ArmedForcesDay-21

Yn rhan o gynllun pwysig i nodi Canmlwyddiant Yr Awyrlu Brenhinol mae bedd di-enw adfeiliedig arwr rhyfel arbennig o Bontypridd wedi cael ei adfer a'i ailgysegru.


Roedd y Cynghorydd Maureen Webber, Dirprwy Arweinydd Cyngor Rhondda Cynon Taf a Hyrwyddwr y Lluoedd Arfog, yn falch iawn o gael ei gwahodd i ymuno â Chadetiaid Awyr Yr Awyrlu Brenhinol (RAF) ar gyfer gwasanaeth er mwyn ailgyflwyno bedd y Capten Francis Mansel Kitto MC.


Roedd aelodau o sgwadron Pontypridd 1004 wedi ymrwymo i ymchwilio i fywyd a hanes y peilot a oedd wedi gwasanaethu yn rhan o'r Corfflu Awyr Brenhinol yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf a dderbyniodd y Groes Filwrol am ei ymdrechion dewr yn ystod y frwydr.


Roedd modd i'r sgwadron ymchwilio i fywyd y Capten Francis Kitto, a gafodd ei eni ym Mhontypridd yn 1897 yn ogystal ag olrhain ei fedd ym mynwent Glyn-taf, a oedd wedi adfeilio ac wedi gordyfu ers yr 1950au.


Roedden nhw wedi clirio'r bedd ac wedi ailbaentio'r ffens o'i gwmpas, ac yna er mwyn dangos parch roedd y sgwadron wedi trefnu bod carreg goffa yn cael ei gosod ger ei fedd.


Cafodd gwasanaeth bach ei gynnal wrth ochr ei fedd ddydd Sadwrn, 22 Mehefin i nodi ailgysegru'r bedd - ychydig o oriau cyn dechrau achlysur Diwrnod y Lluoedd Arfog Cyngor Rhondda Cynon Taf a gafodd ei gynnal ym Mharc Coffa Ynysangharad.


Meddai'r Cynghorydd Webber: "Roedd y Cyngor wedi creu sawl cyfle ddydd Sadwrn a oedd yn galluogi ein preswylwyr o bob oed i ddathlu a chanmol cyfraniad aelodau ein Lluoedd Arfog - y rheiny sy'n gwasanaethu a'r rheiny sydd wedi ymddeol.

"Roedd hi'n addas iawn fy mod i ac aelodau Sgwadron 1004 Pontypridd, Cadetiaid Yr Awyrlu Brenhinol, wedi cychwyn y diwrnod gyda'r seremoni deimladwy yma.


"Mae'r Cadetiaid Awyr wedi cyflawni darn o waith arbennig wrth geisio rhannu hanes bywyd y Captain Francis Kitto a sicrhau ei fod yn cael ei gofio a'i anrhydeddu â pharch.


"Hoffwn i ddiolch iddyn nhw am fy nghwahodd i seremoni hynnd o deimladwy lle cafodd yr arwr rhyfel y sylw y mae'n ei haeddu."


Cafodd y Capten Francis Mansel Kitto, a gaiff ei alw'n Frank, ei eni ym Mhontypridd ar ddiwrnod cyntaf y flwyddyn 1897. Roedd yn fab i reolwr banc blaenllaw. Ymunodd â Chatrawd Cymru yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf a chafodd ei drosglwyddo i'r Corfflu Hedfan Brenhinol yn hwyrach; yma cafodd ei gomisiynu yn is-lefftenant a'i benodi'n swyddog hedfan.


Cafodd ei benodi i Sgwadron 43 ar y Ffrynt Orllewinol yn 1917 ac roedd yn gyfrifol am gyfres o fuddugoliaethau yn yr awyr. Derbyniodd y Groes Filwrol am ei ddewrder amlwg a'i ymrwymiad i'w ddyletswyddau.


Yn dilyn y rhyfel, parhaodd i wasanaethu yn Yr Awyrlu Brenhinol ond cafodd ei anafu mewn damwain beic modur pan oedd ar wyliau o'r Awyrlu. Doedd e ddim wedi gwella o'r anafiadau yma a bu farw yn Ysbyty Pontypridd yn 1926.


Roedd ei fedd wedi cael ei adael heb i unrhyw un ofalu amdano am sawl blwyddyn nes i Sgwadron 1004 ei olrhain wrth gyflawni gwaith yn rhan o gynllun 100 Yr Awyrlu Brenhinol. Cafodd croes syml ei gosod ar ei fedd mewn da bryd ar gyfer Dydd y Cofio yn 2017 ac roedd modd i'r sgwadron, ar y cyd â'r Cyngor, glirio'r bedd a'i drwsio a gosod carreg goffa eleni.

 

Wedi ei bostio ar Dydd Mercher 26th Mehefin 2019

Helpwch ni i wella - peidiwch â chynnwys gwybodaeth bersonol neu ariannol, e.e. eich Rhif Yswiriant Gwladol neu fanylion cerdyn credyd.