Skip to main content

Dychwelyd i'r ysgol-Medi 2020 – cwestiynau cyffredin

Bwriad y canllaw yma yw rhannu gwybodaeth gyda rhieni a chynhalwyr am gynlluniau 'dychwelyd i'r ysgol' ar gyfer ysgolion Rhondda Cynon Taf ym mis Medi. Cadarnhaodd y Gweinidog Addysg yng Nghymru (Kirsty Williams) ar 9 Gorffennaf 2020 y bydd pob disgybl yn gallu dychwelyd i'r ysgol ym mis Medi. Argymhellodd Grŵp Cynghori Technegol Cymru, sy’n darparu cyngor gwyddonol a thechnegol i’r Llywodraeth yn ystod argyfyngau, wrth y Gweinidog y dylai ysgolion “gynllunio i agor ym mis Medi, gyda 100% o ddisgyblion yn gorfforol bresennol ar safleoedd ysgolion, cyn belled â bod lefelau COVID-19 yn parhau i ostwng yn gyson yn y gymuned”. Mae rhagor o wybodaeth ar gael ar www.llyw.cymru

Mae'r Cwestiynau Cyffredin yma yn cael eu llywio gan ganllawiau Llywodraeth Cymru: www.llyw.cymru

Cyhoeddodd y Gweinidog, o fis Medi 2020:

  • Bydd ysgolion yn dychwelyd i'w capasiti llawn, gyda dim ond pellter cymdeithasol cyfyngedig o fewn grwpiau cyswllt.
  • Mewn ysgolion cynradd, grŵp cyswllt fydd maint dosbarth
  • Cyfnod Allweddol 3, dylai grwpiau cyswllt fod main dosbarth lle bo modd.  Os nad oes modd, bydd angen grwpiau cyswllt mwy o faint hanner blwyddyn neu flwyddyn gyfan
  • Cyfnod Allweddol 4 a 5 – Mae grwpiau cyswllt yn debygol o fod grŵp blwyddyn lawn i sicrhau mynediad i addysg ac adnoddau arbenigol.
  • Bydd cymysgu uniongyrchol ac anuniongyrchol rhwng plant yn anochel, megis trafnidiaeth neu ymyriadau arbenigol neu ddiffyg staff
  • Dylai oedolion barhau i gadw pellter cymdeithasol yn unol â rheoliadau a chanllawiau, lle bo hynny'n bosibl
  • Bydd gofyn i ysgolion leihau'r risg o drosglwyddo'r haint drwy gymryd mesurau lliniaru eraill gan ddefnyddio hierarchaeth o reolaethau risg.
  • Dylai pob ysgol barhau i "ddiogelu'i hun rhag COVID-19", a hynny ar ôl cynnal asesiadau risg. Dylai ysgolion liniaru'r risgiau yma drwy gyfuniad o fesurau rheoli fel sicrhau hylendid dwylo ac arwynebau, systemau unffordd ac ati.
  • Os bydd systemau rhybuddion cynnar yn nodi gwybodaeth am ddigwyddiad neu achos lleol, yna bydd arbenigwyr o’r Cyngor, y Bwrdd Iechyd a Iechyd Cyhoeddus Cymruyn gweithio i osgoi lledaenu’r feirws yn yr ysgol.

Gweld cwestiynau cyffredin:

CWESTIYNAU CYFFREDINOL

1. Pam oes modd i fwy o blant ddychwelyd i'r ysgol erbyn hyn?

Ers y penderfyniad i gau ysgolion ar gyfer darpariaeth statudol, mae ein dealltwriaeth o'r feirws a'i effeithiau tymor hwy wedi parhau i ddatblygu. Rydyn ni'n gwybod y bydd rhaid i ni fyw gydag ef am gryn amser a bydd yn parhau i fod yn un o'n heriau mwyaf hyd y mae modd rhagweld. Er nad yw'n bosibl sicrhau amgylchedd cwbl ddi-risg, mae ymchwil wedi dangos nad yw staff mewn lleoliadau addysgol yn tueddu i fod mewn mwy o risg o'r clefyd nag unrhyw alwedigaethau eraill.

