Untitled design (46)

Bydd Aelodau'r Cabinet yn derbyn adroddiad gan Swyddogion ynglŷn ag ymateb sylweddol ac amrywiol y Cyngor i'r argyfwng Coronafeirws, yn ogystal â'r prif heriau y mae'r Cyngor yn eu hwynebu dros yr wythnosau a'r misoedd nesaf.

Mae diwygiadau a gyflwynwyd yn ddiweddar i reoliadau cyfarfodydd awdurdodau lleol bellach yn rhoi cyfle i gyfarfodydd pwyllgor ffurfiol gael eu cynnal trwy fideo-gynadledda. Bydd cyfarfod rhithwir cyntaf y Cyngor yn cael ei gynnal ddydd Iau, 21 Mai, lle bydd y Cabinet yn cyfarfod i drafod adroddiad gan Swyddogion sy'n nodi ymateb y Cyngor i'r argyfwng iechyd ers gosod y cyfyngiadau ar 23 Mawrth.

Penderfynodd Llywodraeth Cymru'n ddiweddar y byddai angen i drigolion Cymru aros gartref tan o leiaf diwedd mis Mai.

Drwy gydol y cyfnod yma, mae'r Cabinet wedi cwrdd yn anffurfiol ag Uwch Swyddogion i drafod ymateb y Cyngor o ran darparu gwasanaethau.

Meddai'r Cynghorydd Andrew Morgan, Arweinydd Cyngor Rhondda Cynon Taf: "Mae argyfwng Coronafeirws a'r cyfyngiadau dilynol wedi cael effaith nas welwyd o'r blaen ar ein cymdeithas, gan roi pwysau mawr ar y Cyngor i ddiogelu'r rheiny sydd fwyaf agored i niwed ac sydd â'r angen mwyaf. Mae ein staff wedi ymateb yn wych, a hynny dan amodau heriol iawn, sydd wedi'n galluogi i ddarparu gwasanaethau hanfodol a'u haddasu ar gyfer yr amgylchiadau newydd.

"Mae'r cymorth rydyn ni'n dal ati i'w gynnig yn amrywio'n helaeth - o ofal cymdeithasol mewn nifer o leoliadau i Brydau yn y Gymuned, cymorth o ran digartrefedd, cam-drin yn y cartref a chamddefnyddio sylweddau, Prydau Ysgol am Ddim, gofal plant mewn argyfwng a llawer yn rhagor.

“Mae'r diweddariad ffurfiol hwn yn crynhoi ymateb eang y Cyngor - tra hefyd yn edrych ar y camau sydd o'n blaenau. Bydd yr Aelodau'n canolbwyntio ar ein hymateb hyd yma a sut rydyn ni'n symud ymlaen, gan gynnwys ystyried effaith ariannol bosibl y pandemig yng nghyfarfodydd y Cabinet a'r Cyngor yn y dyfodol.”

Ymateb y Cyngor

Mae'r Cyngor yn dal i ddarparu'r rhan fwyaf o'i brif wasanaethau gyda llai o staff, sydd wedi gwneud ymdrech aruthrol i helpu. Ymatebodd tua 3,000 o staff i arolwg a oedd yn holi am eu parodrwydd i weithio yn y Sector Gofal neu wasanaeth hanfodol arall. Hyd yma, mae 365 o weithwyr wedi'u hadleoli i swyddi gofal, 200 wedi'u hadleoli i Ganolfannau Cymunedol, 95 wedi'u hadleoli i'r Cynllun Gwarchod a 25 wedi'u hadleoli i ganolfannau dosbarthu bwyd.

Rydyn ni wedi parhau i ddarparu gofal cymdeithasol i drigolion agored i niwed o dan amgylchiadau anodd - a hynny yng nghartrefi'r trigolion, mewn cartrefi preswyl neu gartrefi nyrsio, llety â chymorth a hostelau. Rydyn ni wedi defnyddio dull ymateb amlasiantaeth ar lefel rhanbarthol a lleol er mwyn cydlynu'r gweithgarwch o ran diogelu a helpu'r trigolion hynny sydd fwyaf agored i niwed.

Mae achosion o ddigartrefedd, cam-drin yn y cartref a chamddefnyddio sylweddau wedi cynyddu'n sylweddol, ac mae 635 o bobl bellach yn cael Prydau yn y Gymuned. Cysylltodd y Cynllun Gwarchod â 6,726 o bobl agored i niwed (gyda chymorth y Gwasanaeth Teuluoedd Cydnerth, staff wedi'u hadleoli a 361 o wirfoddolwyr).

