Polisi, Gwybodaeth a Threfniadau ynghylch cludo Disgyblion/Myfyrwyr

Mae Mesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008 yn ei gwneud hi'n ofynnol i Gyngor Rhondda Cynon Taf ddarparu gwybodaeth ynghylch ei bolisiau a threfniadau i gludo disgyblion. 

O ganlyniad i hynny, cafodd canllawiau Polisi, Gwybodaeth a Threfniadau'r Cyngor eu llunio i ddarparu gwybodaeth ar gyfer rhieni, cynhalwyr a disgyblion am y ffordd y caiff y polisi ei roi ar waith yn ymarferol a'r ffordd rydyn ni'n sicrhau bod y polisi'n cael ei roi ar waith yn gyson ledled y Fwrdeistref Sirol. 

Bydd unrhyw benderfyniad a gaiff ei wneud o ran hawl yn seiliedig ar y ddogfen yma. Caiff unrhyw benderfyniad ei ystyried i fod yn un terfynol, cyn belled iddo gydymffurfio a'r wybodaeth sydd wedi'i chynnwys yn y ddogfen.

 1. Darpariaeth Statudol o Gludiant Ysgol am Ddim

Mae dyletswydd statudol ar y Cyngor i:

  •  Asesu anghenion teithio disgyblion yn ei ardal
  • Darparu trafnidiaeth rad ac am ddim o’r cartref i’r ysgol ar gyfer disgyblion o oed ysgol gofynnol sy’n mynychu ysgolion cynradd sy’n byw 2 filltir neu fwy na 2 filltir o’r ysgol addas agosaf.
  • Darparu trafnidiaeth rad ac am ddim o’r cartref i’r ysgol ar gyfer disgyblion o oed ysgol gofynnol sy’n mynychu ysgolion uwchradd sy’n byw 3 milltir neu fwy na 3 milltir o’r ysgol addas agosaf.
  • Asesu a chwrdd ag anghenion plant “sy’n derbyn gofal” yn ardal eu hawdurdod lleol.
  • Hyrwyddo mynediad at addysg cyfrwng Cymraeg.
  • Hyrwyddo dulliau cynaliadwy o deithio.

I fodloni'r ddyletswydd yma, mae’r Cyngor yn darparu cludiant am ddim i ddisgyblion i’w hysgolion addas agosaf os ydyn nhw’n byw pellter sydd y tu hwnt i “bellter cerdded” o’r ysgol honno. Mae'r term 'ysgol addas agosaf' yn cyfeirio at yr ysgol agosaf briodol yn y dalgylch, boed hynny'n ysgol cyfrwng Cymraeg, cyfrwng Saesneg, cyfrwng Cymraeg a Saesneg, neu ysgol/dosbarth arbennig.

Mae’r gyfraith yn diffinio “pellter cerdded” yn ddwy filltir i ddisgyblion o oedran addysg gynradd gorfodol a thair milltir i bob disgybl o oedran addysg uwchradd gorfodol.

2. Cludiant am ddim – darpariaeth ddiamod

Y tu hwnt i'r isafswm statudol, mae'r Cyngor wedi penderfynu defnyddio’i bwerau dewisol sy wedi’u cynnwys yn narpariaethau’r Mesur i gynnig darpariaeth fwy hael i ddisgyblion wrth ystyried hawl ar sail pellter cerdded diogel.

  • Mae’r maen prawf i’w gymhwyso ar gyfer pellter cerdded i ddisgyblion ysgolion cynradd i’w hysgol addas agosaf wedi’i bennu’n 1. milltir, o’i gymharu a’r 2 filltir sy’n ofynnol dan y Mesur.
  • Darparu cludiant am ddim i’w hysgol addas agosaf, lle bo lleoedd ar gael, ar gyfer plant sy’n bodloni meini prawf 1. milltir ar ddechrau’r Cyfnod Sylfaen (tymor yr ysgol sy’n dilyn pen-blwydd y plentyn yn 3 oed), yn hytrach nag ar ddechrau addysg orfodol (y tymor nesaf yn dilyn pen-blwydd y plentyn yn 5 oed) sy’n ofynnol dan y Mesur.
  • Mae’r maen prawf i’w gymhwyso ar gyfer pellter cerdded i ddisgyblion ysgolion uwchradd i’w hysgol addas agosaf wedi’i bennu’n 2 milltir, o’i gymharu a’r 3 filltir sy’n ofynnol dan y Mesur. 
  • Darparu cludiant am ddim i fyfyrwyr ol-16 oed sy’n bodloni meini prawf 2 filltir am 2 flynedd yn dilyn addysg orfodol, yn hytrach na hyd at ddiwedd addysg orfodol (sef y dydd Gwener olaf ym mis Mehefin yn yr un flwyddyn ysgol ag y mae myfyrwyr yn troi’n 16 oed) ac sy’n ofynnol o dan y Mesur. Mae’r ddarpariaeth yma’n gymwys yn achos cyrsiau amser llawn yn yr ysgol neu'r coleg sydd agosaf i gartref y myfyriwr ac sy’n darparu’r cwrs cymwys. 
  • Darparu cludiant am ddim i’w hysgol addas agosaf (gyda golwg ar yr hyn sy wedi’i bennu uchod) yn unol â thueddiadau crefyddol penodol. 

Mae'r term 'ysgol addas agosaf' yn cyfeirio at y dalgylch neu'r ysgol briodol agosaf, boedd hynny'n Ysgol cyfrwng Cymraeg, cyfrwng Saesneg, cyfrwng Cymraeg a Saesneg, ysgol brif ffrwd wirfoddol gymorthedig (yr Eglwysi) neu ysgol/dosbarth arbennig.

Mae elfennau dewisol polisi'r Cyngor yn cael eu hadolygu'n achlysurol a gallan nhw gael eu diddymu. Bydd unrhyw newidiadau arfaethedig yn destun gwaith ymgynghori â’r disgyblion a’r rhieni ac yn amlach na pheidio, o gytuno ar y newidiadau arfaethedig, byddan nhw’n cael eu cymhwyso ar ddechrau’r flwyddyn ysgol. Byddan nhw hefyd yn unol â'r Cyfarwyddyd ar Ddarpariaeth Statudol ynglŷn â Chludiant i Ddysgwyr a Chyfarwyddyd Gweithredu - Mehefin 2014 neu'r hyn sy'n eu diddymu. 

