3PM - dydd Mawrth, Medi 15

Y Cynghorydd Andrew Morgan, Arweinydd Cyngor Rhondda Cynon Taf:

Mae'r cynnydd yn nifer yr achosion a gadarnhawyd o'r Coronafeirws yn lleol dros y 14 diwrnod diwethaf (296 adeg ysgrifennu'r datganiad) wedi dangos yn glir fod y feirws yn ein cymunedau o hyd.

Yn amlwg, dyma duedd sy'n peri pryder y mae'r Cyngor, yn ogystal â nifer o'n hasiantaethau a sefydliadau partner, yn gweithio'n galed i'w hatal er mwyn osgoi cyfnod clo lleol, fel sydd wedi digwydd yng Nghaerffili yn ddiweddar.

Trwy ystyried y setiau o ddata a ffigurau niferus sydd ar gael, rydw i wedi gweld camddealltwriaeth o'r sefyllfa o ran cyfradd y profion mewn perthynas â chanlyniadau positif.  Er ei bod hi'n wir bod rhagor o brofion yn cael eu cynnal ar hyn o bryd, a byddai disgwyl i hyn arwain at gynnydd yn nifer y canlyniadau positif, rhaid ystyried canran yr achosion a gadarnhawyd yng nghyd-destun nifer y profion. Pe bai cynnydd o 10% yn nifer y profion a chynnydd cymesur neu debyg yn nifer y canlyniadau positif, byddai hynny i'w ddisgwyl. Serch hynny, pe bai cynnydd o 50% yn nifer y profion a chynnydd o 300% yn nifer y canlyniadau positif, byddai hynny'n dangos problem lawer ehangach o drosglwyddo uwch – dyma'r sefyllfa bresennol yn RhCT.

Mae'n hynod bwysig ein bod ni i gyd yn parhau i fod yn ddisgybledig a meddwl am sut mae modd i'n camau gweithredu ein hunain, a hynny yn nhermau cadw ein hunain yn ddiogel a helpu i amddiffyn eraill, gyfrannu at reoli'r feirws yn ein Sir. Ddydd Iau 10 Medi, cyhoeddodd Cynghorau RhCT a Merthyr Tudful ddatganiad ar y cyd yn gofyn i holl drigolion gymryd camau gwirfoddol ar unwaith i osgoi'r angen am gyfnod clo lleol ffurfiol yn y ddwy Sir.

Y cam gweithredu gwirfoddol cyntaf oedd gofyn i drigolion wisgo gorchudd neu fwgwd wyneb tair haen mewn ffordd addas (gan guddio'r geg a thrwyn) yn y gwaith, mewn siopau/archfarchnadoedd, neu mewn unrhyw fan cyhoeddus dan do neu fan cyhoeddus gorlawn yn yr awyr agored. Argymhellir y cyngor yma'n gryf i'r rheiny sy'n gallu gwisgo gorchudd/mwgwd wyneb heb esgus neu eithriad rhesymol.

Nodwch, yn unol â gorchymyn Llywodraeth Cymru, fod RHAID i drigolion neu ymwelwyr yng Nghymru wisgo gorchudd wyneb mewn siopau a mannau cyhoeddus dan do o ddydd Llun 14 Medi. Eto, mae hyn yn berthnasol o ran lle mae'n ddiogel gwneud hynny a lle bod modd i unigolyn wisgo gorchudd wyneb. Er bod y gofyniad i wisgo gorchudd neu fwgwd wyneb dan do yn fesur dros Gymru gyfan, mae'r Cyngor yn argymell yn gryf i drigolion RhCT wisgo gorchudd neu fwgwd wyneb o hyd mewn lleoliadau cyhoeddus yn yr awyr agored lle mae'n debygol y byddwch chi'n dod i gysylltiad ag eraill a lle bydd hi'n anodd cadw pellter cymdeithasol.

Er mwyn dod i gysylltiad ag eraill cyn lleied â phosibl, rydyn ni'n gofyn i drigolion ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus at ddibenion hanfodol yn unig – gan gynnwys teithio i leoliad addysg, y gwaith, apwyntiadau meddygol hanfodol a siopa hanfodol.  Rydyn ni hefyd yn apelio at gyflogwyr a gweithwyr yn ein Sir i wneud unrhyw ddarpariaeth angenrheidiol a chaniatáu i'w staff weithio gartref lle bo hynny'n bosibl.

Dros y penwythnos, cafodd y canolfannau profi a redir gan y DU/Serco, a oedd yn cynnwys y ganolfan brofi dros dro ar safle swyddfeydd y Cyngor yng Nghwm Clydach, eu cyfyngu ledled ardal gyfan y DU i gynnal 60 prawf yn unig fesul safle yn y lle cyntaf.

