Skip to main content

Gwybodaeth mewn perthynas â Deddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a'r Tribiwnlys Addysg

Nod Llywodraeth Cymru yw gweddnewid y disgwyliadau, y profiadau a'r deilliannau ar gyfer plant a phobl ifainc ag anghenion dysgu ychwanegol.

Er mwyn gwneud hynny, maen nhw wedi datblygu Anghenion Dysgu Ychwanegol,  a fydd yn trawsnewid y systemau ar wahân ar gyfer Anghenion Addysgol Arbennig (AAA) mewn ysgolion ac anawsterau dysgu a/neu anableddau (AAD) mewn addysg bellach, i greu system unedig ar gyfer cefnogi dysgwyr o 0 i 25 gydag ADY.

Bydd y system wedi'i diwygio yn:

  • Sicrhau fod pob dysgwr ag ADY yn cael ei gefnogi i oresgyn rhwystrau rhag dysgu ac yn gallu cyflawni ei botensial llawn.
  • Gwella cynllunio a chyflwyno cefnogaeth i ddysgwyr o 0 i 25 oed gydag ADY, gan roi anghenion, barn, dymuniadau a theimladau'r dysgwyr wrth wraidd y broses.
  • Canolbwyntio ar bwysigrwydd nodi anghenion yn gynnar a rhoi ymyriadau amserol ac effeithiol ar waith sy'n cael eu monitro a'u haddasu i sicrhau eu bod yn cyflawni'r deilliannau sy'n cael eu dymuno.

Mae deddfwriaeth newydd a chanllawiau statudol yn ddim ond un agwedd, er ei bod yn un sylfaenol, o'r pecyn ehangach o ddiwygiadau angenrheidiol. Mae'r Rhaglen Trawsnewid ADY hefyd yn canolbwyntio ar ddatblygu sgiliau ar gyfer y gweithlu addysg, i ddarparu cefnogaeth effeithiol i ddysgwyr ag ADY yn yr ystafell ddosbarth, yn ogystal â gwneud mynediad i gefnogaeth arbenigol, gwybodaeth a chyngor yn haws .

Nodau'r Ddeddf:

Cyflwyno'r term Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY)

Mae'r Ddeddf yn disodli'r termau 'anghenion addysgol arbennig' (AAA) ac 'anawsterau dysgu a/neu anableddau' (AAD) gyda'r term newydd ADY.

Ystod oedran rhwng 0 a 25 

Bydd un system ddeddfwriaethol yn ymwneud â'r gefnogaeth sy'n cael ei rhoi i blant a phobl ifainc rhwng 0-25 oed sydd ag ADY. Mae hyn yn lle'r ddwy system ar wahân sy'n gweithredu ar hyn o bryd i gefnogi plant a phobl ifainc o oedran ysgol gorfodol sydd ag AAA; a phobl ifainc mewn addysg bellach sydd ag AAD.

Cynllun unedig

Bydd y Ddeddf yn creu un cynllun statudol (y Cynllun Datblygu Unigol (CDU)) i ddisodli'r amrywiaeth bresennol o gynlluniau AAA statudol neu anstatudol neu AAD ar gyfer dysgwyr mewn ysgolion ac addysg bellach.

Cynyddu cyfranogiad plant a phobl ifainc

Mae'r Ddeddf yn mynnu bod barn y dysgwyr bob amser yn cael ei hystyried fel rhan o'r broses gynllunio, ynghyd â barn eu rhieni. Mae'n hollbwysig bod plant a phobl ifainc yn gweld y broses gynllunio fel rhywbeth sy'n cael ei wneud gyda nhw yn hytrach nag iddyn nhw.

Dyheadau uchel a deilliannau gwell

Bydd pwyslais CDUau ar wneud darpariaeth sy'n cyflawni deilliannau pendant sy'n cyfrannu mewn modd ystyrlon i'r plentyn neu'r person ifanc yn cyrraedd eu potensial llawn.

System symlach a llai gwrthwynebol

Dylai'r broses o baratoi a diwygio CDU fod yn llawer symlach na'r hyn sy'n digwydd ar hyn o bryd yn achos datganiadau AAA.

Mwy o gydweithio

Bydd y system newydd yn annog gwell cydweithio a rhannu gwybodaeth rhwng asiantaethau, sy'n hanfodol i sicrhau bod anghenion yn cael eu nodi'n gynnar a bod y gefnogaeth gywir yn cael ei rhoi ar waith i alluogi plant a phobl ifainc i gyflawni deilliannau cadarnhaol.

Osgoi anghytundebau a datrys anghytundebau'n gynharach

Bydd y system newydd yn canolbwyntio ar sicrhau, pan fo anghytundebau yn digwydd am CDU neu'r ddarpariaeth y mae'n ei gynnwys, bod y mater yn cael ei ystyried a'i ddatrys ar y lefel fwyaf lleol bosibl.