3. Darparu Cludiant

Os bydd hawl gan ddisgyblion i gael cludiant ysgol am ddim, fydd dim rhaid iddyn nhw wneud cais. Bydd yr Uned Trafnidiaeth Integredig yn rhoi gwybod iddyn nhw am eu hawl. 

Bydd cludiant ysgol (yn unol a'r trefniadau uchod) yn cael ei ddarparu ar ddechrau a diwedd diwrnod arferol ysgolion, a hynny yn ystod tymhorau’r ysgolion yn unig. Fydddwn ni ddim yn cynnal y ddarpariaeth amser cinio. Fydd y cludiant yma ddim yn cael ei ddarparu ar gyfer apwyntiadau meddygol, casglu disgyblion/myfyrwyr o'r ysgol/coleg os ydyn nhw'n sal, gofynion cadw ar ol yr ysgol (ataliad), nac amserlenni rhan amser / amserlenni arholiadau. 

Os bydd y Cyngor yn trefnu addysg mewn ysgol breswyl y tu allan i’r Fwrdeistref Sirol, bydd cludiant am ddim ar gael ar ddechrau a diwedd pob hanner tymor yn unig.

Yn amlach na pheidio, byddwn ni'n darparu cludiant o safleoedd bysiau cymeradwy ar hyd llwybrau trafnidiaeth gyhoeddus sydd agosaf i gartref y disgybl/myfyriwr. Fydd cludiant ddim yn cael ei ddarparu i gyfeiriadau eraill i ddiwallu anghenion gwaith (neu ymrwymiadau eraill) y rhiant. Lle bo disgybl/myfyriwr yn wynebu taith dros belter afresymol o hir i'r arhosfan, efallai bydd trefniadau cludo arbennig yn cael eu gwneud. Yn achos y rheiny y mae gyda nhw Anghenion Addysgol Arbennig (AAA), fel arfer bydd cludiant ar gael o'u cartref ac yn ol eto, gyda phob ymdrech i godi/gollwng wrth ymyl y ffordd. Cyfrifoldeb rhieni yw mynd a'u plentyn/plant i'r cerbyd a'u casglu nhw o'r cerbyd. Fydd unrhyw drefniadau ddim yn cynnwys darparu cludiant sy'n mynd ar dir preifat na llwybrau mynediad at ffermydd. 

Mae’n fwriad gyda Chyngor Rhondda Cynon Taf i ddarparu system lle bydd disgyblion yn cael eu cludo’n ddiogel, yn gyfforddus a chymharol hwylus. 

4. Plant sy’n derbyn gofal

Gyda golwg ar oedran a phellter, mae’r un meini prawf i’w cymhwyso yn achos plant sy'n derbyn gofal gan yr awdurdod. Os bydd y Cyngor o’r farn y dylai plentyn sydd dan ei ofal fynd i ysgol arall, yn hytrach na’r Ysgol addas agosaf, bydd cludiant yn cael ei ddarparu ar gais gweithiwr cymdeithasol y plentyn a'i awdurdodi gan y Rheolwr Carfan Gweithwyr Cymdeithasol priodol, yn unol a pholisi cytunedig y Cyngor ar bellter cerdded a llwybrau diogel (gweler uchod). 

5. Dewis Rhieni

Os bydd rhieni/gwarcheidwaid yn dymuno i’w plant fynychu ysgol heblaw’r ysgol leol yn y dalgylch (Ysgol cyfrwng Cymraeg, cyfrwng Saesneg, ysgol cyfrwng Cymraeg a Saesneg, ysgol brif ffrwd wirfoddol gymorthedig (ffydd) neu ysgol/dosbarth arbennig fel y bo’n briodol), y rhieni sy’n gwbl gyfrifol am yr holl drefniadau cludo a thalu amdanyn nhw hefyd, oni bai fod y dewis ysgol yn nes at gartref y disgybl nag ysgol ddynodedig y dalgylch. 

6. Darpariaeth y Tu Allan i’r Sir

Efallai bydd cludiant ar gael ar gyfer disgyblion/myfyrwyr cymwys sy’n cael addysg y tu allan i ffiniau’r Fwrdeistref Sirol pan fyddan nhw'n mynychu'r ysgol addas agosaf yn hytrach na'r ysgol dalgylch benodol. 

Bydd disgyblion/myfyrwyr sy'n byw ym Mryn-cae, Llanharan a Brynna ac sydd yn mynychu Ysgol Gyfun Pencoed yn cael eu cludo am ddim. 

Bydd disgyblion/myfyrwyr sy’n byw yn Rhondda Cynon Taf ac sy’n mynychu Ysgol Uwchradd Gatholig Eglwys Rhufain yr Esgob Hedley, (Merthyr Tudful); Ysgol Uwchradd Esgob Llandaf yr Eglwys yng Nghymru, (Caerdydd), hwythau’n cael cludiant yn unol a meini prawf ynghylch yr ysgol addas agosaf (gweler uchod). 

7. Ysgolion sy’n Llawn

Os nad oes lle ar gyfer disgyblion yn yr ysgol addas agosaf (ysgol cyfrwng Cymraeg, cyfrwng Saesneg, ysgol cyfrwng Cymraeg a Saesneg, ysgol brif ffrwd wirfoddol gymorthedig (ffydd) neu ysgol/dosbarth arbennig y dalgylch fel y bo’n briodol) a bod rhaid iddo fynd i ysgol arall sy’n bellach na’r meini prawf ar gyfer cerdded o’i gartref, byddwn ni’n trefnu cludiant iddo fynd i’r ysgol addas agosaf nesaf. Mewn amgylchiadau o'r fath, rhoddir ystyriaeth i gludo brodyr/chwiorydd i'r un ysgol. 

