Troi Eiddo Gwag Yn Gartrefi

Mae'r ffigurau diweddaraf yn awgrymu bod tua 23,000 o gartrefi gwag yng Nghymru. Gallai rhai o'r adeiladau hyn roi cartref i'r sawl sydd eu hangen nhw. Mae eiddo gwag yn edrych yn hyll ac yn darged ar gyfer pobl sy'n ymddwyn yn wrthgymdeithasol ac yn achosi niwsans. Maen nhw hefyd yn golygu bod pobl y mae angen tai arnyn nhw'n methu â'u cael ac yn cynyddu'r gofyn am ddatblygu ar safleoedd tir glas.

Hefyd, maen nhw'n costio llawer o arian i'r Awdurdod Lleol gan nad yw treth y cyngor yn cael ei thalu arnyn nhw. Mae eiddo gwag hefyd yn gallu llyncu adnoddau'r Adran Iechyd a Diogelwch y Cyhoedd, Y Corff Rheoli Adeiladu, yr Awdurdod Tân a'r Heddlu.

Roedd 2785 o gartrefi syn eiddo preifat gwag yn Rhondda Cynon Taf ym mis Ebrill 2015 (cawsant eu cyfrif yn unol â chanllawiau Llywodraeth Cymru - PSR/004). Dyw'r nifer hwn ddim yn cynnwys cartrefi sy'n wag yn y tymor byr oherwydd symud tŷ, ail gartrefi gwag na chartrefi gwag sy'n cael eu hailwampio neu eu moderneiddio. Yn 2015-16, cafodd 144 o gartrefi gwag eu hadfer drwy gamau gweithredu gorfodi, benthyciadau neu gyngor.

Cyngor i Berchenogion Tai Gwag 

Mae nifer o opsiynau ar gael i chi:

Adnewyddu'r Eiddo

Mae benthyciadau di-log ar gael trwy Gynllun ‘Troi Tai'n Gartrefi’ Llywodraeth Cymru. Gallwch fenthyg hyd at £25,000 am bob tŷ (dim mwy na £150,000 i bob person sy'n gwneud cais) er mwyn adnewyddu'r tŷ gwag i'w werthu neu ei rentu. Cysylltwch â'r Swyddog Tai Gwag am ragor o fanylion neu ewch i wefan Troi Tai'n Gartrefi Llywodraeth Cymru.

Yn fuan, bydd grantiau ar gael i breswylwyr sy'n awyddus i adnewyddu tŷ sydd wedi bod yn wag am gyfnod hir er mwyn byw ynddo. Bydd raid i'r preswylwyr fyw yn y tŷ am o leiaf 5 mlynedd neu bydd raid iddyn nhw dalu'r grant yn ôl. Gallwch gael manylion yma.

Os byddwch chi angen adeiladwr, chwiliwch am un sydd wedi cael ei gymeradwyo gan sefydliad fel Ffederasiwn y Meistr Adeiladwyr. Mae gwaith adeiladu ar dai gwag yn agored i TAW gostyngol o 5% neu 0%, yn ddibynnol ar ba mor hir mae'r eiddo wedi bod yn wag. Gallwch gael manylion yma.

Os dydych chi ddim yn gallu talu costau'r gwaith atgyweirio neu os yw'n anodd trefnu'r gwaith (oherwydd eich bod yn byw yn bell i ffwrdd er enghraifft), ystyriwch werthu'r eiddo i adeiladwr neu ddatblygwr am bris gostyngol.

Gwerthu'r Eiddo

Gallwch ei werthu drwy swyddfa gwerthu tai, mewn arwerthiant, neu drwy hysbysebu'r eiddo. Sicrhewch fod arolygwr eiddo proffesiynol neu werthwr tai yn prisio'ch eiddo. Gosodwch bris ar yr eiddo, ond penderfynwch ba mor hyblyg y byddwch chi oherwydd bydd prynwyr potensial o bosibl yn ceisio trafod y pris yma gyda chi. Os oes angen llawer o waith adnewyddu ar yr eiddo, sicrhewch fod y pris a ofynnir amdano yn realistig.

Mae gan y Swyddog Tai Gwag restr o ddatblygwyr a fyddai eisiau prynu tai gwag a gall y swyddog roi eich manylion iddyn nhw pe hoffech chi.