Hawliau apêl clir a chyson

Pan nad yw'n bosib datrys anghytundebau ynghylch cynnwys CDU ar lefel leol, bydd y Ddeddf yn sicrhau bod hawl gan blant a phobl ifainc sydd â hawl i CDU (a'u rhieni yn achos y rhai sydd dan 16 oed) hawl i apelio i dribiwnlys.

Côd gorfodol

Bydd y Côd yn sicrhau bod gan y system ADY newydd set o baramedrau clir sy'n cael eu gorfodi'n gyfreithiol y mae rhaid i awdurdodau lleol a'r sefydliadau eraill hynny sy'n gyfrifol am ddarparu gwasanaethau ar gyfer plant a phobl ifainc ag ADY eu gweithredu.

Y rhesymau y tu ôl i'r newidiadau arfaethedig:

  • Mae gan ddysgwyr yr hawl i gael mynediad cyfartal i addysg sy'n cwrdd â'u hanghenion ac sy'n eu galluogi i gyfranogi mewn dysgu a mwynhau dysgu.
  • Mae'r system gyfredol ar gyfer cefnogi plant a phobl ifainc ag AAA ac anawsterau dysgu a/neu anableddau yn seiliedig ar fodel a gafodd ei gyflwyno fwy na 30 mlynedd yn ôl nad yw bellach yn addas i'r pwrpas.
  • O dan y system newydd bydd y cynllunio'n hyblyg ac yn ymatebol; bydd gweithwyr proffesiynol yn fwy medrus a hyderus wrth nodi anghenion a defnyddio strategaethau i helpu dysgwyr i oresgyn eu rhwystrau rhag dysgu.
  • Bydd y dysgwr wrth wraidd popeth sy'n cael ei wneud.

Sut bydd y newidiadau yn cael eu gweithredu

Mae'r rhaglen Trawsnewid Anghenion Dysgu Ychwanegol yn cynnwys 5 prif thema:

  1. Deddfwriaeth a Chanllawiau Statudol
  2. Gweithredu/Cefnogi Pontio
  3. Datblygu'r Gweithlu
  4. Codi Ymwybyddiaeth
  5. Polisi Cefnogol

1. Deddfwriaeth a Chanllawiau Statudol

Cafodd y Ddeddf Anghenion Dysgu Ychwanegol a'r Tribiwnlys Addysg (Cymru) ei chyflwyno i Gynulliad Cenedlaethol Cymru ddydd Llun 12 Rhagfyr 2016.

Mae'r Ddeddf yn creu'r fframwaith deddfwriaethol er mwyn gwella'r ffordd y caiff darpariaeth dysgu ychwanegol ei chynllunio a'i darparu. Bydd hyn yn digwydd drwy ddull gweithredu sy'n canolbwyntio ar yr unigolyn o ran canfod anghenion yn gynnar, sicrhau bod gweithdrefnau cymorth a monitro effeithiol ar waith ac addasu ymyraethau er mwyn sicrhau eu bod nhw'n cyflawni'r amcanion disgwyliedig.

2. Gweithredu/Cefnogi Pontio

Er mwyn sicrhau bod y system newydd yn cael ei gweithredu'n llwyddiannus ac yn gyson, mae'n hanfodol bod gwasanaethau'n cael eu cefnogi i baratoi ar gyfer y newidiadau sydd ar y gweill ac i ddatblygu arferion gweithio aml-asiantaethol a thraws-sectorol agosach.

Mae'r rhain yn cynnwys y canlynol:

  • Cyllid Arloesi ADY: cefnogi prosiectau partneriaeth rhanbarthol rhwng  Awdurdodau Lleol, ysgolion, SABau, darparwyr arbenigol, iechyd, gwasanaethau cymdeithasol, y blynyddoedd cynnar a'r trydydd sector.
  • Grŵp Gweithredu Strategol ADY: gweithgor ar y cyd rhwng Llywodraeth Cymru ac Awdurdodau Lleol, byrddau iechyd lleol a'r sector addysg bellach.

Yn gynnar yn 2019 bydd rhaglen helaeth o hyfforddiant a datblygiad proffesiynol ar sail y Côd newydd, cyn cyflwyno'r system newydd.

3. Datblygu'r Gweithlu

Mae gweithlu medrus yn ganolog i'r rhaglen drawsnewid a bydd yn effeithio ar dair lefel:

Datblygu Sgiliau Craidd

  • Ar gyfer pob ymarferydd i gefnogi ystod eang o ADY cymhlethdod isel mwy cyffredin mewn lleoliadau/ysgolion a mynediad at ddatblygiad proffesiynol parhaus.
  • Mae hyn yn cynnwys cyflwyno arfer sy'n canolbwyntio ar yr unigolyn, sy'n agwedd ganolog i'n dull newydd, ar draws yr holl leoliadau addysg/ysgolion.
  • Mae Llywodraeth Cymru yn comisiynu rhaglen hyfforddi i ddarparu pecyn hyfforddi aml-asiantaeth i'w gyflwyno yn y broses o fewnblannu.

