Skip to main content

Dychwelyd i'r ysgol 2020 – cwestiynau cyffredin

Bwriad y canllaw yma yw cefnogi rhieni a chynhalwyr mewn perthynas â threfniadau gweithredol ysgolion yn Rhondda Cynon Taf.

Mae'r Cwestiynau Cyffredin yma'n cael eu llywio gan ganllawiau Llywodraeth Cymru:

https://llyw.cymru/ysgolion-canllawiau-coronafeirws 

https://llyw.cymru/canllawiau-gweithredol-i-ysgolion-lleoliadau-html

Gweld cwestiynau cyffredin:

CWESTIYNAU CYFFREDINOL

1. Sut ydy risgiau i blant, athrawon a theuluoedd yn cael eu rheoli?

Er mwyn atal lledaeniad y Coronafeirws (COVID-19), mae ysgolion a lleoliadau eraill yn defnyddio ystod o fesurau amddiffynnol i greu amgylcheddau mwy diogel lle mae'r risg o ledaenu'r feirws yn cael ei leihau'n sylweddol.  Er bod newidiadau o'r fath yn debygol o edrych yn wahanol ym mhob lleoliad, gan y bydden nhw'n dibynnu ar amgylchiadau unigol, maen nhw i gyd wedi'u cynllunio i leihau'r perygl i blant, staff a'u teuluoedd.

Ymhlith y ffyrdd mae ysgolion a lleoliadau eraill yn mynd ati mae:

  • cynnal asesiad risg i fynd i’r afael yn uniongyrchol â risgiau sy’n gysylltiedig â COVID-19 fel bod modd rhoi mesurau synhwyrol ar waith i leihau’r risgiau hynny i blant, pobl ifainc a staff
  • gofalu bod staff, plant, pobl ifainc ac eraill ddim yn dod i'r ysgol os oes gyda nhw neu rywun sy'n byw gyda nhw symptomau COVID-19
  • golchi dwylo'n rheolaidd am 20 eiliad gyda dŵr o'r tap a sebon neu ddefnyddio hylif diheintio dwylo a sicrhau hylendid anadlol da trwy hyrwyddo dull 'ei ddal, ei daflu, ei ddifa'
  • atgoffa dysgwyr a staff bod angen cadw pellter corfforol lle bo hynny'n ymarferol
  • defnyddio biniau pedal rydych chi'n eu hagor â'ch traed/sy'n cau eu hunain ar gyfer cael gwared ar hancesi papur neu gadachau diheintio
  • gosod arwyddion ledled adeilad yr ysgol i atgoffa'r holl blant a staff bod angen golchi dwylo'n aml a chadw pellter (corfforol) cymdeithasol
  • glanhau arwynebau sy'n cael eu cyffwrdd yn rheolaidd yn amlach, e.e. dolenni drysau, canllawiau, byrddau, offer chwarae a theganau
  • darparu cadachau gwrthfacterol er mwyn glanhau mân bethau yn haws
  • lleihau nifer y cysylltiadau rhwng pobl drwy greu grwpiau cyswllt
  • lleihau nifer y cysylltiadau rhwng dysgwyr a staff drwy osgoi nifer fawr o bobl yn ymgynnull, e.e, mewn gwasanaeth 
  • newid yr amgylchedd gymaint ag sy'n bosibl, e.e. newid cynllun ystafelloedd dosbarth er mwyn osgoi cyswllt wyneb yn wyneb
  • lleihau cymysgu rhwng grwpiau drwy wneud newidiadau i'r amserlen, e.e. cael amseroedd egwyl amrywiol, creu parthau chwarae gwahanol neu drwy gyflwyno amseroedd gollwng a chasglu amrywiol
  • dysgwyr yn dod â'u hoffer ysgol eu hunain, ac yn ei ddefnyddio
  • peidio â chaniatáu i ymwelwyr allanol ddod i'r ysgol yn ddiangen. Rhaid i ymwelwyr drefnu apwyntiad
  • datblygu protocolau ynghylch defnyddio toiledau yn ystod amser egwyl a chinio
  • defnyddio'r rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu
  • pob disgybl blwyddyn 7 ac yn hŷn i wisgo gorchudd wyneb yn yr ysgol ac ar gludiant ysgol (gweler cwestiwn 13 isod am wybodaeth bellach)
  • staff ysgolion cynradd ac uwchradd i wisgo gorchudd wyneb ym mhobman ar safle'r ysgol (gan gynnwys yn yr ystafell ddosbarth) lle does dim modd cadw pellter cymdeithasol
  • cynnig profion llif unffordd ddwywaith yr wythnos i'r holl staff er mwyn nodi unigolion asymptomatig
  • cynnig profion llif unffordd ddwywaith yr wythnos i bob dysgwr blwyddyn 7 ac yn hŷn i nodi unigolion asymptomatig; ac
  • ystyried yn ffurfiol sut i leihau cysylltiadau rhwng pobl a sicrhau pellter rhwng pobl sydd yn yr ysgol lle bynnag y bo modd a lleihau'r potensial ar gyfer lledaenu'r feirws i'r graddau y mae'n rhesymol ymarferol

2. Pa blant sy’n cael mynychu’r ysgol ac a ydy hi’n beth gorfodol i anfon fy mhlentyn?

Yn dilyn cyhoeddiad gan Lywodraeth Cymru, mae pob ysgol yn cynnig darpariaeth i bob dysgwr o 12  Ebrill 2021.

Rhaid i bob plentyn fynychu'r ysgol ac eithrio ei fod yn hunanynysu neu os oes rhesymau dilys eraill dros fod yn absennol.

Dylech chi roi gwybod i ysgol eich plentyn, yn ôl yr arfer, os dydy'ch plentyn ddim yn gallu mynychu, a hynny fel bod staff yn effro i'r ffaith ei fod yn sâl ac yn gallu trafod y mater gyda chi.

3. A ddylwn i gadw fy mhlentyn gartref os oes ganddo gyflwr iechyd sy'n bodoli eisoes, neu os yw'n byw gyda rhywun mewn grŵp sy'n agored i niwed yn glinigol, neu os ydw i'n bryderus ynghylch fy mhlentyn yn dychwelyd i'r ysgol?

Dylai unrhyw riant sydd â phryderon meddygol ynghylch eu plentyn geisio cyngor meddygol eu meddyg teulu neu ganllawiau Iechyd Cyhoeddus Cymru, a dilyn hynny.

Dysgwyr sy'n 'eithriadol o agored i niwed' neu'n gwarchod

Daeth y cyngor o ran gwarchod i ben ar 31 Mawrth 2021, felly gall staff a dysgwyr a oedd yn gwarchod fynychu'r ysgol. Mae gwybodaeth bellach ar gael yma:

https://llyw.cymru/canllawiau-ar-warchod-ac-amddiffyn-pobl-ddiffinnir-ar-sail-feddygol-fel-rhai-eithriadol-o-agored-i-html

Bydd pob ysgol yn parhau i gynnal asesiadau risg a rhoi camau yn eu lle i leihau risgiau, e.e. golchi dwylo’n rheolaidd, glanhau arwynebau, a systemau unffordd, fel y bo’n briodol.  

Pan nad oes modd i ddisgybl fynychu'r ysgol oherwydd eu bod nhw’n hunanynysu, bydd yr ysgol yn parhau i ddarparu cefnogaeth ac adnoddau er mwyn i'r disgybl allu dysgu.    Mae'n bosibl bydd hyn yn digwydd drwy amryw o ddulliau, e.e. pecynnau gwaith a gwaith o ffynonellau digidol drwy Hwb, ac ati. 

Dysgwyr sy'n agored i niwed yn glinigol â 'risg uwch'

Yng nghyd-destun COVID-19, mae unigolion 'risg uwch' yn wynebu risg uwch o salwch COVID-19 difrifol. Mae'r categori yma'n cynnwys plant a phobl ifainc sydd ag ystod o gyflyrau iechyd cronig. Gan fod y cyngor i warchod wedi dod i ben, dylai dysgwyr yn y categori yma fynychu'r ysgol. Bydd pob ysgol yn parhau i gynnal asesiadau risg a rhoi camau ar waith i leihau risgiau, e.e. golchi dwylo’n rheolaidd, glanhau arwynebau, a systemau unffordd, fel y bo’n briodol.

Byw gydag unigolyn sydd naill ai'n gwarchod neu sy'n wynebu risg uwch

Os yw dysgwr yn byw gyda rhywun sy'n wynebu risg uwch neu a oedd yn gwarchod yn flaenorol, dylai fynychu'r ysgol gan fod y cyngor i warchod wedi dod i ben. Bydd pob ysgol yn parhau i gynnal asesiadau risg a rhoi camau yn eu lle i leihau risgiau, e.e. golchi dwylo’n rheolaidd, glanhau arwynebau, a systemau unffordd, fel y bo’n briodol.

Rhieni/gwarcheidwaid a dysgwyr sy'n bryderus

Mae ysgolion yn effro i'r ffaith y gallai rhai dysgwyr, rhieni/gwarcheidwaid fod yn amharod neu'n bryderus ynghylch dychwelyd i'r ysgol. Bydd ysgolion â chefnogaeth ar waith i fynd i'r afael â hyn. Gallai hyn gynnwys dysgwyr sydd wedi bod yn gwarchod yn flaenorol ond sydd wedi cael gwybod bod hyn ddim yn angenrheidiol mwyach, y rheiny sy'n byw mewn cartrefi lle mae rhywun yn agored i niwed yn glinigol, neu'r rheiny sy'n poeni am y risg gymharol uwch o COVID-19, gan gynnwys y rheiny o gefndiroedd Du, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig (BAME) neu sydd â chyflyrau penodol fel gordewdra a diabetes.