Mae’r Cyngor Gwyddonol diweddaraf yn awgrymu mai prin iawn fydd plant yn sâl iawn oherwydd COVID-19.  Mae Grŵp Technegol y Llywodraeth hefyd o’r farn mai isel iawn yw’r posibilrwydd bod plant dan 12 oed yn trosglwyddo’r feirws, gyda thystiolaeth mai dim ond ychydig o drosglwyddo sy’n digwydd rhwng plant.

Gan ystyried y sefyllfa rydyn ni ynddi bellach, mae cydbwysedd y risg yn dangos erbyn hyn ei bod hi'n well i blant ddychwelyd i'r ysgol. Mae bod allan o'r ysgol yn niweidiol i ddatblygiad academaidd tymor byr a thymor hir plant, yn ogystal ag yn niweidiol i'w hiechyd a'u lles, yn enwedig i blant difreintiedig. Rydyn ni hefyd yn gwybod bod cyflawniad academaidd is hefyd yn arwain at gostau economaidd tymor hir. Rydyn ni hefyd yn gwybod bod cau ysgolion wedi effeithio ar allu rhai teuluoedd i weithio. Trwy gael ein dysgwyr yn ôl i'r ysgol mor gyflym ac mor ddiogel â phosibl, daw â buddion cadarnhaol i sawl elfen o'u bywydau – yn anad dim, eu lles meddyliol ac emosiynol.

2. Pryd bydd modd i fy mhlentyn i ddychwelyd i'r ysgol?

Dechreuodd ysgolion y cam nesaf ar 1 Medi 2020 a chafodd ysgolion eu hagor i ddysgwyr ddychwelyd yn raddol ar 3 Medi 2020.

Roedd pythefnos cyntaf y tymor yn gyfnod o hyblygrwydd i ganiatáu ar gyfer cynllunio ac ad-drefnu, gyda disgyblion/grwpiau blwyddyn yn dychwelyd yn raddol, gyda 100% o ddisgyblion yn dychwelyd i'r ysgol erbyn dydd Iau 10 Medi.

Fe wnaeth ysgolion roi gwybod i rieni/gwarcheidwaid am y dyddiad dychwelyd sy'n berthnasol i'w plentyn/plant.

3. A fydd pob grŵp oedran yn dychwelyd i'r ysgol yn ystod tymor yr hydref?

Dechreuodd tymor yr hydref ar 1 Medi ac fe wnaeth ysgolion groesawu dysgwyr yn ôl fesul dipyn o 3 Medi ymlaen. Bu cyfnod o hyblygrwydd er mwyn cydnabod bod hi'n bosibl bod ysgolion eisiau canolbwyntio ar grwpiau blwyddyn â blaenoriaeth. Roedd hyn hefyd yn caniatáu amser, hyd at bythefnos, ar gyfer unrhyw gynllunio ac ad-drefnu. Bu diwrnodau cynllunio a pharatoi ar ddechrau'r tymor i alluogi ysgolion a lleoliadau i weithio gyda'u staff i adolygu eu hasesiadau risg, eu prosesau a'u systemau cysylltiedig.

Fe wnaeth rhai ysgolion flaenoriaethu rhai grwpiau penodol o ddysgwyr yn ystod wythnos gyntaf y tymor, megis dosbarthiadau cynnal dysgu sydd ynghlwm wrth ysgolion prif ffrwd, blynyddoedd cynnar a blwyddyn 6 mewn ysgolion cynradd, a blwyddyn 7 a grwpiau sy'n wynebu arholiadau ar lefel uwchradd.

Yn ystod ail wythnos y tymor, ceisiodd ysgolion a lleoliadau gynyddu nifer y dysgwyr oedd yn bresennol er mwyn croesawu'r holl ddysgwyr yn ôl erbyn 10 Medi.