8. Darpariaeth wedi’i diogelu – Newid ffiniau dalgylchoedd

Os bydd y Cyngor yn penderfynu newid dalgylch ar gyfer ysgol (ysgol cyfrwng Cymraeg, cyfrwng Saesneg, ysgol cyfrwng Cymraeg a Saesneg, ysgol brif ffrwd wirfoddol gymorthedig (ffydd) neu ysgol/dosbarth arbennig y dalgylch fel y bo’n briodol), caiff trefniadau trafnidiaeth presennol eu diogelu ar gyfer y disgyblion sy'n byw yn yr ardaloedd sy'n cael eu heffeithio gan y newid drwy gydol eu hamser yn yr ysgol neu nes iddynt gyrraedd diwedd y cyfnod hwnnw. Mewn amgylchiadau eithriadol, rhoddir ystyriaeth i gludo brodyr/chwiorydd i'r un ysgol. 

9. Trefniadau arbennig ar gyfer teithiau peryglus

Mae'r meini prawf ar gyfer penderfynu pwy sydd a hawl i gael cludiant ysgol am ddim neu i gael blaenoriaeth i brynu sedd am bris gostyngol yn seiliedig ar bellter cerdded diogel ar hyd y llwybr cerdded byrraf sydd ar gael. A siarad yn gyffredinol, bydd llwybr ar gael os ydy e'n ddigon diogel i ddisgybl gerdded ar ei ben ei hun, neu yng nghwmni oedolyn priodol, gan ddibynnu ar oedran y disgybl. Rydyn ni’n cydnabod y bydd rhai achosion yn codi pan fydd rhai llwybrau’n dod yn fwy peryglus. Yn yr amgylchiadau hyn, mae’r Cyngor yn cadw’r hawl i drefnu cludiant ysgol am ddim ar gyfer pellter llai na’r arferol, os yw’r swyddogion priodol yn argymell hynny er mwyn gofalu bod y disgyblion yn ddiogel. 

Yn rhan o waith asesu’r llwybr cerdded, bydd y Cyngor yn asesu'r peryglon sy’n wynebu plant a’r rhieni/cynhalwyr sy’n eu hebrwng ar hyd y llwybr rhwng y cartref a’r ysgol. Bydd yr asesiad yn cael ei gynnal ar amseroedd a dyddiau penodol pan fyddai’r disgyblion yn dueddol o ddefnyddio’r llwybr. Byddwn ni’n rhoi ystyriaeth i faterion diogelwch y ffyrdd, gan ddilyn canllawiau Llywodraeth Cymru yn nogfen Asesu Risg Llwybrau a Gerddir i’r Ysgol. 

Yn unol â’r polisi, byddwn ni’n adolygu’r llwybrau hyn bob dwy flynedd. Os bydd problem wedi’i hunioni a bod llwybr ar gael i’w ddefnyddio unwaith yn rhagor, efallai byddwn ni’n dileu unrhyw ddarpariaeth arall sydd wedi’i threfnu. Bydd rhieni/cynhalwyr yn cael o leiaf un tymor o rybudd ymlaen llaw os ydy trefniadau cludiant dewisol o'r math yma yn cael eu tynnu. 

10. Plant sydd ag anghenion addysgol arbennig / anableddau

Bydd cludiant am ddim i bob disgybl sydd ag anghenion addysgol arbennig/anableddau sy’n mynychu ysgolion arbennig, unedau atgyfeirio disgyblion a dosbarthiadau cynnal dysgu cyfagos neu yn y dalgylch, yn unol a pholisi’r Cyngor ynghylch pellter cerdded a llwybrau diogel (wedi'i amlinellu uchod). 

Rhaid i geisiadau ar gyfer cludiant gael eu cyflwyno unwaith i le mewn ysgol gael ei gadarnhau gan Banel AAA Mynediad a Chynhwysiant y Cyngor. Mae manylion ar gael yma:www.rctcbc.gov.uk/CludiantYsgolaCholeg 

Os bydd rhieni yn troi cynnig o le i lawr mewn ysgol yn eu dalgylch neu'r ysgol arbennig / uned atgyfeirio disgyblion / dosbarth cynnal dysgu agosaf, nhw fydd yn gyfrifol am ddarparu cludiant i'r ysgol. 

Efallai bydd hawl gyda disgyblion sydd ag anableddau (yn ol diffiniad Deddf Cydraddoldeb 2010) i fanteisio ar gludiant i ysgol/coleg priodol hyd yn oed os na fyddan nhw’n bodloni meini prawf y Cyngor ynghylch pellter cerdded diogel (gweler uchod). Rhaid i geisiadau gael eu hategu gan dystiolaeth feddygol briodol. Efallai y bydd cymorth yn cynnwys trafnidiaeth o ddarpariaeth ol-ysgol. Bydd rhaid i Banel AAA Gwasanaeth Materion Cynhwysiant a Mynediad y Cyngor, neu un o'i Baneli Diogelu gymeradwyo hyn. Rhaid i unrhyw atgyfeiriadau o'r fath gael eu cefnogi gan dystiolaeth briodol a bydd pob achos yn cael ei ystyried ar sail angen unigol. 

11. Preswyliad deuol

Dim ond trefniadau byw sefydledig parhaol fydd yn cael eu hystyried, er enghraifft, disgybl sy'n aros dwy noson o bob wythnos ysgol gydag un person a chyfrifoldeb rhiant, a thair noson o bob wythnos ysgol gyda'r llall, neu wythnosau bob yn ail gyda phob rhiant. Dydy trefniadau o'r fath ddim yn berthnasol pan fydd disgyblion yn treulio penwythnosau gyda gwahanol riant i le mae'r disgyblion yn byw yn ystod yr wythnos ysgol. Nosweithiau'r wythnos ysgol yw nos Sul / bore Llun tan nos Iau / bore Gwener. 

Os yw cyfeiriad y cartref arall:

  • Ymhellach i ffwrdd na'r pellter statudol – bydd gan y disgybl hawl i gael cludiant am ddim ar y diwrnodau y bydd yn teithio ar hyd y llwybr hwnnw. 
  • fewn y pellter dewisol – bydd gan y disgybl hawl i gael cludiant am ddim ar y diwrnodau y bydd yn teithio ar hyd y llwybr hwnnw.
  • Yn agosach na'r pellter dewisol – fydd dim cludiant yn cael ei ddarparu, ond, mae'n bosibl bydd opsiynau ar gael ar gyfer gwerthu sedd (gweler adran 21). 