Mae modd i rieni/gwarcheidwaid sy'n pryderu am ddysgwyr sydd â ffactorau risg sylweddol drafod eu pryderon gyda'r ysgol. Bydd yr ysgol yn esbonio'r mesurau sydd ar waith i leihau'r risg a darparu sicrwydd i bawb. Rhaid i ddysgwyr oedran ysgol gorfodol fynychu'r ysgol ac eithrio bod rheswm statudol yn berthnasol (er enghraifft, bod y disgybl wedi cael caniatâd i fod yn absennol, does dim modd iddo/iddo fynychu oherwydd salwch, yn absennol ar gyfer defod grefyddol angenrheidiol, ac ati).

4. A fydd cyfleoedd dysgu o bell yn cael eu darparu i blant sydd angen hunanynysu?

Bydd cyfleoedd dysgu o bell yn cael eu darparu i ddysgwyr ym mhob grŵp blwyddyn sydd angen hunanynysu. 

ADEILADAU'R YSGOL

5. Pa fesurau sydd wedi'u cymryd i sicrhau bod safle'r ysgol yn ddiogel?

Mae lleihau cysylltiadau a chymysgu rhwng pobl yn lleihau'r risg o drosglwyddo'r haint.  Felly, mae ysgolion yn ymdrechu i gadw grwpiau ar wahân a chynnal pellter rhwng unigolion lle bo hynny'n bosibl. 

I ddysgwyr iau mae'r pwyslais ar grwpiau cyswllt maint dosbarth lle bo hynny'n bosibl a chadw plant yn eu grwpiau cyswllt trwy gydol y diwrnod ysgol; ac ar gyfer dysgwyr hŷn (er enghraifft, mewn ysgolion uwchradd lle mae angen i ddisgyblion gyrchu cwricwlwm eang) mae'r pwyslais ar bellhau corfforol, lle bo hynny'n bosibl y tu allan i'r ystafell ddosbarth, gwisgo gorchuddion wyneb mewn rhai amgylchiadau lle does dim modd cadw pellter, a chynnal grwpiau cyswllt maint grŵp blwyddyn.

Dylai oedolion gadw pellter cymdeithasol o 2 fetr oddi wrth ei gilydd, ac oddi wrth ddysgwyr (pryd bynnag y bo hynny'n bosibl). Fydd hyn ddim bob amser yn bosibl, yn enwedig wrth weithio gyda dysgwyr iau, dysgwyr sydd ag anghenion cymhleth neu sydd angen gofal cyswllt agos. Serch hynny, bydd hyd yn oed rhyw faint o gadw pellter cymdeithasol ymhlith oedolion am gyfnodau o fudd. Dyma gynghori'n gryf i oedolion a dysgwyr blwyddyn 7 ac yn hŷn hefyd wisgo gorchudd wyneb pan does dim modd cadw pellter corfforol.

Mae pob ysgol wedi gosod arwyddion er mwyn hwyluso'r weithdrefn o gadw pellter cymdeithasol (corfforol) ac i atgoffa'r holl staff a'r dysgwyr o'r angen i barhau â chadw pellter rhyngddyn nhw ag eraill.

Mae systemau unffordd ar waith (lle bo'n bosibl) ac mae marciau ar y lloriau/waliau yn cael eu defnyddio i nodi llwybrau unffordd.  

Bydd amserlenni'n ceisio sicrhau bod cyn lleied â phosibl o symud o amgylch y safle ac yn sicrhau na fydd gormod o bobl yn ymgynnull yn y coridorau.

Mae ystafelloedd dosbarth yn cael eu haildrefnu er mwyn gwneud y gorau o'r gofod; bydd dodrefn dros ben yn cael eu symud oddi yno a chynllun yr ystafell yn osgoi cyswllt wyneb yn wyneb lle bo hynny'n bosibl.

Mae ysgolion yn osgoi sesiynau sy'n gofyn am ymgynnull, er enghraifft gwasanaethau gyda mwy nag un grŵp.

Mae'n bosibl bod amser dechrau/diwedd y diwrnod ysgol a chyfnodau egwyl a chinio yn cael eu hamrywio.  

Lle bo modd, mae toiledau ar wahân wedi'u dyrannu i wahanol grwpiau cyswllt. Bydd y toiledau'n cael eu glanhau'n rheolaidd trwy gydol y dydd.

Mae hylif diheintio dwylo a sebon dwylo ar gael yn rhwydd gyda nifer o nodiadau atgoffa am bwysigrwydd hylendid dwylo da.

Bydd gan ysgolion gyflenwad o finiau pedal mae modd eu hagor gyda'r droed ar gyfer gwaredu hancesi a chadachau yn ddiogel - mae'r dull 'ei ddal, ei finio, ei ladd' yn cael ei hyrwyddo ac yn rhan o ddiwylliant pob ysgol.

Mae ffenestri wedi'u hagor (lle bo'n bosibl ac yn ddiogel i wneud hynny) i wella awyru naturiol.

Mae asesiadau risg sydd wedi'u diweddaru ar waith ym mhob ysgol er mwyn sicrhau diogelwch eu lleoliadau -mae'r asesiad yn mynd i'r afael yn uniongyrchol â risgiau sy'n gysylltiedig â coronafeirws (COVID-19) er mwyn rhoi mesurau synhwyrol ar waith i leihau'r risgiau hynny i blant, pobl ifainc a staff.

6. A oes cyfleusterau ar gyfer golchi dwylo'n rheolaidd ar gael ar gyfer aelodau o staff a disgyblion?       

Mae disgyblion a staff yn cael eu hannog i ymolchi neu ddiheintio eu dwylo ar ôl cyrraedd yr ysgol/wrth adael yr ysgol ac yn rheolaidd drwy gydol y dydd, yn enwedig cyn ac ar ôl trafod bwyd, wrth ddefnyddio'r toiledau a phan fydd rhywun yn peswch neu'n tisian. 

Mae'r arferion yma wedi cael eu hymgorffori yn niwylliant yr ysgol, ynghyd â disgwyliadau o ran ymddygiad.  Mae dysgwyr iau a'r rheini ag anghenion cymhleth yn cael cymorth pellach i'w helpu i ddeall a gweithredu hyn yn iawn. 

Mae arwyddion ar waith ledled adeiladau'r ysgol yn nodi lleoliadau hylif diheintio dwylo ac mae arwyddion ym mhob ardal sinciau yn atgoffa pawb o'r angen i olchi dwylo'n aml.  Mae digonedd o sebon dwylo a hylif diheintio dwylo ar gael ym mhob adeilad ysgol.

7. Pa mor aml ydy ysgolion yn cael eu glanhau?

Mae pob ysgol yn cael ei glanhau am gyfnod hirach ac yn fwy aml bob dydd.  Mae glanhawyr wedi derbyn cyfarwyddiadau ynghylch gofynion glanhau o safon uwch ac wedi dysgu i adnabod arwynebau mae rhaid eu glanhau yn amlach, fel dolenni drysau, byrddau, rheiliau llaw, offer chwarae, teganau ac ati.

Mae adnoddau sy'n cael eu rhannu rhwng grwpiau cyswllt, megis cyfarpar chwaraeon, celf a gwyddoniaeth yn cael eu glanhau'n aml ac yn drylwyr, yn enwedig lle mae'n angenrheidiol iddyn nhw gael eu defnyddio gan fwy nag un grŵp cyswllt.

Mae cadachau gwrthfacterol ar gael yn rhwydd er mwyn hwyluso glanhau rheolaidd.

8. Beth os bydd rhiant/cynhaliwr am fynd i adeilad yr ysgol er mwyn siarad ag athro/athrawes?

Does dim caniatâd i neb fod yn adeilad yr ysgol oni bai eu bod wedi trefnu ymweld ymlaen llaw. Os bydd angen cyswllt athro/rhiant, dylid gwneud hyn drwy apwyntiad a dylid archwilio'r trefniadau ar gyfer cyfathrebu ar ffurf sain neu fideo yn lle hynny.

Bydd ymwelwyr allanol yn cael eu derbyn i'r ysgol dim ond os ydyn nhw wedi gwneud apwyntiad o flawn llaw a dylen nhw wisgo gorchudd wyneb.

9. A yw adeiladau ysgol yn cael eu cynnal?

Mae gwaith cynnal a chadw a phrofion statudol yn cael eu cynnal ar adeiladau ysgol drwy’r amser.

Y DIWRNOD YSGOL

10. Beth yw maint y grwpiau cyswllt?

Mewn ysgolion uwchradd, yn enwedig yn y grwpiau oedran hŷn yng Nghyfnod Allweddol 4 a 5, mae'r grwpiau cyswllt fel arfer yr un maint â grŵp blwyddyn, a hynny er mwyn galluogi ysgolion i ddarparu'r ystod lawn o bynciau'r cwricwlwm ac i ddisgyblion dderbyn addysg arbenigol neu ymyriadau. Os oes modd cyflawni hyn mewn grwpiau bach, dyma argymell i chi wneud hynny. 