4. Sut mae'r risgiau i blant, athrawon a theuluoedd yn cael eu rheoli?

Dyma ganllawiau Llywodraeth Cymru a'r cymorth sydd ar gael i ysgolion a lleoliadau gofal plant, er mwyn eu helpu i leihau'r risg o drosglwyddo'r haint wrth i ragor o blant a phobl ifainc ddychwelyd i ysgolion: https://llyw.cymru/diogelu-staff-phlant-rhag-y-coronafeirws-mewn-gofal-plant

Er mwyn atal lledaeniad y Coronafeirws (COVID-19), mae ysgolion a lleoliadau eraill yn defnyddio ystod o fesurau amddiffynnol i greu amgylcheddau mwy diogel lle mae'r risg o ledaenu'r feirws yn cael ei leihau'n sylweddol. Er bod newidiadau o'r fath o bosibl yn edrych yn wahanol ym mhob lleoliad, gan y byddan nhw'n dibynnu ar amgylchiadau unigol, maen nhw i gyd wedi'u cynllunio i leihau'r perygl i blant, staff a'u teuluoedd.

Mae'r dulliau rydyn ni'n gofyn i ysgolion a lleoliadau eraill eu mabwysiadu yn cynnwys:

  • cynnal asesiad risg cyn agor i ragor o blant a phobl ifainc. Bydd yr asesiad yn mynd i’r afael yn uniongyrchol â risgiau sy’n gysylltiedig â'r Coronafeirws (COVID-19) fel bod modd rhoi mesurau synhwyrol ar waith i leihau’r risgiau hynny i blant, pobl ifainc a staff
  • gofalu bod staff, plant a phobl ifainc ddim yn dod i'r ysgol os oes ganddyn nhw neu rywun sy'n byw gyda nhw symptomau'r Coronafeirws (COVID-19)
  • golchi dwylo'n rheolaidd am 20 eiliad gyda dŵr sy'n llifo a sebon neu ddefnyddio hylif glanhau dwylo a sicrhau hylendid anadlol da trwy hyrwyddo 'ei ddal, ei daflu, ei ddifa' er mwyn atgoffa’r disgyblion a’r staff i gadw pellter cymdeithasol lle bynnag y bo modd
  • defnyddio biniau pedal rydych chi'n eu hagor â'ch traed/sy'n cau eu hunain ar gyfer cael gwared ar hancesi papur neu gadachau diheintio
  • gosod arwyddion i atgoffa'r holl blant ac aelodau staff am yr angen i olchi dwylo'n aml ac ymbellhau cymdeithasol
  • glanhau arwynebau sy'n cael eu cyffwrdd yn aml, megis dolenni drysau, rheiliau llaw, byrddau, offer chwarae a theganau yn amlach
  • darparu cadachau gwrthfacterol i hwyluso'r weithred o lanhau yn rheolaidd
  • lleihau cyswllt rhwng pobl trwy greu grwpiau cyswllt
  • lleihau nifer y cysylltiadau rhwng dysgwyr a staff trwy osgoi nifer o bobl yn ymgynnull, er enghraifft, mewn gwasanaethau
  • newid yr amgylchedd gymaint ag sy'n bosibl, megis newid cynllun ystafelloedd dosbarth er mwyn osgoi cyswllt wyneb yn wyneb
  • lleihau cymysgu rhwng grwpiau trwy wneud newidiadau i'r amserlen, megis cael amseroedd egwyl amrywiol, creu parthau chwarae gwahanol neu drwy gyflwyno amseroedd gollwng a chasglu amrywiol
  • disgyblion yn dod ac yn defnyddio eu hoffer ysgol eu hunain
  • peidio â chaniatáu i ymwelwyr allanol ddod i'r ysgol yn ddiangen. Rhaid i ymwelwyr drefnu apwyntiad
  • datblygu protocolau ynghylch defnyddio toiledau yn ystod amser egwyl a chinio.
  • gwneud defnydd o'r rhaglen Profi Olrhain Diogelu; a
  • ystyriaeth ffurfiol o sut i leihau cysylltiadau rhwng pobl a sicrhau pellter rhwng pobl sy'n yr ysgol lle bynnag y bo modd a lleihau'r potensial ar gyfer lledaenu'r haint i'r graddau y mae'n rhesymol ymarferol
Bydd sut mae'r cysylltiadau hynny rhwng pobl yn cael eu lleihau yn dibynnu ar amgylchiadau'r ysgol, a dylai gynnwys:
  • grwpio dysgwyr gyda'i gilydd;
  • osgoi cyswllt rhwng grwpiau cymaint ag sy'n bosibl;
  • trefnu ystafelloedd dosbarth gyda desgiau sy'n wynebu'r blaen (lle bo hynny'n bosibl ac yn briodol); a
  • sicrhau bod staff yn cadw pellter oddi wrth y disgyblion a staff eraill gymaint ag sy'n bosibl.

