20190626_125144

Caiff Plac Glas ei ddadorchuddio yn nhref enedigol cyn-chwaraewr rygbi chwedlonol a oedd yn rhan o dîm enwog Cymru a enillodd yn erbyn Seland Newydd yn 1905.  

Daeth Willie Llewellyn, a gafodd ei eni yng Nghwm Rhondda, yn gapten yn yr un flwyddyn, ar ôl bod yn gapten tîm Cymry Llundain, 3 blynedd ynghynt. 

Ond oherwydd y fuddugoliaeth yn erbyn Seland Newydd, bydd pawb yn ei gofio am byth ac mae sôn amdano ym myd rygbi Cymru o hyd. 

Mae Llywydd yr Undeb Rygbi Cymru, Dennis Gethin OBE ymhlith y rheiny sydd wedi cael eu gwahodd i ddadorchuddio’r Plac Glas yn Llyfrgell Treorci ddydd Mercher 26 Mehefin. Bydd aelodau’r teulu yna hefyd. 

Yn ôl Cynghorydd Ann Crimmings, Aelod o’r Cabinet ar faterion yr Amgylchedd, Hamdden a Gwasanaethau: “O’r strydoedd teras Cwm Rhondda, aeth Willie Llewellyn ymlaen i ddod yn gyfystyr â rygbi Cymru, ac rydyn ni’n dal i gofio’n gariadus am ei gyflwyniadau go arbennig. 

“Rwy mor falch y bydd pobl yn ei gofio fe yn y ffordd yma ac edrycha i ymlaen at weld y Plac Glas a gaiff ei arddangos yn ei dref lle cafodd ei eni dros 100 blynedd yn ôl.” 

Cafodd William Morris Llewellyn ei eni yn Nhonypandy ar 1 Ionawr, 1878, yr ail o naw plentyn. Aeth e i’r ysgol leol cyn iddo fynd i Goleg Crist, yn Aberhonddu, ac wedyn aeth i Goleg Fferyllol, yn ardal Bloomsbury. 

Gweithiai e fel fferyllydd, ond enillodd Mr Llewellyn glod ar faes rygbi a chafodd ei ddawn ei hadnabod pan oedd e’n ifanc. Wedyn, chwaraeodd dros Ystrad Rhondda, Llwynypïa, Cymry Llundain, Casnewydd, Pen-y-graig, Caerdydd a Sir Forgannwg. 

Gan chwarae ar yr asgell, cychwynnodd e yn 1899 a chwaraeodd 20 gwaith a sgorio 48 pwynt. Hefyd, chwaraeodd dros Brydain Fawr yn y tymor 1904/05, gan chwarae 5 gwaith a sgorio 12 pwynt. 

Roedd e’n rhan o’r tîm a enillodd dri thlws y Goron Driphlyg, ond ei foment chwaraeon fwyaf balch oedd chwarae yn y tîm a enillodd yn erbyn Seland Newydd yn 1905. 

Hwn oedd y tîm cyntaf erioed i ennill yn erbyn Seland Newydd, gan gael buddugoliaeth 3-0 y mae pobl yn dal i sôn amdani hyd heddiw.  

Bu, er gwaetha’r modd, farw ar 12 Mawrth, 1973, yn 95 oed. Cyn hynny, fe oedd yr aelod olaf o dîm 1905 oedd yn fyw, a chaeodd ei farwolaeth bennod gyffrous yn hanes rygbi Cymru.  

Mae dadorchuddio’r Plac Glas er cof am Willie Llewellyn ac er anrhydedd iddo yn digwydd yn Llyfrgell Treorci am 11am ddydd Mercher 26 Mehefin. Mae croeso i bawb.

Wedi ei bostio ar Dydd Mercher 26th Mehefin 2019

Helpwch ni i wella - peidiwch â chynnwys gwybodaeth bersonol neu ariannol, e.e. eich Rhif Yswiriant Gwladol neu fanylion cerdyn credyd.