Mewn ysgolion cynradd, a blynyddoedd iau ysgolion uwchradd (Cyfnod Allweddol 3), mae'n bosibl y bydd modd i ysgolion ddefnyddio grwpiau llai, sef maint dosbarth llawn.  Pan fydd hyn yn heriol yng Nghyfnod Allweddol 3, bydd angen grwpiau cyswllt mwy o faint sef maint hanner blwyddyn neu flwyddyn lawn. Os grwpiau maint dosabrth yn bosib, argymhellir i chi wneud hynny gan y bydd hyn yn helpu i leihau nifer y bobl y byddai gofyn iddyn nhw hunanynysu pe bai rhywun yn y grŵp yn cwympo'n sâl gyda COVID-19. 

Beth bynnag fo maint y grŵp, dylid ei gadw ar wahân i grwpiau eraill lle bo modd a dylid annog disgyblion hŷn i gadw pellter o fewn grwpiau.

11. Beth yw'r trefniadau ar gyfer disgyblion yn defnyddio'r toiledau?

Mae digonedd o hylif diheintio dwylo a sebon dwylo ar gael a, lle bo modd, mae ysgolion yn darparu toiledau ar wahân ar gyfer grwpiau cyswllt gwahanol.

Lle nad oes modd darparu toiledau ar wahân ar gyfer grwpiau cyswllt gwahanol, mae'r ffaith bod digon o hylif diheintio dwylo a sebon dwylo a bod arferion hylendid dwylo da cyn ac ar ôl mynd i ardal y toiledau yn cael eu hannog, yn helpu.  Bydd toiledau yn cael eu glanhau'n rheolaidd trwy gydol y dydd.

12. A yw fy mhlentyn gyda'r un grŵp drwy'r amser?

Mae grwpiau cyson yn helpu i leihau'r risg o drosglwyddo trwy gyfyngu ar nifer y disgyblion a staff sy'n dod i gysylltiad â'i gilydd i'r rheiny sydd yn y grŵp.  Derbynnir nad oes modd i ddisgyblion, yn enwedig y disgyblion ieuengaf, gadw pellter cymdeithasol oddi wrth staff na'i gilydd ac mae grwpiau cyson yn darparu mesur amddiffynnol ychwanegol. Bydd cynnal grwpiau cyswllt penodol nad ydyn nhw'n cymysgu yn ei gwneud hi'n gyflymach ac yn haws, os bydd achos positif, adnabod y rheiny y bydd angen iddyn nhw, o bosibl, hunanynysu a chadw'r nifer mor isel â phosibl.

13. A oes modd i fy mhlentyn ddod â hylif diheintio dwylo ei hun i'r ysgol a gwisgo gorchudd wyneb?

Bydd gan bob ysgol hylif diheintio dwylo mewn sawl man ar hyd a lled yr adeilad a bydd ar gael i'r holl ddisgyblion ac aelodau o staff ei ddefnyddio.

Mae Llywodraeth Cymru wedi diweddaru'r canllawiau ynghylch gorchuddion wyneb mewn ysgolion.

Mae'r canllawiau bellach yn nodi y dylid gwisgo gorchuddion wyneb:

  • dylai staff ysgolion cynradd ac uwchradd wisgo gorchudd wyneb ym mhob man ar y safle (gan gynnwys ystafelloedd dosbarth) os does dim modd cadw pellter cymdeithasol
  • dylai disgyblion ysgolion uwchradd wisgo gorchudd wyneb ym mhob man ar y safle (gan gynnwys ystafelloedd dosbarth) os does dim modd cadw pellter cymdeithasol
  • dylai disgyblion ym Mlwyddyn 7 ac uwchwisgo gorchudd ar gludiant ysgol
  • dylai ymwelwyr â phob ysgol wisgo gorchudd wyneb
  • dylai rhieni a gwarcheidwaid sy'n gollwng ac yn casglu plant o bob safle ysgol wisgo gorchudd wyneb

Sylwch mai arweiniad yw hwn ac nid yw'n ofyniad gorfodol.

Dydy hyn ddim yn berthnasol i unigolion  sydd â chyflyrau meddygol perthnasol sy'n eithriadau.

COVID-19, ond bydd hefyd yn cyfrannu at lai o ledaenu anwydon cyffredin a’r ffliw. Os na fydd hi’n bosibl cynnal pellter, dylid gwisgo gorchuddion wyneb yn yr ystafell ddosbarth gan ddisgyblion a staff yn yr ysgolion uwchradd. Dylai oedolion a disgyblion hefyd barhau i’w defnyddio ym mhob man yn yr ysgolion uwchradd y tu allan i’r ystafell ddosbarth.  Dyw hynny ddim yn berthnasol i amser cinnio nac yn yr awyr agored, oni bai bod yr ysgol yn nodi, trwy asesiad risg, fod angen mesurau ychwanegol, er engrhaifft ar yr iard lle mae llawer o ddisgyblion ond bod yr ardal yn weddol gyfyngedig heb fodd i wahanu grwpiau cyswllt (megis aros i fynd i mewn i’r ysgol).  Mae gwisgo a thynnu gorchuddion wyneb byth a hefyd yn rhywbeth i’w osgoi gan y gall hynny gynyddu’r risg o heintio’r dwylo a’r wyneb; os bydd disgyblion yn yr awyr agored am gyfnod byr, hwyrach bydd hi’n haws i barhau i’w gwisgo.  Ddylai disgyblion ddim gwisgo gorchuddion wrth redeg a chwarae, chwarae pêl-droed, na gemau actif eraill.

Rhaid i ddisgyblion beidio â chyffwrdd â blaen eu hwyneb wrth eu gwisgo nac wrth eu tynnu. Rhaid golchi dwylo ar unwaith wrth gyrraedd yr ysgol neu gartref, tynnu’r gorchudd wyneb untro a’i roi mewn bin â chlawr neu roi gorchudd i’w defnyddio dawl tro mewn bag plastig ar gyfer golchi.

Does dim rhaid gwisgo gorchudd wyneb mewn gwersi Addysg Gorfforol a dyw hynny ddim yn berthnasol, chwaith, i ddisgyblion sydd ag anghenion dysgu ychwanegol neu gyflyrau meddygol perthnasol sy’n eithriad.

Mae ysgolion wedi derbyn cyflenwad o orchuddion wyneb i staff ym mhob ysgol ac i ddisgyblion mewn ysgolion uwchradd.

Dylai staff ysgolion cynradd hefyd wisgo gorchuddion wyneb os nad oes modd cadw pellter digonol.  Dydy’r gofyniad yma ddim yn berthnasol i ddisgyblion ysgolion cynradd, oni bai, wrth gwrs, eich bod chi’n dymuno i’ch plentyn wisgo gorchudd a bod modd gwneud hynny mewn modd diogel.

Er mwyn lleihau’r risg o drosglwyddo ymhlith rhieni a theuluoedd, yn ddelfrydol fe ddylid gwisgo gorchuddion wyneb wrth ollwng a chasglu plant ac ar gyfer unrhyw apwyntiadau sydd wedi’u trefnu yn yr ysgol.  Cadwch eich pellter oddi wrth bobl eraill wrth gatiau’r ysgol.  Os oes modd, dylai un oedolyn ollwng a chasglu’r plentyn/plant.

Dydy gorchuddion wyneb ddim i gymryd lle mesurau mwy effeithiol, megis ymbellhau oddi wrth bobl eraill a golchi dwylo.  Rhaid gwsgo gorchuddion wyneb ynghyd â gweithredu’r mesurau eraill yma. 

Rhaid i ddisgyblion ysgolion uwchradd ddefnyddio gorchuddion wyneb os byddan nhw’n teithio ar gludiant penodedig, ond eto ddylen nhw ddim cael eu gweld fel rhywbeth sy’n cymryd lle arferion glanhau’r dwylo da. Fydd hynny ddim yn unig yn cyfrannu at drosglwyddo llai o

Rhaid i ddysgwyr sy'n teithio i'r ysgol neu goleg ar drafnidiaeth gyhoeddus wisgo gorchudd wyneb tair haen yn unol â gorchymyn Llywodraeth Cymru. Mae rhagor o wybodaeth yma https://trc.cymru/cy/cludiant-ysgol.

Mae cefnogaeth rhieni yn hanfodol i sicrhau bod eich plentyn yn gwisgo gorchudd wyneb ar gludiant ysgol.  Mae'n hanfodol bod pob disgybl oed ysgol uwchradd yn gwisgo gorchudd wyneb ar gludiant ysgol penodedig (oni bai bod rhesymau meddygol neu iechyd), oni bai bod gan eich plentyn anabledd corfforol neu feddyliol, salwch neu nam. 

Gweler yr adran Drafnidiaeth - cwestiynau 28 i 37 i gael rhagor o wybodaeth am Drafnidiaeth Cartref i Ysgol.

14. A oes rhaid cymryd tymheredd fy mhlentyn wrth gyrraedd yr ysgol?

Mae pob ysgol wedi cael dyfeisiau gwirio tymheredd (thermomedrau talcen is-goch).  Mae hyn yn cael ei reoli ar lefel leol ym mhob ysgol, er dydy hi ddim yn ofyniad gorfodol i wirio tymheredd.