5. Oes rhaid i fy mhlentyn i ddod i'r ysgol?

Rhaid i'r holl blant a phobl ifainc a grwpiau sy'n cael blaenoriaeth (fel plant sy'n agored i niwed) fynychu'r ysgol yn ystod tymor yr hydref, yn unol â chais eu hysgol oni bai eu bod yn hunan-ynysu neu os oes rhesymau eraill dros fod yn absennol.

Dylech chi roi gwybod i ysgol eich plentyn, yn ôl yr arfer, os dydy'ch plentyn ddim yn gallu mynychu fel bod staff yn effro i'r ffaith ei fod yn sâl ac yn gallu trafod y mater gyda chi.

Fydd rhieni ddim yn cael dirwy am beidio â sicrhau bod eu plant yn mynychu ar hyn o bryd, ond fe fydd hyn yn cael ei adolygu a'i fonitro dros gyfnod hanner tymor cyntaf yr hydref.

6. A ddylwn i gadw fy mhlentyn gartref os oes ganddo gyflwr iechyd sylfaenol, neu os yw'n byw gyda rhywun mewn grŵp sy'n agored i niwed yn glinigol, neu os ydw i'n bryderus ynghylch fy mhlentyn yn dychwelyd i'r ysgol?

Dylai unrhyw riant sydd â phryderon meddygol am eu plentyn ddilyn cyngor meddygol a ddarperir gan Iechyd Cyhoeddus Cymru neu eu meddyg teulu lleol wrth ystyried anfon plentyn i'r ysgol yn ystod y pandemig cyfredol.

Disgyblion sy'n 'eithriadol o agored i niwed' neu'n gwarchod

Penderfynnodd Prif Swyddog Meddygol Cymru i godi cyfyngiad cysgodi/gwarchod o 16 Awst am fod y lledaenu’n llai erbyn hyn.  Bydd modd i staff a disgyblion a fu’n gwarchod yn dychwelyd i’r ysgol ym Medio s ydy’r amgylchedd o dan reolaeth ar gyfer COVID.  Bydd pob ysgol yn parhau i gynnal asesiadau risg a rhoi camau yn eu lle i leihau risgiau, megis golchi dwylo’n rheolaidd, glanhau arwynebau, a systemau un-ffordd, fel y bo’n briodol.  Caiff disgyblion nad oes angen iddyn nhw gael eu gwarchod mwyach gymorth i ddod yn ôl i’r ysgol.

Pan nad oes modd i ddisgybl fynychu'r ysgol oherwydd eu bod nhw’n hunan-ynysu, bydd yr ysgol yn parhau i ddarparu cefnogaeth ac adnoddau er mwyn i'r disgybl allu dysgu.  Mae'n bosibl bydd hyn yn digwydd trwy amryw o ffyrdd, megis pecynnau gwaith a gwaith o ffynonellau digidol trwy Hwb, ac ati.

Dysgwyr sy'n agored i niwed yn glinigol â 'risg uwch'

Yng nghyd-destun COVID-19, mae unigolion 'risg uwch' mewn mwy o berygl o salwch COVID-19 difrifol.  Mae'r categori yma'n cynnwys plant a phobl ifainc sydd ag ystod o gyflyrau iechyd cronig.  Gyda'r cyngor ynghylch gwarchod/cysgodi yn cael ei lacio, mae modd i ddisgyblion yn y categori yma ddod yn ôl i’r ysgol os ydy’r amgylchedd o dan reolaeth ar gyfer COVID.  Bydd pob ysgol yn parhau i gynnal asesiadau risg, megis golchi dwylo’n rheolaidd, glanhau arwynebau a systemau un-ffordd.