12. Cludiant arbennig am Resymau Meddygol

Bydd modd darparu cludiant am ddim i'r ysgol, ac yn ol, am resymau meddygol, er enghraifft, salwch cronig neu analluogrwydd dros dro am gyfnodau byrion, parhaus. Bydd rhaid i bob cais nodi: 

  • Natur y salwch neu'r analluogrwydd;
  • Sut mae hyn yn effeithio ar deithio i'r ysgol;
  • Hyd a lled yr effaith, er enghraifft, y cyfnod disgwyliedig.

Bydd pob achos yn cael ei ystyried yn ol ei rinweddau ei hun, ac ar sail argymhelliad swyddog meddygol/iechyd, ac yn amodol ar gadarnhad gan banel cludiant materion meddygol y Cyngor. O roi caniatad, bydd y ddarpariaeth yn cael ei hadolygu yn rheolaidd. 

13. Trefniadau cludo i Ysgolion cyfrwng Cymraeg ac Ysgolion Dwy Iaith

Does dim gofyn statudol i ddarparu cludiant am ddim ar gyfer disgyblion sy'n mynychu ysgolion cyfrwng Cymraeg neu ysgolion dwy iaith. Mae polisi cyfredol y Cyngor yn nodi bod disgyblion sy'n mynychu'r ysgolion cyfrwng Cymraeg neu ddwyieithog agosaf yn cael gwasanaeth cludiant am ddim yn unol a pholisi'r Cyngor ynghylch pellter a llwybrau diogel (gweler uchod).

14. Cludiant i Ysgolion Gwirfoddol Cymorthedig (Ffydd)

Does dim gofyn statudol i ddarparu cludiant i ysgolion gwirfoddol cymorthedig (ffydd). Polisi cyfredol y Cyngor yw bod disgyblion sy'n mynychu'r ysgol wirfoddol gymorthedig agosaf o enwad y rhieni a'r hawl i gael cludiant am ddim yn unol a pholisi dewisol cytunedig y Cyngor ynglŷn a phellter cerdded a llwybrau diogel (gweler uchod). 

15. Darpariaeth ar gyfer Disgyblion rhwng 16 a 19 oed

Does dim gofyn statudol i ddarparu cludiant ar gyfer myfyrwyr ol-16 oed. Polisi cyfredol y Cyngor yw bod hawl gyda myfyrwyr sy’n bodloni’r meini prawf o 2 filltir mewn perthynas a disgyblion ysgolion uwchradd o oedran statudol, ac sy’n ymrestru ar gyrsiau yn yr ardal yn rhan o ddarpariaeth sy wedi’i hamserlenni ar gyfer disgyblion/myfyrwyr 14-19 oed, i gael cludiant am ddim. Dydy'r ddarpariaeth wedi'i hamserlenni ar gyfer yr ardal ddim yn cynnwys cyrsiau addysg uwch. Mae disgwyl i fyfyrwyr sy’n byw llai na 2 filltir o’r sefydliad addysg drefnu’u cludiant eu hunain. 

Yn unol a pholisi dewisol cytunedig y Cyngor ynglŷn a phellter cerdded a llwybrau diogel (gweler uchod), efallai bydd modd trefnu cludiant ar gyfer myfyrwyr sy’n dilyn cyrsiau cymeradwy yng ngholegau Pen-ybont ar Ogwr, Caerdydd a'r Fro, Merthyr Tudful, Castell-nedd Port Talbot, Coleg y Cymoedd (Ystrad Mynach), Futsal (Caerdydd) a Choleg Chweched Dosbarth Catholig Dewi Sant (Caerdydd). Mae manylion am y rhaglenni addysgol cymeradwy ar gael oddi wrth; 

Carfan Gwella Ysgolion, Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf, Addysg a Dysgu Gydol Oes, Tŷ Trevithick, Abercynon, Aberpennar, CF45 4UQ. 

Bydd raid i fyfyrwyr sydd eisiau dilyn cwrs sydd ddim yn rhan o amserlen y ddarpariaeth ar gyfer yr ardal drefnu'u cludiant eu hunain. Ond mae eithriad i hynny os ydy'r ganolfan lle mae'r cwrs yn cael ei gynnal yn nes at gartref y myfyriwr na'r ysgol neu'r coleg sy'n cynnal y cwrs yn rhan o amserlen y ddarpariaeth ar gyfer yr ardal. 

Fydd dim cludiant yn cael ei ddarparu ar gyfer myfyrwyr y brif ffrwd y tu hwnt i'w hail flwyddyn academaidd ar ôl addysg orfodol.

Mae'r polisi yma'n berthnasol i chweched dosbarth ysgolion a chyrsiau mewn colegau addysg bellach yn unig. Dydy cyrsiau addysg uwch dan nawdd Cyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru (‘HEFCW’) ddim yn gymwys. (Dyw HEFCW ddim yn ariannu Cwrs Sylfaenol blwyddyn mewn Celf a Dylunio ym Mhrifysgol De Cymru, felly efallai bydd modd trefnu cludiant ar gyfer myfyrwyr sydd eisiau dilyn y cwrs yma, ar amod bodloni’r meini prawf mewn perthynas ag oedran a phellter cerdded sydd wedi'u nodi uchod). 

Efallai bydd myfyrwyr ol-16 oed yn gymwys am Lwfans Cynhaliaeth Addysg, wedi'i ariannu gan Lywodraeth Cymru, a'i weinyddu ar ei rhan gan Gyllid Myfyrwyr Cymru. £30 yr wythnos ydy'r lwfans ar hyn o bryd, a'i nod yw rhoi cymorth i'r rheiny dros 16 oed i fanteisio ar addysg ol-16 oed. Gallwch weld a ydych chi'n gymwys am Lwfans Cynhaliaeth Addysg ar wefan Cyllid Myfyrwyr Cymru, sef www.cyllidmyfyrwyrcymru.co.uk/ab/lca 

Bydd yr ysgol yn anfon manylion myfyrwyr sydd eisiau parhau a’u haddysg yn yr ysgol ar ol blwyddyn 11 (TGAU neu gyfwerth) i'r Uned Materion Trafnidiaeth Integredig. Bydd gofyn i’r rheiny sydd eisiau dilyn cwrs mewn Coleg lenwi ffurflen gais a chyflwyno tri llun pasbort cymeradwy i’r Coleg hwnnw. 