15. Gaiff fy mhlentyn ddod â bag/cas pensiliau i'r ysgol?

Caiff plant ddod â bag/cas pensiliau i'r ysgol yn ôl y gofyn.  Dylai rhain fod ar gyfer eu defnydd personol yn unig a rhaid peidio â rhannu offer na deunydd ysgrifennu. Serch hynny, sylwch y gall bagiau pensil ffabrig fod yn anodd eu glanhau. Argymhellir i ddisgyblion ddod ag offer hanfodol yn unig â nhw i'r ysgol bob dydd. Dylid lleihau'r angen i drosglwyddo eitemau yn ôl ac ymlaen o'r cartref i'r ysgol lle bo hynny'n bosib.

16. Sut y caiff amseroedd egwyl/amser cinio eu rheoli a'u monitro?

Mae disgyblion yn bwyta cinio mewn mannau bwyta penodol yn eu grwpiau cyswllt.  Bydd modd bwyta yn yr awyr agored (gan ddibynnu ar y tywydd) ond eto, rhaid i ddisgyblion aros yn eu grwpiau cyswllt lle bo modd.

Bydd amseroedd egwyl ac amser cinio yn cael eu hamrywio i'r disgyblion fel bod nifer y plant sy'n cael egwyl neu ginio ar yr un pryd ar ei lefel isaf posibl. 

17. Sut y mae modd i ddisgyblion ag Anghenion Dysgu Ychwanegol neu'r rheiny sydd angen cymorth corfforol er mwyn symud gadw pellter cymdeithasol?

Mewn amgylchiadau lle mae cadw pellter cymdeithasol yn anodd (fel diwallu anghenion disgybl ag Anghenion Dysgu Ychwanegol neu anghenion corfforol), mae Cyfarpar Diogelu Personol ychwanegol yn cael ei ddarparu i aelodau o staff os yw hyn yn addas yn ôl asesiad risg.  Mae'r awdurdod lleol wedi darparu cyflenwadau Cyfarpar Diogelu Personol (PPE) i bob ysgol. 

Mae ysgolion hefyd wedi cael sgriniau symudol gan eu galluogi i ddarparu cymorth addysgol/bugeiliol/emosiynol 1:1 i ddisgyblion sydd ei angen heb ei bod yn orfodol i wisgo Cyfarpar Diogelu Personol.

Roedd staff sy'n darparu gofal personol agos i rai o'n plant mwyaf agored i niwed ag anghenion meddygol cymhleth wedi'u cynnwys yn rhan o'r rhestr flaenoriaeth ar gyfer brechu a chawson nhw gynnig eu dos cyntaf erbyn canol mis Chwefror. 

18. Sut y mae modd sicrhau fod addysg y Cyfnod Sylfaen yn cael ei chyflwyno'n ddiogel?

Mae disgyblion y Cyfnod Sylfaen yn parhau i gael y cyfle i ddysgu drwy chwarae.  Mae defnydd ychwanegol yn cael ei wneud o'r mannau awyr agored sydd ar gael ac mae modd creu ardaloedd wahanol yn y dosbarth ar gyfer gweithgareddau gwahanol e.e. gweithgareddau creadigol; gweithgareddau adeiladu; gweithgareddau chwarae ac ati. 

Mae'r dystiolaeth yn dangos mai'r grŵp sydd leeiaf mewn perygl yw'r dysgwyr ieuengaf. Mae gan ymarferwyr addysgol blynyddoedd cynnar brofiad o ofalu am anghenion plant ifainc a byddan nhw'n defnyddio barn broffesiynol.

Rydyn ni'n cydnabod efallai na fydd y ddarpariaeth a'r profiadau dysgu yn union yr un fath ag oedden nhw cyn y pandemig, fodd bynnag, mae gan ymarferwyr addysg y blynyddoedd cynnar brofiad o ofalu am y anghenion plant ifainc. Mae parhau â dull sy'n canolbwyntio ar y plentyn yn golygu bod modd cyflawni ansawdd uchel o addysg Cyfnod Sylfaen ac o wneud addasiadau i leoedd ac adnoddau dysgu mewn ffordd ddiogel, mae hi'n bosibl i ganlyniadau dysgu datblygiad a lles cymdeithasol a phersonol gael eu cyflawni o hyd.

Bydd yr adnoddau sy'n cael eu defnyddio'n hawdd eu glanhau a byddan nhw'n cael eu glanhau'n aml.

19. Oes hawl gan blant i gymdeithasu gyda’u ffrindiau ar ôl oriau’r ysgol?

Y tu allan i'r ysgol mae'n bwysig bod yr holl staff, plant a'u teuluoedd yn parhau i ddilyn canllawiau Llywodraeth Cymru mewn perthynas â COVID-19, ac yn cyfyngu ar nifer y bobl maen nhw'n dod i gysylltiad â nhw.

Dechreuodd gweithgareddau awyr agored (wedi’u trefnu ymlaen llaw) i blant gael eu cynnal o 27 Mawrth a dechreuodd gweithgareddau dan do (wedi’u trefnu ymlaen llaw) i blant o 3 Mai 2021.

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi cwestiynau cyffredin am hyn - yma.

Dylai’r gweithgareddau yma gael eu goruchwylio gan unigolion cymwys sydd wedi’u hyfforddi. Rhaid cymryd pob cam o fewn rheswm i leihau’r perygl o ledaenu’r Coronafeirws.

20. Sut mae trefniadau gollwng a chasglu plant yn cael eu rheoli yn yr ysgol?

Mae amseroedd dechrau a gorffen yr ysgol yn amrywio. 

Rhaid i rieni/gynhalwyr sy'n gollwng plant yn yr ysgol gadw pellter o 2 fetr oddi wrth deuluoedd eraill lle bynnag y bo modd a gwisgo gorchudd wyneb.  Bydd marciau ar y lloriau er mwyn helpu rhieni/cynhalwyr i giwio ac aros 2 fetr oddi wrth ei gilydd.  Does dim caniatâd i rieni/gynhalwyr fynd i mewn i adeilad yr ysgol a rhaid iddyn nhw adael safle'r ysgol yn syth, heb ymgasglu ag eraill.

Bydd trefniadau casglu plant o'r ysgol yn ystod cyfnod y prynhawn yn amrywio yn unol â chynllun safle unigol bob ysgol.  Bydd ysgolion yn gwneud trefniadau priodol i sicrhau bod y rheolau cadw pellter cymdeithasol 2 fetr yn cael eu cynnal lle bynnag y bo'n bosibl.  Dylid gwisgo gorchuddion wyneb a rhaid i rieni/gynhalwyr/ddisgyblion adael safle'r ysgol ar unwaith a pheidio ymgasglu ag eraill.

Y cyngor yw mai dim ond un oedolyn ddylai gollwng a chasglu’r plentyn/plant.

ARLWYO

21. Ydy clybiau brecwast a chlybiau ar ôl ysgol yn dal i redeg?

O 12 Ebrill 2021, mae nifer y lleoedd ar gyfer y Clwb Brecwast yn parhau i fod yn gyfyngedig er mwyn sicrhau bod modd cadw pellter cymdeithasol a rhoi mesurau hylendid a diogelu effeithiol ar waith. Felly, dim ond rhieni/plant sydd eisoes wedi gwneud cais ac wedi sicrhau lle yn llwyddiannus ar gyfer y Clwb Brecwast fydd yn gallu defnyddio'r cyfleuster yma.

Does dim modd sicrhau lleoedd ac maen nhw'n amodol ar nifer y lleoedd sydd ar gael.  Rhaid i'r holl blant aros gyda'u grwpiau blwyddyn penodol yn y Clwb Brecwast.

22. Beth yw'r trefniadau ar gyfer amser cinio?

Mae ceginau ar agor yn llawn ac mae bwyd ar gael i'r holl ddisgyblion sydd ei eisiau, gan gynnwys y rheiny sy'n gymwys i gael prydau ysgol am ddim. Mae disgyblion yn bwyta cinio mewn mannau bwyta penodol gyda'u grwpiau cyswllt. Mae arwynebau sy'n cael eu defnyddio i fwyta arnyn nhw yn cael eu glanhau ar ôl pob grŵp/defnydd.  Mae modd bwyta yn yr awyr agored hefyd (gan ddibynnu ar y tywydd) ond eto, rhaid i ddisgyblion aros yn eu grwpiau cyswllt lle bo modd. Mewn nifer bach o achosion, mae'n bosibl y bydd angen i ddisgyblion fwyta cinio yn eu hystafell ddosbarth i gryfhau mesurau cadw pellter cymdeithasol.          

23. A oes modd i ddisgyblion hŷn adael safle'r ysgol er mwyn cael cinio yn y gymuned?

Does ddim modd i unrhyw ddisgybl adael safle'r ysgol yn ystod y dydd.

24. Fydd taliadau BACS yn parhau yn lle Prydau Ysgol am Ddim?

 

Bydd pob dysgwr wedi dychwelyd i leoliad ysgol o 12 Ebrill, felly bydd taliadau BACS ar gyfer dysgwyr sy'n gymwys i gael darpariaeth prydau ysgol am ddim yn dod i ben, gan y bydd prydau bwyd yn cael eu darparu yn yr ysgol. Dim ond ar gyfer dysgwyr cymwys sy'n hunanynysu oherwydd COVID-19 y bydd taliadau BACS yn cael eu gwneud.

