Mae'r Cabinet wedi trafod adroddiad sy'n trafod y goblygiadau ariannol ar y Cyngor o ganlyniad i argyfwng y Coronafeirws, wrth i awdurdodau lleol Cymru weithio gyda Llywodraeth Cymru i ddod o hyd i ddatrysiadau i'r heriau ariannol a ddaeth yn sgil y pandemig.

Bu'r Cabinet yn trafod adroddiad swyddog ddydd Iau, 25 Mehefin – yn ystod ail gyfarfod ffurfiol yr Aelodau ers dechrau'r argyfwng cenedlaethol. Cafodd y cyfarfod yma unwaith eto ei gynnal dros y we. Mae'r adroddiad yn darparu asesiad cychwynnol o oblygiadau ariannol y Coronafeirws ar y Cyngor.

Cafodd Cyllideb y Cyngor ar gyfer 2020/21 a'r Rhaglen Gyfalaf hyd at 2022/23 eu cytuno yn y cyfarfod llawn o'r Cyngor ym mis Mawrth 2020. Yn fuan wedyn, gwaethygodd argyfwng y Coronafeirws a chafodd cyfyngiadau symud eu rhoi ar waith – gan darfu'n sylweddol ar holl wasanaethau'r Cyngor. Cafodd llawer ohonyn nhw eu defnyddio at ddibenion eraill, eu lleihau neu'u hatal yn llawn. Mae'r gwaith sylweddol o asesu'r effaith ariannol yn dal i fynd rhagddo.

Meddai'r Cynghorydd Andrew Morgan, Arweinydd Cyngor Rhondda Cynon Taf: "Mae argyfwng y Coronafeirws wedi peri aflonyddwch a heriau sylweddol i wasanaethau'r Cyngor dros y tri mis diwethaf, wrth i fesurau cadw pellter cymdeithasol gael eu rhoi ar waith, fel sydd hefyd wedi digwydd i sefydliadau a busnesau ledled y wlad. Roedd hi'n anochel y byddai hyn yn arwain at gost ariannol. Mae rhagweld y goblygiadau ariannol yn anodd iawn ar hyn o bryd, gan fod hynny'n dibynnu ar nifer o ffactorau a allai newid.

"Mae'n bwysig bod y Cyngor yn parhau i adolygu ac adnewyddu ein modelau ariannol ar y cyd ag adolygiadau parhaus Llywodraeth Cymru o'r trefniadau a'r cyfyngiadau yng Nghymru. Y gobaith yw y bydd y ffordd ymlaen yn dod yn fwy amlwg dros y misoedd nesaf.

"Felly, mewn adroddiad i'r Cabinet ddydd Iau, roedd swyddogion wedi cynnig ein bod ni'n cynnal Adolygiad Canol Blwyddyn o'r Gyllideb. Mae hyn yn tynnu sylw at natur ddigynsail yr adeg sydd ohoni. Mae'r cynnig wedi'i gyflwyno am fod yr amgylchiadau wrth edrych i'r dyfodol yn dra gwahanol i'r hyn y gallai unrhyw un fod wedi'i ragweld yn ôl ym mis Mawrth. Bydd yr adolygiad, sy bellach wedi'i gytuno gan y Cabinet, hefyd yn edrych ymlaen at y tymor canolig a'r goblygiadau ar gyfer cyllideb y flwyddyn nesaf, a gaiff ei phenu erbyn mis Mawrth 2021.

"Yn ôl yr amcangyfrif, yr effaith ariannol ar gyfer y tri mis ers dechrau argyfwng y Coronafeirws yw £13.6 miliwn, sef tua £4.5 miliwn bob mis ar gyfartaledd.

"Rydyn ni'n dal i gael sgyrsiau cadarnhaol gyda Llywodraeth Cymru ynglŷn â sicrhau cymorth ariannol i bob un o'r 22 cyngor yng Nghymru. Mae ffrydiau ariannu hanfodol y bydd pob cyngor yn elwa arnyn nhw wedi'u cytuno – er enghraifft, Cronfa Galedi COVID-19, Cyllid ar gyfer Gofal Cymdeithasol i Oedolion, Cyllid ar gyfer Prydau Ysgol am Ddim ac Incwm wedi'i Golli.

"Yn y pen draw, caiff y goblygiadau ariannol ehangach ar gyfer cynghorau eu pennu gan nifer o faterion sy'n dal i beri ansicrwydd ar hyn o bryd wrth i'r sefyllfa barhau i newid. Roedd yr adroddiad swyddog i'r Cabinet ddydd Iau yn cadarnhau y bydd sefyllfa ariannol y Cyngor yn parhau i gael ei modelu a'i monitro, ond mae'n amlwg nad yw Cyllideb 2020/21, a gafodd ei phennu fis Mawrth, yn adlewyrchu ein sefyllfa gyfredol.

"Rydyn ni'n gobeithio y bydd rhagor o eglurder o ran goblygiadau ariannol y Coronafeirws erbyn i ni gynnal Adolygiad Canol Blwyddyn o'r Gyllideb ym mis Medi 2020. Bydd yr adolygiad yma'n ategu'r broses gwneud penderfyniadau o ran diwygio Cyllideb 2020/21, a bydd hefyd yn llywio ein gwaith Cynllunio Ariannol Tymor Canolig, sydd wedi rhoi sylfeini ariannol cadarn i'r Cyngor dros y blynyddoedd diwethaf ac wedi'n helpu i oresgyn heriau blaenorol.

"Rwyf eisoes wedi cyhoeddi'r safbwynt clir nad ydw i'n credu y dylai talwyr treth y cyngor yn Rhondda Cynon Taf dalu bil y pandemig yma, ac yn hytrach mae'n hanfodol bod Llywodraeth y DU yn darparu'r cymorth ariannol angenrheidiol i'r gwledydd datganoledig ac yn ceisio ysgogi ein heconomi wrth i ni symud ymlaen dros y misoedd nesaf."

Roedd yr adroddiad i'r Cabinet yn tynnu sylw at bwysau ariannol sy'n dod i'r amlwg ar hyn o bryd, gan gynnwys darparu cymorth parhaus ar gyfer gofal cymdeithasol, darparu parseli bwyd i'r rheiny sy'n agored i niwed, gofynion Cyfarpar Diogelu Personol (PPE) a staff cyflenwi – yn ogystal â chynnydd yn nifer y Plant sy'n Derbyn Gofal, hawlwyr Cynllun Gostyngiadau Treth y Cyngor a chostau rheoli gwastraff o ganlyniad i ragor o wastraff wrth ymyl y ffordd.

Bydd cyfle hefyd i ystyried materion ar gyfer y dyfodol, er enghraifft y gofynion ehangach o ran Cludo Disgyblion o'r Cartref i'r Ysgol, cyllid ar gyfer y rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu, a'r colledion hir dymor posibl os nad oes modd i wasanaethau ailagor 'yn ôl yr arfer' am beth amser (er enghraifft Gwasanaethau Hamdden).

Wedi ei bostio ar Dydd Gwener 26th Mehefin 2020

Helpwch ni i wella - peidiwch â chynnwys gwybodaeth bersonol neu ariannol, e.e. eich Rhif Yswiriant Gwladol neu fanylion cerdyn credyd.