Datblygu Sgiliau Uwch

  • Trwy ddatblygu rôl 'Cydgysylltwyr Anghenion Dysgu Ychwanegol, ' a fydd yn disodli'r Cydgysylltwyr Anghenion Addysgol Arbennig  cyfredol.
  • Mae Llywodraeth Cymru yn datblygu llwybr dilyniant ar gyfer Cydgysylltwyr ADY.

Datblygu Sgiliau Arbenigol

  • Trwy system gynllunio gweithlu cenedlaethol ar gyfer gwasanaethau cymorth arbenigol sy'n cael eu darparu gan yr ALl sydd ar gael i leoliadau addysg, e.e. Seicolegwyr addysg ac Athrawon sy'n gweithio gyda phlant sydd â nam ar eu golwg neu eu clyw.

4. Codi Ymwybyddiaeth

Mae'n hanfodol helpu pawb sydd yn y system i ddeall:

  • Y dystiolaeth ar gyfer arfer gorau
  • Beth mae modd inni ei ddisgwyl o ymyriadau?
  • Yr ymyriadau sy'n fwyaf tebygol o fod yn effeithiol
  • Rôl gweithwyr proffesiynol

Helpu i sicrhau disgwyliadau realistig a defnyddio adnoddau'n effeithiol.

Gweithgareddau codi ymwybyddiaeth wrth baratoi ar gyfer gweithredu'r system wedi ei thrawsnewid, gan ganolbwyntio ar ymgysylltu â rhanddeiliaid am eu dyletswyddau deddfwriaethol newydd, ac esbonio a hyrwyddo'r system a'r hawliau y mae'n eu rhoi i blant, pobl ifainc a rhieni/cynhalwyr.

5. Polisïau Cefnogol

Mae'n bwysig peidio â cholli golwg ar ddarpariaeth y canllawiau polisi effeithiol i sicrhau bod arfer da yn cael ei gefnogi a'i fewnosod yn y system AAA bresennol yn ogystal â'r system ADY yn y dyfodol.

Gweithredu'r system Anghenion Dysgu Ychwanegol 

Mae'r Gweinidog Addysg wedi cyhoeddi datganiad yn nodi newidiadau i sut a phryd y caiff y system Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) ei gweithredu. 

Mae mwy o wybodaeth am y Rhaglen i Drawsnewid y System ADY a chanllawiau ar y system AAA bresennol yma.

Y wybodaeth ddiweddaraf am y system Anghenion Dysgu YchwanegolMae Llywodraeth Cymru bellach wedi cyhoeddi canllawiau anstatudol ar gyfer y tair rôl swyddog cydgysylltu ADY newydd a ddaeth i rym ar 4 Ionawr 2021. Y cynllun yw cyflwyno'r system ADY o fis Medi eleni.Mae'r tri chanllaw i'w gweld ar-lein yn y dolenni canlynol;

• Cydlynydd Anghenion Dysgu Ychwanegol - https://llyw.cymru/rol-y-cydlynydd-anghenion-dysgu-ychwanegol?_ga=2.108907906.1208115410.1610031531-450112153.1578479795

• Swyddog Arweiniol Clinigol Dynodedig Addysg - https://llyw.cymru/rol-y-swyddog-arweiniol-clinigol-dynodedig-addysg?_ga=2.110092421.1208115410.1610031531-450112153.1578479795

• Swyddog Arweiniol Anghenion Dysgu Ychwanegol y Blynyddoedd Cynnar - https://llyw.cymru/rol-swyddog-arweiniol-anghenion-dysgu-ychwanegol-y-blynyddoedd-cynnar?_ga=2.110092421.1208115410.1610031531-450112153.1578479795

Y wybodaeth ddiweddaraf am y system Anghenion Dysgu Ychwanegol

Mae'r Gweinidog Addysg wedicyhoeddi heddiw bod y Cod Anghenion Dysgu Ychwanegol a'r rheoliadau cysylltiedig wedi'u gosod gerbron Senedd Cymru.

Gallwch weld y Cod, Memorandwm Esboniadol a’r Asediad Effaith Integredig yma a'r rheoliadau cysylltiedig yma:

Gallwch ddarganfod mwy am y rhaglen drawsnewid ADY a chanllawiau ar y system AAA gyfredol yma gan gynnwys ein cwestiynau cyffredin a'n canllaw rhaglen trawsnewid ADY.

Danfonwch eich ymholiadau i SENReforms@llyw.cymru