Bydd cofrestrau ysgol yn cael eu defnyddio i nodi dysgwyr cymwys sy'n gorfod hunanynysu, a bydd taliad cymorth prydau ysgol am ddim o £3.90 y dydd yn cael ei wneud i gyfrifon banc y rheiny sy'n gymwys.

Bydd taliadau’n cael eu gwneud hyd at Wyliau’r Pasg 2022, yn unol â chyhoeddiad Llywodraeth Cymru.

Os ydych chi wedi derbyn taliad nad ydych chi'n gymwys i'w dderbyn, bydd angen i chi ei dalu yn ôl i'r Cyngor.

 

25. A oes dŵr ar gael yn ystod y dydd?

Dylai pob disgybl ddod â photeli dŵr wedi'u llenwi i'r ysgol y mae modd iddyn nhw eu hail-lenwi yn ystod y dydd.  Bydd y weithred o ail-lenwi poteli dŵr yn cael ei rheoli a'i goruchwylio gan yr ysgol er mwyn sicrhau bod dŵr ar gael i'r rheiny sydd ei angen neu sy'n gofyn amdano.

Afiechydon a phrofion positif COVID-19

26. Beth fydd yn digwydd os bydd achos o'r Coronafeirws (COVID-19) yn cael ei amau neu wedi'i gadarnhau yn ysgol neu leoliad gofal fy mhlentyn?

Os yw plentyn, person ifanc neu aelod o staff yn datblygu symptomau sy'n cyd-fynd â'r Coronafeirws (COVID-19), bydd yn cael ei anfon adref a'i gynghori i hunanynysu am 10 diwrnod ac i drefnu cael prawf. Mae rhagor o fanylion ar sut i wneud cais am brawf ar gael yma: https://llyw.cymru/gwneud-cais-i-gael-prawf-coronafeirws-covid-19 neu ffoniwch 119 am ddim rhwng 7am ac 11pm.

Dylai'r bobl mae'n byw gyda nhw hefyd hunanynysu am 10 diwrnod. Os yw’r prawf yn nodi canlyniad negatif, yna bydd modd i gyfnod hunanynysu pawb arall yn y tŷ ddod i ben.

Bydd hawl gan bob plentyn, person ifanc, y bobl maen nhw'n byw gyda nhw a phob aelod o staff i gael prawf os ydyn nhw'n dangos symptomau'r Coronafeirws. Maen nhw'n cael eu hannog i gael prawf yn y sefyllfa yma. Os bydd y plentyn, person ifanc neu aelod o staff prawf sy'n nodi canlyniad negatif, caiff ddychwelyd i'r lleoliad a fydd dim rhaid i'r bobl sy'n byw gyda'r unigolyn hunanynysu bellach.

Os bydd y plentyn, person ifanc neu aelod o staff yn cael canlyniad positif, dylid anfon gweddill ei ddosbarth neu grŵp yn y lleoliad addysg neu leoliad gofal plant (h.y. cysylltiadau agos posibl) adref a'u cynghori i hunanynysu am 24 awr.  Dyw hi ddim yn ofynnol i aelodau eraill o aelwydydd y dosbarth neu'r grwp/cysylltiadau agos posibl (gan gynnwys plant eraill) hunanynysu, oni bai bod y plentyn neu'r person ifanc sy'n byw gyda nhw yn dechrau datblygu symptomau. Serch hynny, dylen nhw ddilyn y canllawiau cadw pellter cymdeithasol cyffredinol yn ystod y cyfnod hunanynysu.

https://llyw.cymru/hunanynysu-canllawiau-aros-gartref-i-aelwydydd-coronafeirws-posibl-covid-19

Bydd yr ysgol/Gwasanaeth Olrhain Cysylltiadau yn cysylltu i roi chyngor a chanllawiau pellach i unrhyw blentyn, person ifanc neu aelod o staff sydd wedi'i nodi'n gyswllt agos o fewn y 24 awr a nodir uchod, i rhywun ag achos o'r Coronafeirws wedi'i gadarnhau. Rhaid i unrhyw blentyn, person ifanc neu aelod o staff sy wedi'i nodi'n gyswllt agos hunanynysu am o leiaf 10 diwrnod ers y cyswllt diwethaf â'r achos wedi'i gadarnhau. Mae'r cyfnod hunanynysu 10 diwrnod llawn yn berthnasol hyd yn oed os yw'r cyswllt agos ei hun wedi cael prawf negatif yn ystod yr amser yma. Mae hyn am fod modd i'r symptomau gymryd peth amser i ddatblygu.

Cyswllt agos yw:

  • unigolyn sydd wedi bod yn nes nag un metr atoch chi ac rydych chi wedi cael sgwrs wyneb yn wyneb â fe, wedi cyffwrdd â chroen yr unigolyn, mae'r unigolyn wedi peswch arnoch chi, neu mae wedi cael cyswllt o fath arall â chi o fewn un metr am funud neu fwy;
  • unigolyn sydd wedi bod yn nes na 2 fetr atoch chi am fwy na 15 munud;
  • unigolyn rydych chi wedi teithio mewn cerbyd gyda fe, neu wedi eistedd yn agos iddo ar drafnidiaeth gyhoeddus.

Dyw hi ddim yn ofynnol i aelodau o aelwyd y cysylltiadau agos (gan gynnwys plant eraill) hunanynysu, oni bai bod y plentyn neu'r person ifanc sy'n byw gyda nhw yn dechrau datblygu symptomau. Serch hynny, dylen nhw ddilyn y canllawiau cadw pellter cymdeithasol cyffredinol yn ystod y cyfnod hunanynysu.

Serch hynny, os bydd unrhyw un yn eich aelwyd yn datblygu unrhyw un o symptomau COVID-19, boed hynny'n symptomau ysgafn, mae angen iddo aros gartref (10 diwrnod ar gyfer y person sydd â symptomau a 10 diwrnod ar gyfer gweddill yr aelwyd), trefnu prawf cyn gynted ag sy'n bosibl a dilyn y canllawiau.

Dydy canlyniad negatif ddim o reidrwydd yn golygu ei bod hi’n addas dychwelyd i’r ysgol.  Bydd angen i'r rheiny sydd wedi cael cyswllt uniongyrchol/agos gyda rhywun sydd ag achos wedi'i gadarnhau ynysu am y cyfnod llawn o 10 diwrnod, hyd yn oed os ydyn nhw eu hunain yn derbyn canlyniad prawf negatif yn ystod y cyfnod hunanynysu 10 diwrnod. Mae hyn am fod modd i'r symptomau gymryd peth amser i ddatblygu.

Lle mae ysgolion a lleoliadau gofal plant yn dilyn canllawiau ar atal a rheoli heintiau, a fydd yn lleihau'r risg o drosglwyddo, fydd dim angen cau'r lleoliad cyfan fel rheol.

Fel mesur atal/rheoli pellach, mae profion llif unffordd COVID-19, sy'n rhoi canlyniad cyflym, ar gael i'r holl staff sy'n gweithio mewn ysgolion. Mae'r rhain yn canfod unigolion asymptomatig yn gyflym.  Mae profion i bobl eu defnyddio gartref yn cael eu cynnig i bob ysgol er mwyn i staff gael profion ddwywaith yr wythnos.  

Hefyd, mae cyfle i ddysgwyr blwyddyn 7 ac yn hŷn gynnal profion llif unffordd ddwywaith yr wythnos gartref (o 19 Ebrill – ar yr amod bod ffurflenni cydsynio wedi’u llenwi). Dim ond yr unigolyn sydd wedi'i enwi ar y profion a ddylai eu defnyddio. Ddylai aelodau eraill y teulu ddim eu defnyddio.

Bydd y cynnig profi yma yn galluogi ysgolion i ddiogelu unigolion sydd ddim yn dangos unrhyw symptomau rhag trosglwyddo COVID-19. 

27. Pryd dylwn i beidio ag anfon fy mhlentyn i'r ysgol? Er enghraifft, os oes ganddyn nhw wres uchel?

  • Dylai plant aros gartref os ydyn nhw'n teimlo'n sâl .
  • Os oes ganddyn nhw unrhyw un o dri symptom COVID-19 (peswch parhaus, tymheredd uchel, neu methu arogli neu flasu, neu unrhyw newid yn y synhwyrau yma) yna dylen nhw fynd i gael prawf.

Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn sicrhau bod profion COVID-19 ar gael i bobl ag ystod ehangach o symptomau fel blinder, poen yn y cyhyrau neu boen, dolur gwddf, cur pen, trwyn yn rhedeg, cyfog, chwydu neu ddolur rhydd. Mae hyn oherwydd nad yw rhai amrywiadau yn peri i bobl ddangos tri symptom COVID-19 clasurol i ddechrau, a dydy plant ddim bob amser yn dangos y rheiny chwaith.

Ar gyfer plant sy'n arddangos symptomau ehangach, gall rhieni / cynhalwyr archebu prawf ar-lein trwy ddewis yr opsiwn 'archebu prawf os yw cynghorydd Iechyd y Cyhoedd yn dweuw wrthyn nhw wneud hynny'.

Gall rhieni / cynhalwyr hefyd ffonio 01443 443151 i archebu prawf PCR os oes gan eu plentyn symptomau ehangach.

Dydy hi ddim yn ofynnol i  unigolion a'u cartrefi sy'n sefyll prawf oherwydd y symptomau ehangach eraill hyn ynysu wrth iddynt aros am ganlyniad eu prawf. Mae hyn yn cynnwys disgyblion, a all barhau i fynychu eu hysgol neu eu lleoliad wrth iddynt aros am ganlyniad prawf.