Mae'n hynod rwystredig gweld nad yw'r system brofi a redir gan Lywodraeth San Steffan, sydd i fod yn “system orau'r byd”, yn ddigonol i fodloni'r galw am brofion, a hynny er gwaethaf y targed o 500,000 o brofion y dydd a gafodd ei bennu ar gyfer diwedd mis Hydref. Rhaid i fi ddiolch yn fawr am ymdrech wych ar y cyd gan nifer o asiantaethau yng Nghymru i sicrhau 420 o brofion ddydd Sadwrn a 600 o brofion ddydd Sul ar y safle yng Nghwm Clydach. Gweithiodd swyddogion y Cyngor, Cwm Taf Morgannwg, Iechyd Cyhoeddus Cymru, Llywodraeth Cymru a Gwasanaeth Ambiwlans Cymru drwy'r nos i ddod o hyd i ddatrysiad a sicrhau bod rhagor o brofion ar gael.

Rydw i eisoes yn effro i adroddiadau gan nifer o drigolion sy'n ei chael hi'n anodd trefnu prawf mewn canolfan brofi leol. Mae'n hanfodol bod rhagor o brofion ar gael i ddatblygu ein dealltwriaeth o gyffredinrwydd y feirws yn ein cymunedau ymhellach a dod o hyd i unrhyw glystyrau sydd, o bosibl, yn dod i'r amlwg er mwyn rhoi gwybod i'r gwasanaeth profi ac olrhain. Mae'n bwysig eich bod chi ond trefnu prawf os oes gyda chi symptomau Covid-19.

Bydd y ganolfan brofi dros dro yng Nghwm Clydach ar agor tan ddydd Iau 17 Medi – mae rhagor o fanylion ar gael yma.

Mae'n bosibl bod trigolion hefyd wedi gweld y newyddion lle mae Hysbysiadau Gwella Eiddo wedi'u cyflwyno i saith archfarchnad yn y Sir ar ôl i Swyddogion carfan Iechyd a Diogelwch y Cyhoedd y Cyngor ddod o hyd i sawl achos o dorri canllawiau o ran lleihau'r risg o drosglwyddo'r feirws i staff a chwsmeriaid. Er fy mod i'n falch o gadarnhau bod y saith archfarchnad bellach yn cydymffurfio â'r canllawiau priodol, roedd rhaid i'r Cyngor gyflwyno Hysbysiad Cau Eiddo i far ym Mhontypridd ar ôl torri nifer o ganllawiau ar Deledu Cylch Cyfyng (CCTV). 

Mae camau gorfodi pellach wedi'u cymryd mewn eiddo trwyddedig yn Nhonypandy (Cau), ac mae Hysbysiadau Gwella wedi'u cyflwyno i far arall ym Mhontypridd a siop y barbwr yn Nhonypandy. Mae swyddogion wedi ymweld â thua 50 o eiddo trwyddedig dros y penwythnos ac mae'n debygol y bydd camau gorfodi pellach, trwy Hysbysiadau Gwella neu Hysbysiadau Cau, yn cael eu cyflwyno ar ôl adolygu tystiolaeth. Nid dyma fater o fod yn anodd, dyma gymryd camau gweithredu i gadw cwsmeriaid, staff a thrigolion yn ddiogel ac atal y feirws rhag lledaenu'n ddiangen yn ein cymunedau. Bydd gan Swyddogion y Cyngor fy nghefnogaeth o ran unrhyw achosion lle bydd angen cymryd camau gweithredu o'r fath. 

Gyda'r achosion wedi'u cadarnhau ar gynnydd o hyd yn ein Bwrdeistref Sirol, bydda i'n cyfarfod â Gweinidogion Llywodraeth Cymru yn nes ymlaen heno (dydd Mawrth) i drafod a oes angen mesurau ychwanegol ai peidio, yn seiliedig ar y data diweddaraf sydd ar gael.  Yn y cyfamser, mae'r neges yn glir o hyd. Mae gyda ni i gyd gyfrifoldeb i lynu wrth y canllawiau, rheoliadau a chyngor i gadw ein hunain, ac eraill, yn ddiogel.

 

 

Wedi ei bostio ar Dydd Mawrth 15th Medi 2020

Helpwch ni i wella - peidiwch â chynnwys gwybodaeth bersonol neu ariannol, e.e. eich Rhif Yswiriant Gwladol neu fanylion cerdyn credyd.