Byddwn ni’n dosbarthu tocynnau teithio ar gyfer gwasanaethau dan gytundeb neu’r gwasanaethau cyhoeddus i’r disgyblion cymwys i gyd. Mae gwybodaeth am amseroedd teithio, mannau codi a gollwng teithwyr ac ati ar gael yn www.rctcbc.gov.uk/cludiantysgol. Mae modd cael gwybodaeth am wasanaethau cludiant cyhoeddus o wefan Traveline Cymru hefyd, sef www.traveline.cymru

Os bydd myfyrwyr yn peidio a dilyn cwrs yn y Chweched Dosbarth mewn ysgol neu goleg, neu dydyn nhw ddim yn parhau gyda'r cwrs, fe ddylai'r pasiau/tocynnau teithio gael eu hanfon yn ol i'r Uned Trafnidiaeth Integredig. O beidio a gwneud hynny, byddwn ni'n adennill costau'r cludiant yn llawn. 

Ar gyfer myfyrwyr sydd ag anghenion addysgol arbennig, efallai y bydd cludiant ar gael tan ddiwedd y flwyddyn academaidd y maen nhw'n cyrraedd eu pen-blwydd yn 19 oed. Os bydd y myfyriwr yn penderfynu parhau i fynychu'r ysgol/coleg ar ol hynny, bydd y trefniadau cludo yn ol disgresiwn yr ysgol/coleg. Efallai y bydd angen i'r Garfan Ymgysylltu a Chyfranogiad Ieuenctid roi hyfforddiant teithio er mwyn galluogi'r disgybl i deithio yn annibynnol ar gludiant dan gytundeb neu gludiant cyhoeddus lleol. Dim ond o dan amgylchiadau eithriadol y byddwn ni'n darparu tacsis. 

Fydd y Cyngor ddim yn darparu cludiant ar gyfer y rheiny sydd ag anghenion addysgol arbennig yn y flwyddyn academaidd ddilynol ar ôl iddyn nhw droi'n 19 oed. Lle bo'r cwrs yn rhedeg y tu hwnt i benblwydd y myfyriwr yn 19 oed, y myfyriwr fydd yn gyfrifol am drefnu'i gludiant, a thalu amdano. 

16. Asesu Cymhwysedd a Phellter

Does dim prawf modd i bennu a yw myfyrwyr yn gymwys i gael cludiant ai peidio. Yr unig feini prawf yw'r pellter o 1½ neu 2 filltir o'r cartref i'r ysgol neu'r asesiad o lwybrau diogel (gweler uchod). Bydd disgyblion yn cael eu hasesu yn unol â'r meini prawf yma a bydd disgyblion cymwys neu eu rhieni/gwarcheidwaid yn cael eu hysbysu o'r trefniadau cyn i'r ddarpariaeth ddechrau. 

Dydy'r pellter ar hyd llwybr gyrru ddim yn dangos mesuriad manwl gywir. Dydy mesuriadau ar sail

ardaloedd codau post ddim yn fanwl gywir chwaith. Wrth fesur llwybr cerdded, bydd mesuriad y Cyngor yn cynnwys tri lle degol. Mae'n defnyddio'r rhaglen MapInfo Professional, sy'n mesur llwybrau ar sail data Arolwg Ordnans safonol y Llywodraeth. Mae'r rhaglen yma'n pennu pwyntiau cyfeiriad drwy ddefnyddio côd daearyddol chwe digid, sy'n gywir i 1m2, ac sy'n cael ei dderbyn yn gyffredinol fel y data mwyaf cywir sydd ar gael. Er mwyn penderfynu pa ysgol yw'r un addas agosaf, y Cyngor fydd yn pennu'r llwybr mwyaf priodol ar gyfer ymgymryd â mesuriad cymharol. Gall hyn fod ar hyd llwybrau cerdded neu ffyrdd, neu gyfuniad o'r rhain. 

Bydd y Cyngor yn ystyried y mesuriad fel y pellter terfynol. Caiff hwn ei ddefnyddio i asesu hawl i gludiant. Os daw hi i'r amlwg fod y Cyngor wedi darparu cludiant am ddim trwy gamgymeriad, fe gaiff y rhiant/gwarcheidwad wybod am hyn, ynghyd a nodyn hysbysiad y bydd y cludiant yn cael ei dynnu'n ol ar ddiwedd y tymor. 

Mae unrhyw ymgais i gael mantais drwy ddarparu gwybodaeth ffug yn fater difrifol a bydd y Cyngor yn ymchwilio i honiadau/ceisiadau twyllodrus. Os byddwn ni'n cynnig cludiant ysgol, ac yna'n darganfod bod y cynnig wedi'i wneud ar sail gwybodaeth dwyllodrus neu gamarweiniol, e.e. cyfeiriad ffug/anghywir, byddwn ni'n tynnu'r cynnig hwnnw yn ol. Gallai hyn beri gofid sylweddol, yn arbennig i'r plentyn.

Bydd y Cyngor yn prosesu'r wybodaeth y byddwch chi'n ei chyflwyno yn unol a Deddf Diogelu Data 1998, ac unrhyw ddiwygiadau i'r Ddeddf honno. Bydd unrhyw wybodaeth bersonol yn cael ei chadw'n gyfrinachol. Bydd hi ar gael i'w gweld a'i defnyddio gan y bobl hynny sydd angen gwneud hynny yn unig. Noder, mae'n bosibl y bydd y wybodaeth rydych chi'n ei darparu yn cael ei rhoi i unrhyw sefydliad, gan gynnwys adrannau eraill y Cyngor, wrth ymchwilio ynghylch honiadau o dwyll, ynghylch troseddau eraill neu ynghylch amddiffyn plant. Mae'n bosibl y bydd yr wybodaeth y byddwch chi wedi'i nodi yn cael ei chymharu ag unrhyw wybodaeth sy'n cael ei chadw gan adrannau eraill y Cyngor. 