Gall plant sydd â chanlyniad prawf negyddol ddychwelyd i'r ysgol os ydyn nhw'n teimlo'n ddigon da (oni bai eu bod nhw'n arddangos un o'r tri symptom COVID-19 clasurol a / neu'n cwblhau cyfnod hunan-ynysu gofynnol). Yn amlwg, ni ddylai plant â dolur rhydd a / neu chwydu fynychu eu hysgol / lleoliad nes eu bod yn rhydd o symptomau am 48 awr, hyd yn oed os yw canlyniad eu prawf COVID-19 yn negyddol.

Os yw unigolion yn derbyn canlyniad COVID-19 positif, rhaid iddynt hwy a'u cartref ynysu.

Ddylai disgyblion na staff ddim bod ar safle'r ysgol/lleoliad o dan unrhyw amgylchiadau os ydyn nhw:

- wedi profi'n bositif am COVID-19 yn ystod y 10 diwrnod diwethaf, neu'n

- byw yn yr un aelwyd neu'n rhan o aelwyd estynedig â rhywun sydd wedi cael symptomau COVID-19 neu brawf positif am COVID-19 yn ystod y 10 diwrnod diwethaf, neu

- wedi'u nodi fel cyswllt agos gan y Gwasanaeth Olrhain Cysylltiadau ac wedi'u cynghori i hunanynysu; (Rhaid i unrhyw un a nodwyd fel cyswllt agos hunanynysu am isafswm o 10 diwrnod ers y cyswllt diwethaf â'r achos wedi'i gadarnhau. Mae'r cyfnod hunanynysu 10 diwrnod llawn yn berthnasol hyd yn oed os yw'r cyswllt agos ei hun wedi cael prawf negatif yn ystod yr amser yma. Mae hyn am fod modd i'r symptomau gymryd peth amser i ddatblygu.)

- Eu bod nhw wedi dychwelyd o wlad sydd wedi cael ei nodi'n wlad sy'n destun rheolau cwarantin gan y Swyddfa Dramor a'r Gymanwlad.

CLUDIANT

28. A yw trafnidiaeth ysgol yn gweithredu?

I'r holl ddisgyblion sydd â hawl i ddefnyddio cludiant ysgol dynodedig, mae'r gwasanaethau yma'n parhau i redeg yn unol â chanllawiau diweddaraf Llywodraeth Cymru.

Rydyn ni'n parhau i annog rhieni/cynhalwyr i gerdded eu plant i'r ysgol, neu bod eu plant yn dod i'r ysgol ar sgwter, beic neu olwynion. Fel arall rydyn ni'n annog mewn car preifat, er mwyn lleihau'r cyfyngiadau capasiti. Rydyn ni'n effro i'r ffaith deall na fydd yn bosibl i rai pobl.

Mae angen i rieni benderfynu os yw eu yn plant yn defnyddio cludiant i'r ysgol ai peidio. Efallai eu bod nhw'n teimlo'n bryderus am y risgiau a byddai'n well gyda nhw wneud eu trefniadau eu hunain er mwyn cludo'u plant i'r ysgol ac yn ôl adref.

29.  A ydy llwybr cludiant arferol fy mhlentyn yn weithredol?

I'r mwyafrif o ddysgwyr a oedd yn derbyn cludiant ysgol am ddim y flwyddyn academaidd ddiwethaf neu y mae trefniadau newydd wedi'u rhoi ar waith ar gyfer y flwyddyn academaidd 2020/21, bydd llwybrau trafnidiaeth ysgol yn parhau i weithredu fel y gwnaethant cyn y pandemig COVID-19.

Byddwch wedi cael gwybod trwy lythyr os yw cludiant eich plentyn wedi newid.

Mae'r amserlen ar gyfer taith eich plentyn, ynghyd â manylion y cwmni bysiau sy'n cludo'ch plentyn i'r ysgol a rhagor o wybodaeth ynglŷn â'r Gwasanaeth Teithio i'r Ysgol, i'w gweld ar wefan y Cyngor:

Amserlenni ar gyfer disgyblion sy'n mynychu ysgolion prif ffrwd https://www.rctcbc.gov.uk/CY/Resident/ParkingRoadsandTravel/Travel/SchoolandCollegeTransport/SchoolTransportFAQs.aspx

Mae angen i ddysgwyr uwchradd gario eu tocyn bws neu slip teithio dros dro. Bydd rhaid dangos eu tocyn neu'u slip i'r gyrrwr er mwyn teithio ar y bws. Os oes tocyn wedi mynd ar goll, mae modd archebu a thalu un newydd trwy lenwi'r ffurflen ar-lein neu drwy ffonio'r Cyngor ar 01443 425001.

Bydd dysgwyr cynradd wedi derbyn llythyr awdurdodi yn cadarnhau eu hawl. Rhaid i rieni neu gynhalwyr ddangos y llythyr i'r gyrrwr er mwyn caniatáu teithio ar y cerbyd. Os ydych wedi colli'ch llythyr awdurdodi, ffoniwch y Cyngor ar 01443 425001. 

Os dydy cludiant ddim wedi'i ddarparu eisoes neu os dydych chi ddim wedi derbyn cadarnhad bod eich plentyn wedi cael sedd am ddim ar gludiant ysgol, rhaid i wneud trefniadau euch hun i gyrraedd yr ysgol.

30.  Mae anghenion dysgu ychwanegol gan fy mhlentyn i. Pa drefniadau cludiant sydd ar waith i Ddosbarthiadau Cymorth Dysgu, Unedau Cyfeirio Disgyblion ac Ysgolion Arbennig?

Mae'r holl dacsis a bysiau mini sy'n mynd i Ddosbarthiadau Cymorth Dysgu, Unedau Cyfeirio Disgyblion ac Ysgolion Arbennig yn parhau i weithredu fel y gwnaethant cyn y pandemig COVID-19.

Bob haf, mae angen gwneud rhai newidiadau i ddarparu ar gyfer dysgwyr newydd ar gludiant ysgol. Byddwch wedi cael gwybod trwy lythyr os yw cludiant eich plentyn wedi newid.

Er nad oes angen pellter cymdeithasol ar gludiant ysgol anghenion dysgu ychwanegol, rydyn ni'n gweithio gydag ysgolion a chwmnïau cludiant i ddarparu mesurau diogelwch cymesur i leihau'r risg o drosglwyddo COVID-19 ar gludiant ysgol er mwyn sicrhau bod modd i ddysgwyr fynychu'r ysgol neu'r coleg. Mae'r rhain yn cynnwys:

  • bydd gyrwyr a chynorthwywyr teithwyr yn gwisgo gorchuddion wyneb neu fisorau a chyfarpar diogelu personol (PPE) fel y bo'n briodol,
  • bydd cerbydau'n cael eu glanhau'n rheolaidd, gan gynnwys sychu rheiliau llaw, dolenni drysau a'r holl arwynebau y gall teithwyr gyffwrdd â nhw gyda hylif gwrth-bacteriol.
  • bydd cadachau gwrth-bac a hylif diheintio dwylo ar gael,
  • ar gerbydau mwy (bysiau mini), bydd plant yn derbyn cyfarwyddyd i eistedd yn yr un sedd (lle bo hynny'n bosibl) gyda'r un plentyn neu blant ar bob taith,
  • bydd ffenestri ar agor wrth deithio i sicrhau bod y cerbyd wedi'i awyru'n dda.

31. Does dim modd i fy mhlentyn hawlio cludiant ysgol am ddim, oes modd i fi dalu am sedd?

Dros y blynyddoedd academaidd diwethaf, mae'r Cyngor wedi rhoi cyfle i rieni/cynhalwyr plant sydd ddim â'r hawl i gludiant ysgol am ddim brynu seddi gwag ar gludiant ysgol dynodedig. Serch hynny, o ganlyniad i'r heriau sylweddol sydd ynghlwm ag argyfwng Covid-19, mae'r Cyngor wedi gorfod lleihau faint o seddi gwag mae'n dewis eu gwerthu am y tro, a hynny am fod angen cydymffurfio â chanllawiau diweddaraf y Llywodraeth o ran darparu cludiant i ddisgyblion sy'n gymwys.

Mae nifer y seddi sbâr sydd ar gael wedi hanneru oherwydd yr angen am bellter cymdeithasol ar y cerbyd rhwng y gyrrwr/cynorthwyydd teithiwyr a'r dysgwyr. Mae'n debygol y bydd rhai ysgolion lle nad oes seddi ar gael i'w prynu.

Mae ceisiadau ar agor ers 28 Medi 2020. Mae modd i chi wneud cais i brynu sedd trwy gwblhau cais ar-lein ar wefan y Cyngor neu trwy gysylltu â Gwasanaethau Cwsmeriaid ar 01443 425001.

Mae rhai teithiau trafnidiaeth gyhoeddus ychwanegol amser ysgol yn cael eu hariannu gan Lywodraeth Cymru, ond mae capasiti eistedd yn parhau i fod yn llai ac o ystyried y cyfyngiadau posibl hyn sy'n effeithio ar allu dysgwr i fynychu'r ysgol, dylid ystyried pob dull teithio sy'n gynaliadwy a gweithredol.

