Mae llawer o’r farn fod dim modd cynnal angladd heb drefnydd angladdau. Dydy hynny ddim yn wir.

Dyma rai o orchwylion arferol y trefnydd angladdau: casglu corff yr ymadawedig; ei embalmio; ei roi mewn arch; trefnu hers, a threfnu elfennau eraill.

Os ydych newydd golli rhywun, fe all fod o help i gael rhywun arall yn cyflawni’r gorchwylion anodd ac annymunol yma.  Ond cofiwch fod rhaid i drefnwyr angladdau ennill eu bywoliaeth. Byddan nhw’n codi tâl am eu gwasanaeth, ac fe allai hynny fod yn ddigon drud.  Peth arall yw bod trefnwyr angladdau’n tueddol i roi’u stamp eu hunain ar y trefniadau i ryw raddau.

Mae’n well gan rai pobl beidio â defnyddio trefnwyr angladdau. Fe allan nhw benderfynu hyn am sawl rheswm.  Efallai’u bod yn teimlo bod rhoi corff rhywun annwyl yn nwylo dieithriaid ddim yn iawn.  Fe allen nhw weld trefnu’r angladd yn bersonol yn ffordd o dalu’r deyrnged olaf i rywun annwyl.

Bydd eraill am arbed arian drwy wneud y cyfan eu hunain. Mae rhai wedi cael profiad gwael gyda threfnwyr angladd, ac am osgoi hyn eto.  Bydd rhai’n gweld angladdau yn nwylo’r rheolwyr yn ddiflas ac yn ddigymeriad. Efallai fod rhai am osod eu patrwm eu hunain ar yr achlysur.  Chi a neb arall biau’r hawl i benderfynu. Does dim rhaid ichi roi rheswm.

Os ydych chi wedi colli rhywun, mae hawl gyda chi i wneud y trefniadau i gyd eich hun. Bydd pob sefydliad Profedigaeth yn gallu helpu gyda hyn.

‘Angladdau annibynnol’, neu ‘angladdau personol’, yw’r enw ar y math yma o angladd, heb wasanaeth trefnydd angladdau.  Cofiwch fod angladdau annibynnol yn wahanol i’r rhai arferol. Mae’n bosibl na fydd dim modd cael gafael ar rai o elfennau’r angladd traddodiadol.  Ar hyn o bryd, mae rhai trefnwyr angladdau’n anfodlon gwerthu eirch ar wahan. Fyddan nhw ddim yn caniatáu defnyddio hers chwaith, os na fyddwch chi’n prynu’r angladd cyfan ganddyn nhw.

Dyna pam bydd rhai pobl yn defnyddio’u cerdybau’u hunain mewn angladd annibynnol. Bydd eraill yn hurio fan. Mae rhai pobl yn gwneud eu heirch eu hunain, neu’n defnyddio arch fioddiraddiadwy sy’n toddi yn y pridd.

Mae rhai pobl yn honni fod dim urddas mewn angladd annibynnol neu bersonol.  Rhaid inni ddweud yn blwmp ac yn blaen fod hynny’n gwbl anghywir.  Yn ôl Geiriadur Prifysgol Cymru, mae’r gair ‘urddas’ yn rhannu llawer o’r un ystyr â geiriau fel ‘parch’, ‘anrhydedd’, a ‘trefn’. Os ydych chi’n trin gweddillion rhywun annwyl â pharch, yn anrhydeddu’i d(d)ymuniadau, ac yn dilyn trefn weddus, bydd y cyfan yn urddasol heb os nac onibai.

Mae llawer o bobl yn cysylltu’r gair ‘urddas’ â faint o arian sy’n cael ei wario.  Mwya i gyd wariwch chi, mwya i gyd o urddas gewch chi. Mae hers Rolls Royce yn ’fwy urddasol’ na hers Ford.

Ond mae’n bwysig fod syniadau fel hyn ddim yn rhwystro pobl rhag trefnu angladdau heb gwmni masnachol yn cymryd rhan.  Os gallwch chi roi’ch stamp eich hun ar angladd rhywun annwyl, bydd mwy o naws a chymeriad yr ymadawedig i’w teimlo gan bawb sydd yno. Bydd yr achlysur yn gyfle i rannu atgofion gwerthfawr, ac i ganmol unigolyn arbennig iawn mewn ffordd deilwng.

Mae’n bosibl bydd llai o alw am drefnwyr angladdau traddodiadol. Gyda chymaint o bobl yn chwilio am ddulliau newydd o gynnal angladd, fe allai natur eu gwaith newid.  Mae’r trefnwyr angladdau ‘gwyrdd’ newydd yn cynnig eirch bioddiraddawy, a ffordd fwy personol o weithio.  Mae rhai pobl yn cynnig eu gwasanaeth fel hyrwyddwyr angladdau.  Maen nhw'n bobl sy'n helpu trafod y corff a threfnu cerbyd i’r arch, am dâl cymhedrol.  Bydd angen help i baratoi’r corff ar gyfer yr angladd.  Bydd nyrsus a phobl eraill yn gallu cynnig y gwasanaeth yma. (Mae hyn yn arbennig o bwysig pan fydd rhywun mewn cynllun ‘hosbis yn y tŷ’, ac yn marw gartref).  Efallai’n bod ni’n mynd yn ôl at ffordd yr oes o’r blaen, pan oedd teulu a chymdogion yn helpu gydag angladdau.

Helpwch ni i wella - peidiwch â chynnwys gwybodaeth bersonol neu ariannol, e.e. eich Rhif Yswiriant Gwladol neu fanylion cerdyn credyd.