100 o fywydau yn ystod ei gyrfa.

Ond daeth ei chyflawniad mwyaf yn 1951 pan oedd hi'n 24 oed – hi oedd y fenyw gyntaf i nofio'r Sianel, o ddinas Calais i dref Dofr, mewn cyfnod o 13 awr a 55 munud.

Yn anffodus, bu farw Jenny James yn 2014, yn 87 oed, flwyddyn cyn ailagor Lido Cenedlaethol Cymru, Lido Ponty.

Heddiw (dydd Iau, 19 Gorffennaf), daeth Maer Rhondda Cynon Taf, y Cynghorydd Steve Powderhill, a nith Jenny, Samantha Davies, i ddadorchuddio Plac Glas er cof am y ddiweddar Jenny James ac i'w hanrhydeddu.

Roedd aelodau'r teulu a ffrindiau, Dirprwy Arweinydd y Cyngor, y Cynghorydd Maureen Webber, a'r Cynghorydd Ann Crimmings, Aelod o'r Cabinet ar faterion yr Amgylchedd, Gwasanaethau Hamdden a Threftadaeth hefyd yno yn Lido Cenedlaethol Cymru, Lido Ponty.

Dywedodd y Maer, y Cynghorydd Steve Powderhill, a oedd yn gyfaill i Jenny James, ei bod hi'n 'eicon Cymreig' ac yn ysbrydoliaeth i genedlaethau'r dyfodol, a dywedodd y Dirprwy Arweinydd, y Cynghorydd Maureen Webber, "bydd ei hetifeddiaeth yn parhau yn y lido yr oedd hi'n ei hoffi cymaint."

Meddai'r Cynghorydd Maureen Webber, Dirprwy Arweinydd Cyngor Rhondda Cynon Taf: "Mae'n addas bod yr achlysur i ddadorchuddio Plac Glas i goffáu a dathlu bywyd y ddiweddar Jenny James, menyw a ymddangosodd yn Llyfr Record y Byd, yn cael ei gynnal yn Lido Cenedlaethol Cymru, Lido Ponty.

"Mae nofio'r Sianel yn gamp anhygoel, ac mae cyflawniad Jenny yn dal i gael ei gofio hyd heddiw. Yn wir, mae gogls nofio gwreiddiol Jenny, detholiad o fedalau, ei horiawr wedi'i hengrafu a thoriadau amrywiol o bapurau newydd y dydd yn cael eu harddangos yn barhaol yn Ardal Arddangosfa Gyhoeddus Lido Cenedlaethol Cymru, Lido Ponty.

"Rydw i wrth fy modd bod cynifer o bobl yma heddiw i gofio'r fenyw arbennig yma wrth i Blac Glas gael ei ddadorchuddio mewn lle roedd hi'n ei hoffi cymaint.

"Mae'r enw Jenny James yn eiconig yng Nghymru a bydd hi'n cael ei chofio am byth am ei dawn nofio, a ddechreuodd yma yn Lido Cenedlaethol Cymru, Lido Ponty. Oherwydd y Plac Glas yma, bydd y staff a'r miloedd o bobl sy'n ymweld â'r lido bob blwyddyn yn cofio amdani am byth." 

Fe wnaeth Côr Ysgol Gynradd Coed-y-lan, o Bontypridd, berfformio yn ystod yr achlysur hefyd, gyda rhai o'r disgyblion yr un oed â Jenny pan ddechreuodd hi nofio yn y lido gwreiddiol.

Dywedodd y Maer, y Cynghorydd Steve Powderhill: "Dyma ddiwrnod arbennig iawn i'r holl bobl a oedd yn adnabod Jenny yn bersonol, gan gynnwys fi.

"Rydw i wrth fy modd bod pobl ifanc heddiw wedi dod i anrhydeddu'r fenyw yma, sydd wedi rhoi i ni etifeddiaeth barhaol ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

"Mae Cyngor Rhondda Cynon Taf yn falch o'i Lwybr Treftadaeth Plac Glas, sy'n dathlu bywydau a chyflawniadau cymaint o'n pobl enwog. Mae'n bleser gweld Jenny James yn cael ei hychwanegu at y Llwybr.

"Y gobaith yw y bydd ei stori yn annog rhagor o bobl i ddechrau nofio ac i ymuno â ni yn Lido Cenedlaethol Cymru, Lido Ponty i ymlacio, treulio'u hamser hamdden neu hyfforddi."