32. A oes angen i fy mhlentyn gadw pellter cymdeithasol ar gludiant ysgol?

Cludiant Ysgol neu Goleg Dynodedig

Mae'r rhan fwyaf o ddysgwyr yn teithio ar fysiau, coetsys neu dacsis dynodedig, sy'n cludo dysgwyr sy'n teithio yn ôl ac ymlaen i'r ysgol neu'r coleg yn unig.

Mae canllawiau Llywodraeth Cymru yn cydnabod nad yw bob amser yn bosibl cynnal pellter cymdeithasol rhwng dysgwyr ar gludiant ysgol neu goleg dynodedig. Felly fydd dim modd i ddysgwyr ar y mwyafrif o gludiant ysgol dynodedig gadw pellter cymdeithasol. ond mae disgwyl iddyn nhw fynd ar y bws a dod oddi ar y bws fesul un, gan gadw digon o bellter oddi wrth ei gilydd.

Bydd mesurau diogelwch cymesur yn cael eu cymryd i leihau'r risg o drosglwyddo COVID-19 ar gludiant ysgol dynodedig er mwyn sicrhau bod modd i ddysgwyr fynychu'r ysgol/lleoliadau ar y sail bod;

  • y risg gyffredinol o ddal y Coronafeirws (COVID-19) i blant a phobl ifainc yn isel;
  • cludiant penodedig rhwng y cartref a'r ysgol yn cludo’r un grŵp o ddysgwyr yn rheolaidd, ac mae'n bosibl bod y dysgwyr hynny gyda'i gilydd yn yr ysgol
  • dysgwyr yn eistedd gyda'i gilydd mewn grwpiau blwyddyn lle bo hynny'n bosibl,
  • modd i frodyr a chwiorydd eistedd gyda'i gilydd,
  • dim seddau wyneb i wyneb.
  • dim cyswllt o gwbl rhwng disgyblion a theithwyr eraill
  • ffenestri a fentiau to yn cael eu cadw ar agor lle bo hynny'n bosibl.
  • cyswllt ag unigolion sy’n sâl yn cael ei lleihau
  • pob teithiwr gan gynnwys y gyrwyr a chynorthwywyr teithwyr yn golchi eu dwylo neu'n ddefnyddio hylif deiheintio dwylo cyn teithio ac wrth gyrraedd yr ysgol neu gartref;
  • hi'n hawdd nodi pwy oedd yn teithio ar ba gerbyd fel bod modd i ni gydymffurfio â gofynion profi, olrhain a diogelu os oes achos o COVID-19 wedi'i amau neu ei gadarnhau.
  • gweithdrefn lanhau a diheintio trylwyr yn digwydd rhwng/cyn/ar ôl pob taith.

Trafnidiaeth Gyhoeddus

Mae rhai dysgwyr yn defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus yn rhan o'u taith o'r cartref i'r ysgol neu'r coleg. Mae rhagogr o wybodaeth ynghylch teithio i'r ysgol/coleg ar drafnidiaeth gyhoeddus ar gael yma https://trc.cymru/cy/cludiant-ysgol

Er mwyn helpu i leihau'r risg o drosglwyddo Covid-19, dylai dysgwyr wneud y canlynol;

  • lleihau cyswllt ag unigolion sy’n sâl
  • golchi dwylo’n drylwyr ac yn amlach nag arfer
  • sicrhau hylendid anadlol da drwy hyrwyddo’r dull ‘ei ddal, ei daflu, ei ddifa’

Wrth aros am y bws ysgol, cyfrifoldeb rhiant neu gynhaliwr yw sicrhau bod ei blentyn/phlentyn yn ymddwyn yn gyfrifol. Mae hyn yn cynnwys cadw pellter cymdeithasol. 

33. A oes disgwyl i fy mhlentyn wisgo gorchudd ar ei wyneb ar gludiant ysgol?

Mae tystiolaeth yn parhau i ddangos yn glir mai'r ffordd fwyaf effeithiol i amddiffyn eich plentyn ac eraill rhag gael eu heintio yw dilyn rheolau pellhau cymdeithasol, osgoi cyffwrdd ag arwynebau a'ch wyneb, a golchi'ch dwylo'n rheolaidd. Os caiff gorchuddion wyneb eu gwisgo, rhaid peidio â gwneud hyn yn lle gweithredu unrhyw un o'r rhagofalon eraill yma. Fodd bynnag, argymhellir gwisgo gorchudd wyneb lle nad yw'n bosibl cynnal rheolau cadw pelter cymdeithasol.

Efallai na fydd dysgwyr oed cynradd a'r rheini ag anghenion addysgol arbennig neu sy'n dibynnu ar ddarllen gwefusau i gyfathrebu yn gallu gwisgo gorchudd wyneb yn ddiogel.

Rhaid i ddisgyblion uwchradd sy'n teithio ar gludiant ysgol penodedig wisgo gorchudd wyneb, gan fod dim modd i ddysgwyr eistedd gyda'i gilydd yn eu grwpiau blwyddyn. Fodd bynnag, dydy gorchuddion wyneb ddim yn cymryd lle hylendid da. Bydd y mesur yma'n helpu i leihau'r risg o drosglwyddo COVID-19 yn o gystal ag anwydau a'r ffliw fydd hefyd yn fantais.

Rhaid i ddysgwyr sy'n teithio i'r ysgol neu goleg ar drafnidiaeth gyhoeddus wisgo gorchudd wyneb tair haen yn unol â gorchymyn Llywodraeth Cymru. Mae rhagor o wybodaeth yma https://trc.cymru/cy/cludiant-ysgol.

Rhaid i ddysgwyr beidio â chyffwrdd blaen eu gorchudd wyneb pan fyddant yn ei ddefnyddio neu’n ei dynnu i ffwrdd. Rhaid iddynt olchi eu dwylo’n syth ar ôl cyrraedd yr ysgol neu gartref, gwaredu gorchuddion wyneb dros dro mewn bin sydd wedi’i orchuddio neu roi gorchuddion wyneb amldro mewn bag plastig er mwyn eu golchi. 

Cofiwch y bydd gwrthod cydymffurfio â’r gofyniad yma yn arwain at beryglu lle eich plentyn ar gludiant ysgol. Bydden ni'n ddiolchgar pe byddech chi'n siarad â'ch plentyn am hyn gan bwysleisio pwysigrwydd dilyn y rheolau. Os oes cyflwr meddygol ar eich plentyn neu mae ganddo/ganddi broblem iechyd, nam neu anabledd a fyddai'n ei gwneud hi'n anodd gwisgo gorchudd wyneb, rhowch wybod i staff yr ysgol cyn gynted â phosibl.

34. Pa ragofalon pellach y mae rhaid i fy mhlentyn i eu cymryd wrth deithio?

Gofynnwn i rieni a chynhalwyr helpu i esbonio i'w plant bwysigrwydd hylendid da a dilyn mesurau cadw pellter cymdeithasol, gan y bydd rhain yn chwarae rhan allweddol wrth gadw pawb yn ddiogel.

Mae hyn yn golygu y dylech chi gymryd y rhagofalon canlynol;

  • Peidiwch â theithio os oes gan eich plentyn neu rywun sy'n byw gyda nhw, unrhyw un o’r pedwar symptom COVID-19 (peswch cyson newydd, tymheredd uchel neu golli blas neu arogl).
  • Peidiwch â theithio os ydy unrhyw un sydd yn yr un aelwyd yn gorfod hunanynysu oherwydd eu bod Gwasanethau Profi, Olrhain, Diogelu wedi cysylltu i ddweud ei fod/bod yn gyswllt achos neu os ydynt mewn cwarantin ar ôl dychwelyd o wlad sydd wedi'i nodi gan y Swyddfa Dramor a Chymanwlad.
  • golchwch eich dwylo am o leiaf 20 eiliad neu glanhewch eich dwylo cyn gadael y tŷ,
  • defnyddiwch y glanweithydd dwylo sydd ar gael cyn mynd ar y cerbyd,
  • peidiwch â gwneud cyswllt corfforol ag eraill,
  • bydd ffenestri ar agor er mwyn awyru, lle bo hynny'n bosibl,
  • wynebwch i'r cyfeiriad arall – i ffwrdd oddi wrth bobl eraill wrth ddefnyddio'r cludiant,
  • cyffyrddwch cyn lleied o  ni arwynebau â phosibl ac yn benodol rhaid osgoi cyffwrdd ag arwynebau fel rheiliau llaw a silffoedd ffenestri,
  • peidiwch â chyffwrdd â'ch wyneb,
  • peidiwch â bwyta nac yfed wrth ddefnyddio cludiant,
  • golchwch eich dwylo am o leiaf 20 eiliad neu glanhewch eich dwylo cyn gadael yr ysgol.

Nodwch y gallai gwrthod â chydymffurfio â gofynion iechyd a diogelwch, hylendid da a rheolau cadw pellter cymdeithasol beryglu lle eich plentyn ar gludiant i'r ysgol. Bydden ni'n ddiolchgar pe byddech chi'n siarad â'ch plentyn am hyn gan bwysleisio pwysigrwydd dilyn y rheolau.