Byw gyda pherson sydd naill ai'n cael eu gwarchod neu sydd mewn mwy o berygl

Os yw dysgwr yn byw gyda rhywun sydd mewn mwy o berygl neu sy'n gorfod cael ei “warchod”, mae modd iddo/iddi ddod yn ôl i’r ysgol erbyn hyn. Bydd pob ysgol yn parhau i gynnal asesiadau risg, megis golchi dwylo’n rheolaidd, glanhau arwynebau a systemau un-ffordd.

Rhieni / cynhalwyr a dysgwyr sy'n bryderus ynghylch dychwelyd i'r ysgol ac i leoliadau

Rhaid i bob dysgwr arall fynychu'r ysgol. Mae ysgolion yn effro i'r ffaith y gallai rhai disgyblion, rhieni / cynhalwyr fod yn amharod neu'n bryderus ynghylch dychwelyd i'r ysgol a bydd ysgolion yn derbyn cymorth i fynd i'r afael â hyn.  Mae modd i hyn gynnwys dysgwyr sydd wedi gorfod cael eu gwarchod o'r blaen ond sydd wedi cael gwybod nad yw hyn yn angenrheidiol mwyach, y rhai sy'n byw mewn cartrefi lle mae rhywun yn agored i niwed yn glinigol, neu'r rhai sy'n poeni am y risg gymharol uwch o coronafirws (COVID-19), gan gynnwys y rhai o Gefndiroedd Du, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig (BAME) neu sydd â chyflyrau penodol fel gordewdra a diabetes.

Mae modd i rieni / cynhalwyr sy'n pryderu am ddysgwyr sydd â ffactorau risg sylweddol drafod eu pryderon gyda'r ysgol a bydd yr ysgol yn esbonio'r mesurau sydd ar waith i leihau'r risg a darparu sicrwydd i bawb.  Mae’n ofynnol i bob plentyn yn Rhondda Cynon Taf fod yn ôl yn yr ysgol erbyn 10 Medi.  Rhaid i ddisgylbion o oedran ysgol gorfodol fod yn ôl o’r 14 Medi onibai bod rheswm statudol (e.e. disgybl wedi cael caniatâd, salwch, neu achlysur crefyddol ac ati.

7. A fydd addysg yn cael ei darparu yn ôl yr arfer i blant a phobl ifainc sy'n mynychu'r ysgol?

Mae gan leoliadau addysg yr hyblygrwydd o hyd i ddarparu cefnogaeth ac addysg i blant a phobl ifainc sy'n mynychu'r ysgol ym mha bynnag ffordd y gwelan nhw fod angen gwneud hynny yn ystod yr amser yma. Rydyn ni’n disgwyl gallu cynnig mynediad llawn at y cwricwlwm i bawb, a’i gynnig yn llawn yn yr ysgol.

Mae ysgolion yn parhau i fod yn y sefyllfa orau i wneud penderfyniadau ynghylch sut i gefnogi           ac addysgu eu disgyblion yn ystod y cyfnod yma. Bydd hyn yn cynnwys:

  • ystyried iechyd meddwl a lles disgyblion
  • asesu ble mae'r disgyblion o ran eu haddysg er mwyn llywio unrhyw raglenni wedi'u targedu a dysgu cydadferol, os oes angen
  • cyflwyno cwricwlwm cenedlaethol eang, cytbwys a chyfleoedd gwahaniaethol priodol.
  • darpariaeth i ddisgyblion â Datganiadau Anghenion Addysgol Arbennig

Bydd ysgolion yn gwneud eu gorau glas i gynorthwyo disgyblion sy'n mynychu'r ysgol yn ogystal â'r rhai sy'n aros gartref, gan ddefnyddio'r gefnogaeth addysg o bell sydd ar gael.