Rhentu'r Eiddo

Os ydy'ch tŷ yn barod i symud mewn iddo, gallwch ei rentu. Yn gyffredinol, gallwch gael rhwng £103–£126 bob wythnos drwy rentu tŷ gyda thair ystafell wely yn Rhondda Cynon Taf. Byddai rhentu drwy asiantaeth yn lleihau'r drafferth a'r cyfrifoldebau ar eich ysgwyddau, ond byddai'n rhaid ichi dalu am ddefnyddio'r gwasanaeth yma. Am wybodaeth ynghylch dod yn landlord, gweler Landlordiaid Preifat – Gwybodaeth a Chyngor.

Rhentu eiddo ar brydles

Gallwn ni eich helpu chi i gytuno ar gytundeb rhentu ar brydles neu gytundeb ‘rhentu ar brydles ac atgyweirio’ gyda chymdeithas tai. Gall y gymdeithas tai rentu'ch eiddo ar brydles am bum mlynedd neu ragor; gallan nhw ymgymryd â gwaith atgyweirio, dod o hyd i denant addas, casglu'r rhent a rheoli'r denantiaeth. Gan ddibynnu ar y gwaith y mae'r asiantaeth yn ymgymryd ag ef a hyd y cyfnod rhentu ar brydles, efallai y byddwch yn derbyn cyfran o'r arian rhent. Ar ddiwedd cyfnod y cytundeb, byddwch yn cael yr eiddo yn ôl mewn cyflwr da.

Beth os ydych chi'n gadael yr eiddo'n wag?

Mae rhaid i chi gadw'r eiddo a'r tir o'i amgylch mewn cyflwr da. Sicrhewch ei fod yn ymddangos bod rhywun yn byw ynddo i atal troseddwyr ac ymddygiad gwrthgymdeithasol. Gallwn ni roi cymorth i chi ynghylch gwerthu, rhentu neu ailwampio'r tŷ, ond os yw'r tŷ yn hyll yr olwg neu'n niwsans i gymdogion, gallwn gymryd camau cyfreithiol i sicrhau eich bod yn unioni'r cam.

Os oes rhaid i ni ymgymryd â gwaith argyfwng a dydych chi ddim yn talu'r bil neu dydych chi ddim yn talu treth y cyngor, gallwn ni eich gorfodi chi i werthu'r tŷ. Mae deddfwriaeth newydd yng Nghymru yn galluogi'r Cyngor i godi Premiwm Treth y Cyngor gwerth 100% ar eiddo sydd wedi bod yn wag am fwy na 2 flynedd. Mae hyn yn golygu y gall eich bil godi o £513 i £2052 y flwyddyn (ar gyfer eiddo Band A). Mae'n amlwg dydy cadw'ch eiddo'n wag dros gyfnod hir o amser ddim o fudd i chi.

Cyngor i gymdogion a phobl eraill sydd â diddordeb mewn tai gwag

Os ydych chi'n ceisio darganfod pwy sy'n berchen ar dŷ gwag, cysylltwch â'r gofrestr gyhoeddus yng Nghofrestrfa Tir Cymru am fanylion neu ffoniwch 01792 355000. 

Pe hoffech chi brynu tŷ gwag neu gael gwybod pan fydd rhywun eisiau gwerthu tŷ gwag, rhowch eich manylion i'r Swyddog Cartrefi Gwag drwy ffonio'r swyddfa.

Am ragor o wybodaeth

Os oes unrhyw bryderon gennych chi mewn perthynas â thŷ gwag neu pe hoffech chi ragor o gyngor neu wybodaeth, dyma'r manylion cyswllt:

Ffôn: 01443 425478
Ffacs: 01443 425301
E-bost: IechydyCyhoeddaThai@rhondda-cynon-taff.gov.uk

Neu drwy anfon llythyr at:

Gwasanaeth Iechyd a Diogelwch y Cyhoedd,

Tŷ Elái 
Dinas Isaf,
Trewiliam,
Tonypandy
CF40 1NY

 

Helpwch ni i wella - peidiwch â chynnwys gwybodaeth bersonol neu ariannol, e.e. eich Rhif Yswiriant Gwladol neu fanylion cerdyn credyd.