35.  Sut bydd fy mhlentyn yn gwybod ble i eistedd?

Dylai disgyblion ysgolion cynradd geisio eistedd yn eu grŵp blwyddyn.  Dylai'r disgyblion ieuengaf yn eistedd yn y tu blaen ac yna disgyblion hŷn yn raddol tua'r cefn yn ôl trefn oedran. Ar gyfer disgyblion ysgolion uwchradd, fe ddylai disgyblion geisio eistedd yn yr un seddi bob dydd a rhaid gwisgo gorchuddion wyneb.  Caiff brodyr/chwiorydd eistedd gyda’i gilydd.  Bydd hyn yn sicrhau bod grwpiau cyswllt yn eistedd gyda'i gilydd lle bo hynny'n bosibl.

Pan mae hylif diheintio dwylo ar gael, bydd disgyblion hefyd yn cael eu hannog i'w ddefnyddio wrth fynd ar y cerbyd. Disgwylir y bydd disgyblion wedi golchi eu dwylo cyn mynd ar y cerbyd ac ar ôl cyrraedd yr ysgol.

Efallai y bydd gofyn i ddysgwyr sy'n teithio ar goetsys neu gerbydau mwy ddefnyddio'r un sedd bob dydd.

Bydd gofyn i ddysgwyr sy'n defnyddio tacsis neu fysiau mini cartref i ysgol eistedd yn yr un sedd bob dydd.

36. Sut y byddwch chi'n sicrhau fod dim gormod o ddisgyblion ar y bysiau?

Dim ond teithwyr wedi'u henwi a chael eu derbyn i deithio ymlaen llaw, neu'r rheini sydd â thocynnau bws ysgol uwchradd ar gyfer y daith benodol honno, sy'n cael defnyddio cludiant. Bydd gan y gyrwyr restrau o'r disgyblion cynradd fydd yn defnyddio eu cerbyd bob dydd.  Heb docyn, ni fydd hawl teithio ar y bws ac fe fydd hyn yn cael ei orfodi'n llym ar gerbydau ysgolion uwchradd. Yn ogystal, fe fydd rheini sydd ddim yn gymwys i deithio yn cael eu troi i ffwrdd.

37. A fydd y cyflenwyr trafnidiaeth yn dilyn canllawiau iechyd a diogelwch?

Rydyn ni'n gofyn i gyflenwyr trafnidiaeth ddilyn canllawiau Llywodraeth Cymru https://llyw.cymru/ailddechrau-trafnidiaeth-gyhoeddus-canllawiau-i-weithredwyr. Mae'r canllawiau yma'n cynnwys camau fel diheintio, glanhau'r cerbydau'n rheolaidd ac yn drylwyr a defnydd o gyfarpar diogelu personol.

DISGYBLION SY’N AGORED I NIWED A GWEITHWYR HANFODOL

38. A oes darpariaeth frys i weithwyr hanfodol a disgyblion sy'n agored i niwed ar gael?

Mae pob dysgwyr yn dychwelyd i'r ysgol ar 12 Ebrill 2021, felly, bydd dysgwyr sy'n agored i niwed a phlant gweithwyr hanfodol yn mynychu'r ysgol ynghyd â'u holl gyfoedion.

YMWELIADAU ADDYSGOL

39. A fydd ymweliadau addysgol oddi ar y safle yn cael eu cynnal?

Efallai y bydd ysgolion yn ystyried cynnal ymweliadau dydd domestig lle mae ymweld â lleoliadau y tu allan i'r ysgol yn rhan annatod o'r profiad dysgu.

Bydd ysgolion sy'n dymuno cynnal ymweliadau addysgol dydd domestig yn ymgymryd â phrosesau asesu risg pan ddylid lleihau ymweliadau cynllunio ac amser teithio lle bynnag y bo modd.

Mae Llywodraeth Cymru yn parhau i gynghori yn erbyn ymweliadau addysgol preswyl domestig, yn ogystal ag ymweliadau addysgol preswyl rhyngwladol. Ni chaniateir teithio o Gymru i gyrchfan ryngwladol y tu allan i'r Ardal Deithio Gyffredin heb esgus rhesymol - nid yw ymweliadau addysgol yn cael eu hystyried yn esgus rhesymol. Bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i adolygu eu cyngor.

ARHOLIADAU

40. A yw arholiadau TGAU ac UG/Safon Uwch yn digwydd yn ystod haf 2021?

O ganlyniad i'r cyfnod estynedig o ddysgu o bell, mae Llywodraeth Cymru wedi ailedrych ar gynigion ar gyfer cymwysterau, a hynny er mwyn ystyried yr effaith mae wedi'i gael ar les a hyder dysgwyr.

Mae’r Grŵp Dylunio a Chyflenwi (sy’n cynnwys penaethiaid a phrifathrawon colegau) wedi paratoi cynigion newydd sydd wedi’u derbyn gan y Gweinidog Addysg.  Yn fras, dyma nhw:-

  • Bydd dysgwyr sy'n astudio ar gyfer cymwysterau TGAU, UG a Safon Uwch wedi'u cymeradwyo gan Gymwysterau Cymru yn cael eu dyfarnu trwy fodel Graddau wedi'u Pennu gan y Ganolfan. Mae hyn yn golygu y bydd graddau'n cael eu pennu gan eu hysgol neu goleg ar sail asesiad o waith y disgybl. Bydd dull cyfannol yn cael ei ddefnyddio, gyda thystiolaeth yn sail iddo i gefnogi'r hyn y mae dysgwr wedi'i gyflawni mewn meysydd astudio Bydd modd i ysgolion a cholegau ddefnyddio ystod o dystiolaeth i bennu'r graddau i'w dyfarnu i'w dysgwyr. Gallai'r rhain gynnwys elfennau Asesu Heb Arholiad, ffug-arholiadau a gwaith dosbarth.
    Yn ogystal â hynny, mae CBAC wedi cynnig cyfres o gyn-bapurau wedi'u haddasu, a fydd yn galluogi ysgolion i barhau i asesu dysgu o fewn eu cynlluniau addysgu, gan ddarparu cefnogaeth ychwanegol i athrawon a dysgwyr. Rhaid i'r holl dystiolaeth sy'n cael ei defnyddio i nodi graddau fod yn waith y dysgwr ei hun, ond fydd dim asesiadau allanol ffurfiol. Mae Cymwysterau Cymru wedi gweithio gyda CBAC, gyda chefnogaeth y Grŵp Cynghori Dylunio a Chyflawni, i ddarparu fframwaith asesu i gynorthwyo ysgolion a cholegau i lunio eu cynlluniau asesu, a ddylai ddangos sylw digonol i gysyniadau allweddol er mwyn caniatáu i ddisgyblion wneud cynnydd, a manylu ar sut mae'r ganolfan wedi penderfynu ar raddau'r disgyblion. Bydd CBAC yn sicrhau ansawdd y cynlluniau asesu yma
  • Mae'r dyddiadau cau a'r mesurau rheoli ynghylch asesu heb arholiadau wedi eu dileu a fyddan nhw ddim yn cael eu cymedroli gan CBAC. Serch hynny, dyma annog ysgolion a cholegau i gynorthwyo dysgwyr i ymgymryd â rhywfaint o'u Hasesiad Heb Arholiad i barhau i wellau'u haddysg a meithrin sgiliau.

Mae Cymwysterau Cymru wedi llunio llinell amser sy’n dangos y bydd ysgolion a cholegau’n trafod y Graddau a Bennir gan Ganolfannau ym mis Mehefin. Rhaid anfon y graddau hyn i CBAC erbyn 2 Gorffennaf/ Does dim modd cadarnhau’r graddau ar yr adeg yma gan fod angen i CBAC gynnal gwiriadau. Bydd disgyblion UG a Safon Uwch yn derbyn eu canlyniadau terfynol ar 10 Awst, a disgyblion TGAU yn derbyn eu canlyniadau terfynol ar 12 Awst.

Mae gwybodaeth a llythyrau at ddysgwyr oddi wrth Cymwysterau Cymru sy'n cynnwys manylion y llinell amser uchod a'r broses apelio ar gael yma:

Mae rhagor o fanylion ar gael drwy glicio yma:

Cymwysterau Galwedigaethol

Dyw'r wybodaeth uchod ddim yn cynnwys cymwysterau galwedigaethol. Mae Cymwysterau Cymru yn gweithio gyda'r cyrff dyfarnu sy'n cynnig cymwysterau galwedigaethol ar gyfer Cymru yn unig i drafod y ffordd ymlaen, a byddant yn parhau i weithio gyda Lloegr a Gogledd Iwerddon i benderfynu ar y trefniadau ar gyfer cymwysterau a gynigir ledled y DU.  Mae rhagor o wybodaeth ar gael yma

Mae Ofqual ac Adran Addysg Llywodraeth y DU wedi lansio ymgynghoriad ar drefniadau ar gyfer asesu a dyfarnu cymwysterau galwedigaethol yn 2021 y gellir eu cyrchu trwy: http://bit.ly/2XKTz8c. Y gobaith yw bydd y canlyniadau ar gael erbyn diwedd Chwefror.

Mae disgwyl y bydd dyfarnu cymwysterau galwedigaethol a thechnegol yn 2021 yn amrywio yn 2021, yn amdol ar y cymhwyster.

Mae crynodeb yma:

https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/964614/Infographic_-_how_vocational_and_technical_qualifications_will_be_awarded_in_2021.pdf

GWISG

41. Oes rhaid i blant wisgo gwisg ysgol?

Bydd ysgol eich plentyn yn rhoi gwybod i chi am y gofynion – dyma fater i ysgolion unigol a’r cyrff llywodraethu.

Alffa i Omega o'n Gwasanaethau