Dywedodd Samantha Davies, nith y ddiweddar Jenny James: "Byddai hi wedi bod yn hynod falch o'r achlysur yma. Roedd fy modryb wedi nofio mewn lleoliadau ledled y DU. Roedd hi wedi cwrdd â chynifer o bobl enwog ac aelodau'r Teulu Brenhinol yn ystod ei hoes – gwnaeth hi hyd yn oed nofio yn Afon Nîl yn yr Aifft.

"Fodd bynnag, mae datgelu ei Phlac Glas heddiw yn rhywbeth hynod arbennig i ni gyd wrth i ni gofio amdani â chariad a hoffter mawr. "

Roedd Jenny James yn achubwr bywyd hoffus a phoblogaidd yn ystod ei hamser yn gweithio yn y lido yn ei thref enedigol. Ond enillodd gydnabyddiaeth fyd-eang yn 24 oed pan wnaeth hi nofio'r Sianel – hi oedd y fenyw gyntaf i wneud hyn.

Dechreuodd ei thaith hanesyddol ar draws y Sianel am 7am yn Ffrainc ddydd Iau, Awst 16, a chwblhaodd yr her a chyrraedd y lan yn nhref Dofr am 9.30pm yr un diwrnod.

Ar ôl iddi ddychwelyd adref, cafodd Jenny James Ryddfraint Pontypridd a chafodd fynediad am ddim i bob pwll nofio yng Nghymru am weddill ei bywyd.

Arhosodd y 'Ponty Baths' gwreiddiol lle dysgodd hi i nofio, lle bu hi'n hyfforddi eraill, a lle gweithiodd fel achubwr bywyd, ar agor tan 1991, ond roedd rhaid eu cau oherwydd eu bod yn dadfeilio.

Serch hynny, agorodd y lido eto, 24 mlynedd yn ddiweddarach, ar ôl adnewyddiad gwerth £6.3 miliwn, wedi'i ariannu gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru, Cronfa Dreftadaeth y Loteri, Cadw a Chyngor Rhondda Cynon Taf.

Agorodd yn 2015 ac mae wedi denu miloedd o ymwelwyr bob blwyddyn o bob cwr o'r wlad a thramor. Roedd hyd yn oed wedi cynnal Ymweliad Brenhinol y flwyddyn ganlynol, gan groesawu Tywysog Cymru a Duges Cernyw.

Ers agor yn 2015, mae Lido Cenedlaethol Cymru, Lido Ponty, wedi croesawu dros 225,000 o ymwelwyr.

Cynlluniwch ar gyfer yr Haf: Cadwch eich lle i nofio yn Lido Cenedlaethol Cymru, Lido Ponty ar-lein nawr (URL link)

Mae Lido Cenedlaethol Cymru, Lido Ponty ar agor saith diwrnod yr wythnos. Mae modd ichi gadw lle ar-lein ar gyfer sesiwn nofio hyd at saith diwrnod ymlaen llaw. Bydd hyn a hyn o docynnau hefyd
ar gael o dderbynfa Lido Ponty o 9am bob dydd, ar sail y cyntaf i'r felin. Nodwch: Does dim modd cadw lle dros y ffôn.

Mae Lido Cenedlaethol Cymru, Lido Ponty, yn gwbl hygyrch i bobl anabl, gan gynnwys mynediad i'r prif bwll. Mae mynediad yn £2 i oedolion ac AM DDIM i blant dan 16 oed.

Yn ogystal â'r cyfle i nofio mewn lonydd, ac i nofio'n hamddenol, mae Pwll Sblash ar gyfer y rhai bach a llu o weithgareddau dŵr ar gael yn Lido Ponty drwy gydol tymor 2018.

Mae Lido Cenedlaethol Cymru, Lido Ponty ym Mharc Coffa hardd a lliwgar Ynysangharad, Pontypridd. Dyma brif atyniad dŵr awyr agored Cymru, sy'n cynnig rhywbeth i bawb o bob oed.

Mae Lido Cenedlaethol Cymru, Lido Ponty ar agor bob dydd tan 3 Medi. Ewch i www.lidoponty.co.uk i gadw'ch lle mewn sesiwn nofio.

'Hoffwch' dudalen Lido Ponty ar Facebook a dilynwch @LidoPonty ar Twitter am y newyddion a'r wybodaeth ddiweddaraf. 

Wedi ei bostio ar Dydd Mawrth 24th Gorffennaf 2018

Helpwch ni i wella - peidiwch â chynnwys gwybodaeth bersonol neu ariannol, e.e. eich Rhif Yswiriant Gwladol neu fanylion cerdyn credyd.