Mae Gwasanaeth Mynychu'r Ysgol a Lles, Gwasanaethau i Blant, yn dal ati i gysylltu â'n plant sydd fwyaf agored i niwed a'u teuluoedd, gyda chymorth, cyngor ac arweiniad gan athrawon arbenigol a seicolegwyr addysg.

Cyflwynodd y Garfan Gyfathrebu wybodaeth hanfodol i drigolion drwy greu tudalennau arbennig ynglŷn â'r Coronafeirws ar wefan y Cyngor - ac maen nhw wedi cael 1.1 miliwn o ymweliadau ers rhoi'r cyfyngiadau ar waith. Cafodd hyn ei atgyfnerthu gan fwy na 2,400 o negeseuon ar gyfryngau cymdeithasol, a gafodd eu gweld fwy na 16 miliwn o weithiau.

Mae'r Garfan Gofal y Strydoedd wrthi'n casglu rhagor o sbwriel a gwastraff ailgylchu na'r arfer, ac yn gweithio i safon uchel iawn. Mae'r swm a gaiff ei gasglu yn debyg i'r swm mae'r Cyngor fel arfer yn ei gasglu dros y Nadolig. Mae gwaith glanhau'r strydoedd, cynnal a chadw cerbydau a chynnal a chadw parciau a phriffyrdd yn dal i fynd rhagddo.

Mae Gwasanaethau Ieuenctid, Llyfrgelloedd ac Addysg i Oedolion yn dal i ddarparu amrywiaeth o bethau ar-lein, ac mae nifer fawr o bobl bellach wedi dechrau cymryd rhan. Mae'r Gwasanaethau Amlosgfeydd a Chladdu wedi creu rhagor o gapasiti er mwyn ymateb i'r galw cynyddol.

Mae mwy na £38 miliwn wedi'i ddarparu i 3,300 o fusnesau ar ffurf Grantiau Busnes, ac mae'r Garfan Cymorth i Fusnesau wedi bod yn gweithio gyda busnesau bach er mwyn eu helpu i ganfod grantiau gan y Llywodraeth a allai fod o fudd iddyn nhw.

Mae nifer y ceisiadauam Fudd-dal Tai a Chymorth gyda Treth y Cyngor wedi cynyddu'n sylweddol, ac rydyn ni wedi helpu 900 o bobl newydd ers dechrau'r cyfnod yma. Mae'r nifer yma'n uwch na'r nifer ar gyfer unrhyw gyngor arall yng Nghymru. Rydyn ni hefyd wedi trefnu bod 400 o ddisgyblion newydd yn derbyn cymorth sydd gyfwerth â Phrydau Ysgol am Ddim.

Cafodd y ddarpariaeth o ran Prydau Ysgol am Ddim ei newid o gynllun pecyn bwyd cychwynnol i daliad banc wythnosol, a chaiff ei gynnig i 9,300 o deuluoedd cymwys. Mae bron pob un ohonyn nhw bellach yn derbyn y cymorth yma. Mae 42 o blant, ar gyfartaledd, yn mynychu'r Gofal Plant mewn Argyfwng, sy'n cynnwys 13 o ganolfannauar gyfer disgyblion rhwng 4 ac 19 oed, ac amrywiaeth o safleoedd ar gyfer plant rhwng 0 a 4 oed. Mae modd i weithwyr hanfodol hawlio gofal plant drwy gydol yr wythnos, ac mae gan ddisgyblion sy'n agored i niwed hawl i ofal am bum niwrnod.

Mae'r garfan TGCh a Gwasanaethau Digidol wedi galluogi'r Cyngor i drawsnewid ei ddull o weithio, a bellach mae modd i fwy na 3,000 o staff weithio gartref.

Y camau nesaf - y prif dasgau

Mae'r adroddiad yn nodi pum tasg y mae'r Cyngor yn eu hwynebu wrth i Lywodraeth San Steffan a Llywodraeth Cymru geisio llacio'r trefniadau cyfredol dros y misoedd nesaf. Mae'r tasgau yma'n canolbwyntio ar olrhain cysylltiadau, cynllunio ar gyfer adfer a chynllunio gwasanaethau, gwneud penderfyniadau ac ymgysylltu democrataidd, cyfri'r gost, a chydnerthedd economaidd. Mae rhagor o fanylion am hyn yn yr Adroddiad gan y Swyddogion i Aelodau'r Cabinet, sydd i'w weld ar wefan y Cyngor.

Wedi ei bostio ar Dydd Mawrth 19th Mai 2020

Helpwch ni i wella - peidiwch â chynnwys gwybodaeth bersonol neu ariannol, e.e. eich Rhif Yswiriant Gwladol neu fanylion cerdyn credyd.