17. Tocynnau Teithio ar Fysiau

Anfonir tocynnau teithio at bob disgybl cymwys ysgol uwchradd ar ddechrau Blwyddyn 7. Byddant yn parhau’n ddilys hyd ddiwedd eu hamser yn yr ysgol uwchradd brif ffrwd. Anfonir tocynnau teithio at fyfyrwyr coleg ar ddechrau eu cwrs. Byddant yn parhau’n ddilys am un flwyddyn academaidd yn unig. Os bydd myfyriwr yn gadael coleg cyn diwedd y flwyddyn academaidd, rhaid anfon y tocyn/pas yn ol neu fe fydd y Cyngor yn adennill cost y tocyn. Os bydd myfyriwr yn mynd i'r coleg am yr ail flwyddyn, rhaid iddo/iddi gyflwyno cais arall am docyn unwaith eto. 

Mae'r tocynnau/pasiau i'w defnyddio ar wasanaethau dan gontract mewn lliw sy'n cyd-fynd a'r arwydd lliw sydd i'w gweld yn ffenestr flaen pob bws ysgol. Mae'r Cyngor yn gweithredu polisi – dim tocyn, dim teithio. Mae disgwyl i ddisgyblion/myfyrwyr/dysgwyr gyflwyno'u tocyn i'r gyrrwr ei weld ar bob taith. Does neb yn eithriad, ac mae rhaid i rieni/cynhalwyr sicrhau bod y tocyn dilys gyda'u mab/merch cyn gadael cartref. Bydd modd cyflwyno tocyn newydd am bris bach os bydd tocyn yn mynd ar goll. Bydd y pris yn cael ei adolygu'n flynyddol. Mae manylion ar gael ar wefan y Cyngor www.rctcbc.gov.uk/cludiantysgol

Byddwn ni'n atal disgyblion sy'n rhannu eu tocynnau, neu'n eu rhoi i ddisgyblion eraill i'w copio, rhag teithio. Os bydd y disgyblion yma yn defnyddio'u tocynnau ar rwydweithiau cludiant cyhoeddus, yna efallai y bydd y cwmni bysiau hefyd yn cymryd camau gweithredu. Mae'n bosibl y bydd y cwmni yn cysylltu a'r Heddlu. 

Rhaid cysylltu ag Uned Trafnidiaeth Integredig y Cyngor bob tro os bydd problemau wedi'u codi ynglŷn â gweithredu'r polisi dim tocyn, dim teithio gan y cwmnïau bysiau neu'r ysgolion. Peidiwch â thrafod y materion gyda'r gyrrwr neu'r cwmni sy'n darparu'r cludiant. 

18. Dull cludo

Defnyddio adnoddau’n effeithlon fydd yr ystyriaeth ar gyfer pennu’r dull cludo (yn amodol ar ofynion anghenion arbennig) ym mhob achos. Mae’n bosibl mai dan amodau gwasanaethau cludiant ysgol dan gytundeb, neu wasanaethau cludiant cyhoeddus cyfredol bydd plant yn cael eu cludo i’r ysgol. Bydd y ffactorau hyn, ynghyd a maint a math y cludiant (bws, bws mini, tren, tacsi ac ati) yn dibynnu ar y dewis mwyaf cost-effeithiol. Mewn achosion eithriadol byddwn ni’n cynnig ad-dalu’r disgybl/dysgwr neu’r rhiant, os dyma’r ffordd fwyaf cost-effeithiol o ddarparu cludiant. Mae Adran 88 Deddf Trafnidiaeth 1985 yn rhoi dyletswydd ar yr Awdurdodau Lleol i sicrhau, er budd ei drigolion lleol, eu bod nhw’n cael y gwerth gorau am arian gyda golwg ar wariant ar drafnidiaeth gyhoeddus at ei gilydd. Ac felly, bydd y Cyngor yn cadw’r ddyletswydd yma mewn cof wrth fynd ati i ddarparu gwasanaethau bysiau a threnau (trafnidiaeth gyhoeddus) sydd eu heisiau ar gyfer y gymuned a darparu cludiant ar gyfer disgyblion. Mewn achosion eithriadol, lle na fyddai trefniadau eraill yn hyfyw nac yn gost-effeithiol, efallai byddai modd ad-dalu costau petrol. 

19. Hyd y teithiau

Dyw'r Cyngor ddim yn nodi terfyn amser ar gyfer teithiau. Serch hynny, fe ddylai hyd teithiau fod yn rhesymol, gan gymryd i ystyriaeth oedran ac anghenion unigol y disgyblion/myfyrwyr/dysgwyr, a natur,diben ac amgylchiadau pob taith. Lle mae rhieni/gwarcheidwaid yn dymuno i'w plant fynychu ysgolion cymorthedig gwirfoddol (ffydd), ysgolion cyfrwng Cymraeg neu ysgolion dwy iaith sy'n weddol bell o'u cartref, efallai bydd y teithiau yn hwy yn gyffredinol. Efallai bydd hynny'n wir yn achos teithiau AAA hefyd. 

20. Mathau eraill o Ddarpariaeth

Mae rhai darparwyr yn rhedeg eu gwasanaethau cludiant eu hunain neu’n eu trefnu drwy gytundeb. Mae hyn yn ychwanegol i’r gofynion cyfreithiol, a bydd y sefydliadau’n codi tal am y gwasanaeth. Mae gofyn bod rhieni/cynhalwyr a disgyblion yn ymwybodol o’r ffaith nad yw hyn yn ffurfio rhan o ddyletswyddau statudol neu ddewisol y Cyngor a dyma drefniant preifat rhwng rhieni / cynhalwyr a myfyrwyr a darparwyr cludiant. 

Os yw trefniadau cludiant yn rhwystro pobl ifainc rhag manteisio ar gyfleoedd addysg, gwaith neu hyfforddiant, efallai bydd modd i Gwmni Gyrfa Cymru gynnig cymorth i bobl ifainc trwy’i raglen Porth Ieuenctid (Youth Gateway). Byddai’r ddarpariaeth yma’n seiliedig ar asesu anghenion unigolion. 