ADEILADAU'R YSGOL

8. Pa fesurau sydd wedi'u cymryd i sicrhau bod safle'r ysgol yn ddiogel?

Mae lleihau cysylltiadau a chymysgu rhwng pobl yn lleihau'r risg o drosglwyddo'r haint. Felly, bydd ysgolion yn ymdrechu i gadw grwpiau ar wahân a chynnal pellter rhwng unigolion lle bo hynny'n bosibl.

Mae'n debygol y byddwn yn canolbwyntio ar wahanu grwpiau a chadw dysgwyr iau yn eu grwpiau cyswllt trwy gydol y diwrnod ysgol; ac i ddysgwyr hŷn (er enghraifft, mewn ysgolion uwchradd lle mae angen i ddisgyblion ddilyn cwricwlwm eang) byddwn yn canolbwyntio ar gadw pellter corfforol, ble bo hynny’n bosibl tu hwnt i’r ystafell ddosbarth.

Dylai oedolion gadw pellter cymdeithasol o 2 fetr oddi wrth ei gilydd, ac wrth ddisgyblion (pryd bynnag y bo hynny'n bosibl). Fydd hyn ddim bob amser yn bosibl, yn enwedig wrth weithio gyda dysgwyr iau, dysgwyr sydd ag anghenion cymhleth neu sydd angen gofal cyswllt agos; fodd bynnag, bydd hyd yn oed rhyw faint o gadw pellter cymdeithasol ymhlith oedolion am gyfnodau o fudd.

Mae pob ysgol wedi gosod arwyddion er mwyn hwyluso'r weithdrefn o gadw pellter cymdeithasol ac i atgoffa'r holl staff a'r dysgwyr o'r angen i barhau â chadw pellter rhyngddyn nhw ag eraill.

Mae systemau unffordd ar waith (lle bo'n bosibl) ac mae marciau ar y lloriau/waliau yn cael eu defnyddio i nodi llwybrau unffordd.

Bydd amserlenni'n ceisio sicrhau bod cyn lleied â phosibl o symud o amgylch y safle ac yn sicrhau na fydd gormod o bobl yn ymgynnull yn y coridorau.

Mae ystafelloedd dosbarth wedi'u haildrefnu er mwyn gwneud y gorau o'r gofod; bydd dodrefn dros ben yn cael eu symud oddi yno a'r bwriad yw cynllunio'r ystafell i osgoi cyswllt wyneb yn wyneb lle bo hynny'n bosibl.

Bydd ysgolion yn osgoi sesiynau sy'n gofyn am ymgynnull, er enghraifft gwasanaethau gyda mwy nag un grŵp.

Mae'n bosibl y bydd amser dechrau/diwedd yr ysgol a chyfnodau egwyl a chinio yn cael eu hamrywio.

Lle bo modd, mae toiledau ar wahân wedi'u dyrannu i wahanol grwpiau cyswllt. Bydd y toiledau'n cael eu glanhau'n rheolaidd trwy gydol y dydd.

Mae hylif diheintio dwylo a sebon dwylo ar gael yn rhwydd gyda nifer o nodiadau atgoffa am bwysigrwydd hylendid dwylo da.

Bydd gan ysgolion gyflenwad o finiau pedal mae modd eu hagor gyda'r droed ar gyfer gwaredu hancesi a chadachau yn ddiogel – mae'r dull 'ei ddal, ei finio, ei ladd' yn cael ei hyrwyddo a bydd yn rhan o ddiwylliant pob ysgol.

Mae ffenestri'n cael eu hagor (lle bo'n bosibl ac yn ddiogel i wneud hynny) i wella awyru naturiol.

Mae gan bob ysgol asesiadau risg wedi'u diweddaru ar waith er mwyn sicrhau diogelwch eu lleoliadau – mae'r asesiad yn mynd i'r afael yn uniongyrchol â risgiau sy'n gysylltiedig â coronafeirws (COVID-19) er mwyn rhoi mesurau synhwyrol ar waith i leihau'r risgiau hynny i blant, pobl ifainc a staff.