21. Teithwyr sy’n Prynu Tocyn

Bydd y Cyngor yn arfer ei hawl, yn ol yr awdurdod priodol, i gynnig y lleoedd gwag ar gerbydau sydd dan gytundeb ysgol eisoes i blant nad ydynt yn cwrdd a’r meini prawf i gael cludiant am ddim. 

Os bydd y disgybl eisoes wedi manteisio ar yr opsiwn yma, bydd y Cyngor yn anfon llythyr ato yn ystod tymor yr haf ynglŷn a'r broses gwneud cais. Bydd y llythyr yma yn nodi'r dyddiadau cynharaf ar gyfer gwneud cais. Bydd y dyddiadau hyn, fel arfer, yn cynnwys dydd Llun ar ol i dymor yr haf ddod i ben. Fydd ceisiadau sy'n cael eu cyflwyno cyn y dyddiad yma ddim yn cael eu hystyried. Fydd llenwi ffurflen gais ddim yn gwarantu y byddwch chi'n cael prynu sedd. Dim ond os bydd seddi ar gael y bydd modd eu gwerthu. Ar ol cael gwybod bod seddi ar gael, a faint ohonyn nhw sydd, byddwn ni'n eu gwerthu nhw ar sail y cyntaf i'r felin. 

Yn gyntaf oll, mae rhaid i’r Cyngor asesu’r sefyllfa o ran seddi gwag. Felly, fydd hi ddim yn bosibl i ni gynnig seddi i ddisgyblion eraill ar ddechrau blwyddyn ysgol. Mae hynny hefyd yn cynnwys newidiadau yn dilyn penderfyniad rhai disgyblion i adael yr ysgol ar ol derbyn canlyniadau’u harholiadau tua diwedd Awst, yn ogystal a newid yn y galw oherwydd dechreuwyr newydd. Yn ogystal a hynny, bydd rhai seddi gwag ar ol yr wythnosau cyntaf gan na fydd rhai disgyblion yn manteisio ar eu hawl i gael cludiant am ddim. Pan fyddwn ni’n cael y darlun cyflawn, yna bydd modd i ni werthu’r seddi gwag. 

Pan fyddwn ni'n cynnig lleoedd o dan y ddarpariaeth yma, byddwn ni'n codi tal sylfaenol fesul disgybl/myfyriwr. Bydd rhaid i chi dalu hynny ymlaen llaw. Byddwn ni’n pennu’r tal bob blwyddyn. O dan amgylchiadau eithriadol, os bydd ymgeisydd yn prynu cludiant am lai na thymor llawn, isafswm y gost ar gyfer y tymor hwnnw fydd y gyfradd hanner tymor fesul disgybl. 

Byddwn ni’n ad-dalu’r gost pan fydd y tocyn yn cael ei ddychwelyd neu, ar gyfer cludiant ysgol gynradd, pan fyddwch chi'n dweud wrth yr uned nad oes angen y sedd bellach. 

Os bydd disgyblion, sydd wedi prynu sedd ar gludiant ysgol yn camymddwyn wrth deithio ar gludiant ysgol ac, o ganlyniad, bydd eu hawl i gael cludiant yn cael ei dynnu oddi arnyn nhw, fydd dim ad-daliad yn cael ei roi. 

Fydd dim gostyngiad ar gyfer presenoldeb rhan-amser. Dan amgylchiadau o'r fath, dylai'r disgyblion ystyried a fyddai defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus yn opsiwn mwy cost effeithiol. 

22. Dulliau Talu

Fel arfer, byddwn ni'n cymryd taliad llawn am sedd ar lwybr sydd dan gytundeb. Os byddai'n well gyda chi dalu am sedd drwy randaliadau, ysgrifennwch at; 

Uned Trafnidiaeth Integredig, Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf, Gwasanaethau Corfforaethol a Rheng-flaen, Tŷ Sardis, Pontypridd CF37 1DU 

neu anfon e-bost: cludodisgyblion@rctcbc.gov.uk 

Gallwch wneud taliadau gan ddefnyddio'r dulliau isod unwaith y bydd yr Uned Trafnidiaeth Integredigwedi cadarnhau bod sedd ar gael: 

  • Cerdyn Debyd neu Gredyd ar-lein neu drwy Uned Trafnidiaeth Integredig neu Ganolfan Alwadau'r Cyngor.
  • Arian parod neu siec yn unrhyw un o Ganolfannau iBobUn y Cyngor 

Bydd cost ychwanegol o 2% ynghlwm wrth daliadau a cherdyn credyd. 

Os bydd anhawster o ran casglu taliadau, bydd hawl gan y Cyngor i gwtogi ar y dulliau talu a'r amserlen talu fydd yn cael eu cynnig yn y dyfodol, er enghraifft, mae'n bosibl bydd eisiau talu'n llawn cyn i'r Cyngor roi cerdyn/pas teithio. 

Bydd polisi safonol y Cyngor o ran dyledion yn berthnasol i bob anfoneb fydd yn cael ei chodi am brynu sedd ar gludiant ysgol. 

Os bydd arian yn weddill i'w dalu, byddwn ni'n anfon llythyr at y rhiant/cynhaliwr yn gofyn am daliad ac yn nodi y byddwn ni'n canslo'r tocyn ac yn atal y disgybl rhag teithio oni bai eu bod nhw'n talu'r ddyled o fewn saith diwrnod. Fydd dim modd i'r disgybl ddefnyddio'r tocyn eto nes bydd y ddyled wedi'i thalu. Bydd y Cyngor yn defnyddio ei broses adfer dyledion arferol i geisio adfer unrhyw gostau sy'n ddyledus.

Fyddwn ni ddim yn caniatâu i unrhyw aelod o deulu sydd â dyledion yn weddill i brynu sedd ar lwybr o dan gontract.

 23. Teuluoedd sy’n symud tŷ – Trefniadau Cludo

Fel rheol, bydd disgyblion sy’n cael teithio’n rhad ac am ddim yn barod, y mae’u teuluoedd yn symud i fyw y tu allan i ardal leol yr ysgol/coleg maen nhw’n ei m/fynychu, yn cael eu hasesu yn unol a'r meini prawf. 