9. Oes cyfleusterau ar gyfer golchi dwylo'n rheolaidd ar gael ar gyfer aelodau o staff a disgyblion?     

Mae disgyblion a staff yn cael eu hannog i ymolchi neu ddiheintio eu dwylo ar ôl cyrraedd yr ysgol/wrth adael yr ysgol ac yn rheolaidd drwy gydol y dydd, yn enwedig cyn ac ar ôl trafod bwyd, wrth ddefnyddio'r toiledau a phan fydd rhywun yn peswch neu'n tisian. Bydd biniau pedal rydych chi'n eu hagor â'ch traed/sy'n cau eu hunain ar gael ar gyfer cael gwared ar hancesi papur neu gadachau diheintio.

Bydd yr arferion yma'n cael eu hymgorffori yn niwylliant yr ysgol, ynghyd â disgwyliadau o ran ymddygiad. Bydd dysgwyr iau a'r rheini ag anghenion cymhleth yn cael cymorth pellach i'w helpu i gael hyn yn iawn.

Bydd arwyddion ar waith ledled adeiladau'r ysgol yn nodi lleoliadau hylif diheintio dwylo a bydd arwyddion ym mhob ardal sinciau yn atgoffa pawb o'r angen i olchi dwylo'n aml. Bydd digonedd o sebon dwylo a hylif diheintio dwylo ar gael ym mhob adeilad ysgol.

10. Pa mor aml y caiff ysgolion eu glanhau?

Mae pob ysgol yn cael ei glanhau am gyfnod hirach ac yn fwy aml bob dydd. Mae glanhawyr wedi derbyn cyfarwyddiadau ynghylch gofynion glanhau o safon uwch ac wedi dysgu i adnabod arwynebau mae rhaid eu glanhau yn amlach, fel dolenni drysau, byrddau, rheiliau llaw, offer chwarae, teganau ac ati.

Mae adnoddau sy'n cael eu rhannu rhwng grwpiau cyswllt, megis cyfarpar chwaraeon, celf a gwyddoniaeth yn cael eu glanhau'n aml ac yn drylwyr, yn enwedig lle mae'n angenrheidiol iddyn nhw gael eu defnyddio gan fwy nag un grŵp cyswllt.

Mae cadachau gwrthfacterol ar gael yn rhwydd er mwyn hwyluso gallu glanhau yn rheolaidd.

11. Beth os bydd rhiant am fynd i adeilad yr ysgol er mwyn siarad ag athro/athrawes?

Does dim caniatâd i unrhyw riant fod yn adeilad yr ysgol oni bai eu bod wedi trefnu ymweld ymlaen llaw. Os bydd angen cyswllt athro/rhiant, dylid gwneud hyn drwy apwyntiad a dylid archwilio'r trefniadau ar gyfer cyfathrebu ar ffurf sain neu fideo yn lle hynny

Bydd ymwelwyr allanol â'r ysgol ond yn cael mynediad os ydyn nhw wedi trefnu apwyntiad ymlaen llaw.

12. Ydy adeiladau ysgol wedi’u cynnal a’u cadw?

Mae gwaith cynnal a chadw wedi cael ei wneud ar adeiladau ysgol ers iddyn nhw fod ar gau.  Mae gofalwyr wedi bod yn cynnal profion statudol ac yn parhau i wneud hynny.

Y DIWRNOD YSGOL

13. Beth yw maint y grwpiau cyswllt?

Mewn ysgolion uwchradd, yn enwedig yn y grwpiau oedran hŷn yng Nghyfnod Allweddol 4 a 5, mae'n debygol y bydd angen i grwpiau cyswllt fod yr un maint â grwp blwyddyn i alluogi ysgolion i gyflawni'r ystod lawn o bynciau'r cwricwlwm ac i ddisgyblion dderbyn addysg arbenigol neu ymyriadau. Os oes modd cyflawni hyn mewn grwpiau bach, argymhellir i chi wneud hynny

Mewn ysgolion cynradd, a blynyddoedd iau ysgolion uwchradd (Cyfnod Allweddol 3), mae'n bosibl y bydd modd i ysgolion ddefnyddio grwpiau llai, sef maint dosbarth llawn. Lle bo hyn yn profi’n heriol o fewn Cyfnod Allweddol 3, bydd angen creu grwpiau cyswllt mwy o faint yn cynnwys naill ai hanner y flwyddyn ysgol neu’r flwyddyn gyfan. Lle bo modd cynnal grwpiau maint dosbarth,  argymhellir i chi wneud hynny gan y bydd hyn yn helpu i leihau nifer y bobl y byddai gofyn iddyn nhw hunan-ynysu pe bai rhywun yn y grŵp yn dod yn sâl gyda COVID-19.