Mae rhaid i deuluoedd gadw hynny mewn cof os byddan nhw'n ystyried symud cartref, yn enwedig ar ol i’r disgybl ddechrau cyrsiau sydd ag arholiadau ffurfiol ar y diwedd (blwyddyn 10 ac 11 ar gyfer TGAU neu gyfwerth, a blwyddyn 12 a 13 ar gyfer cyrsiau safon uwch neu gyfwerth).

24. Monitro

Bydd DVSA, neu gorff addas arall, yn cynnal hap-archwiliadau ar y cerbydau i gyd. Bydd y Cyngor yn ymchwilio i unrhyw gwynion sy’n dod i sylw’r Cyngor am y gwasanaethau neu’r cerbydau ar unwaith. Os bydd cŵyn yn cael ei chadarnhau, byddwn ni’n bwrw ati ar unwaith i gymryd y camau angenrheidiol a phriodol yn unol a thelerau’r cytundeb. Bydd y Cyngor yn cynnal hap-archwiliadau ynglŷn a chytundebau er mwyn gofalu eu bod nhw'n gweithredu yn unol a thelerau ac amodau’r cytundeb. Yn rhan o’r gwaith monitro, byddwn ni’n rhoi sylw i faterion parthed prydlondeb, cadw at y llwybr teithio, maint y cerbyd, trwyddedau, cadarnhau cefndir staff (Gwasanaeth Datgelu a Gwahardd). Mae’r camau yma i ofalu bod y daith yn un ddiogel a hwylus. 

25. Côd Ymddygiad wrth Deithio – Mesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008 

Mae Llywodraeth Cynulliad Cymru wedi cyflwyno “Cod Ymddygiad wrth Deithio”. Nod y ddogfen ydy hyrwyddo teithiau diogel ar gyfer y plant a phobl ifainc i gyd, trwy bennu’r safonau ymddygiad hynny sy’n ofynnol wrth deithio rhwng y cartref a’r ysgol. Mae’r Cod Ymddygiad yn annog ysgolion ac awdurdodau lleol i fynd ati mewn ffordd ragweithiol i hyrwyddo ymddygiad da ymhlith disgyblion, eu rhieni/cynhalwyr a’r gymuned. Os ydy disgyblion yn camymddwyn tra'n cael eu cludo ac yn ymddwyn yn groes i'r Cod Ymddygiad, mae'n bosibl y bydd yr hawl i ddefnyddio'r cludiant yn cael ei dileu am gyfnod penodol, yn ddibynnol ar ba mor ddifrifol yw'r achos. Mae'n bosibl bod systemau Teledu Cylch Cyfyng ar waith ar gludiant ysgol. Mae'r hyn sy'n cael ei ffilmio yn gyfrinachol ond mae'n bosibl ei ddefnyddio fel tystiolaeth mewn achosion o gamymddwyn. Os bydd y disgyblion yn achosi unrhyw ddifrod i'r cerbyd, bydd hi'n bosibl i'r cwmni hawlio'r gost o adfer y difrod. 

26. Profiad Gwaith

Pan fo myfyrwyr yn mynd am gyfnod o brofiad gwaith yn rhan o gwrs, yn amlach na pheidio, cyfrifoldeb y myfyrwyr yw trefnu cludiant. Fydd Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf ddim yn gyfrifol am y cludiant. 

27. Argaeledd a Hygyrchedd y Datganiad Polisi yma 

Mae Rheoliadau Gwybodaeth am Deithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2009 yn gofyn i'r Cyngor sicrhau bod disgyblion a'u rhieni/cynhalwyr yn ymwybodol o'i bolisi, gwybodaeth a threfniadau o ran cludo disgyblion cyn iddyn nhw ddechrau yn yr ysgol neu'r coleg, ac ar gais. Yn ogystal a hynny, rhaid darparu copiau yn swyddfeydd y Cyngor ac mewn ysgolion, colegau a llyfrgelloedd yn Rhondda Cynon Taf. Caiff yr wybodaeth ei chyhoeddi ar wefan y Cyngor, sef www.rctcbc.gov.uk/cludiantysgol

28. Adborth

Mae’r Cyngor yn ymroi i glywed eich sylwadau er mwyn gwella safon ei wasanaethau. Os oes sylwadau gyda chi ar y ddogfen yma, cysylltwch a'r: 

Uned Trafnidiaeth Integredig Ffôn: 01443 425001 • E-bost: cludodisgyblion@rctcbc.gov.uk

 29. Rhagor o wybodaeth a Dolennau Cyswllt ar gyfer disgyblion sydd angen Cymorth gyda Chludiant

Gallwch gael rhagor o wybodaeth, gan gynnwys cwestiynau cyffredin a manylion ynglŷn a llwybrau’r bysiau dan gytundeb a mannau codi/gollwng disgyblion ar wefan y Cyngor www.rctcbc.gov.uk/cludiantysgol

 Manylion cyswllt:

  • Gwasanaethau i Fyfyrwyr Coleg y Cymoedd Ffon: 01443 662800 • www.colegycymoedd.ac.uk
  • Gwasanaeth Derbyn Disgyblion Addysg a Dysgu Gydol Oes Rhondda Cynon Taf: 01443 744232E-bost: derbyndisgyblion@rctcbc.gov.uk
  • Uned Trafnidiaeth Integredig Gwasanaethau Corfforaethol a Rheng-flaen Rhondda Cynon Taf: 01443 425001E-bost: cludodisgyblion@rctcbc.gov.uk
  • Carfan Ymgysylltu a Chyfranogiad Ieuenctid Rhondda Cynon Taf: 01443 744000

 Ffynonellau Eraill o Wybodaeth:

  • Gyrfa Cymru www.gyrfacymru.com
  • Prosbectws yr Ysgol/Coleg Unigol
  • Gwybodaeth am gludiant cyhoeddus Traveline Cymru 0800 464 0000 www.traveline.cymru
  • Llywodraeth y Cynulliad Mesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008 Canllawiau Gweithredu a Darpariaeth Statudol o ran Teithio gan Ddysgwyr - Mehefin 2014 Y Cod Ymddygiad wrth Deithio

Helpwch ni i wella - peidiwch â chynnwys gwybodaeth bersonol neu ariannol, e.e. eich Rhif Yswiriant Gwladol neu fanylion cerdyn credyd.