Beth bynnag fo maint y grŵp, dylid ei gadw ar wahân i grwpiau eraill lle bo modd a dylid annog disgyblion hŷn i gadw pellter o fewn grwpiau.

14. Beth yw'r trefniadau ar gyfer disgyblion sy'n defnyddio'r toiledau?

Bydd digon o hylif diheintio dwylo a sebon dwylo ar gael a, lle bo modd, bydd ysgolion yn darparu toiledau ar wahân ar gyfer grwpiau cyswllt gwahanol.

Lle nad oes modd darparu toiledau ar wahân ar gyfer grwpiau cyswllt gwahanol, bydd digon o hylif diheintio dwylo a sebon dwylo ac annog arferion hylendid dwylo da cyn ac ar ôl mynd i ardal y toiledau yn helpu. Bydd toiledau yn cael eu glanhau'n rheolaidd drwy gydol y dydd.

15. A fydd fy mhlentyn gyda'r un grŵp bob amser?

Mae grwpiau cyson yn helpu i leihau'r risg o drosglwyddo trwy gyfyngu ar nifer y disgyblion a staff sy'n dod i gysylltiad â'i gilydd i'r rheiny sydd yn y grŵp. Derbynnir nad oes modd i ddisgyblion, yn enwedig y disgyblion ieuengaf, gadw pellter cymdeithasol oddi wrth staff na'i gilydd ac mae grwpiau cyson yn darparu mesur amddiffynnol ychwanegol. Bydd cynnal grwpiau cyswllt penodol nad ydyn nhw'n cymysgu yn ei gwneud hi'n gyflymach ac yn haws, os bydd achos positif, adnabod y rheiny y bydd angen iddyn nhw, o bosibl, hunan-ynysu a chadw'r nifer mor isel â phosibl.

16. A oes modd i fy mhlentyn ddod â hylif diheintio dwylo ei hun i'r ysgol a gwisgo gorchudd/mwgwd?  

Bydd gan bob ysgol hylif diheintio dwylo mewn sawl man ar hyd a lled yr adeilad a bydd ar gael i'r holl ddisgyblion ac aelodau o staff ei ddefnyddio.

Yng ngoleuni'r cyngor diwygiedig ar y mater yma gan Sefydliad Iechyd y Byd a chyngor gan Grŵp Cynghori Technegol Llywodraeth Cymru a’r Prif Swyddog Iechyd, mae'r Cyngor bellach yn argymell yn gryf, o 10 Medi 2020, fod gorchuddion wyneb yn cael eu gwisgo gan bob disgybl prif ffrwd uwchradd wrth symud o amgylch ardaloedd cymunedol mewn adeiladau ysgol gan gynnwys coridorau, lifftiau, grisiau, toiledau, ac ardal y ffreutur. Dyw hyn ddim yn berthnasol yn yr ystafell ddosbarth lle mae grwpiau cyswllt a mesurau lliniaru eraill ar waith i helpu i leihau'r risg o drosglwyddo'r feirws.

Fodd bynnag, os yw dysgwyr neu staff yn dymuno gwisgo gorchudd wyneb mewn ystafell ddosbarth yna mae modd iddyn nhw wneud hynny.

Dydy gorchuddion ar yr wyneb ddim yn disodli mesurau llawer yn fwy effeithiol fel cadw pellter cymdeithasol (corfforol) a chadw eich dwylo'n lân a'n ddiheintus.  Os caiff gorchuddion wyneb eu gwisgo, rhaid peidio â gwneud hyn yn lle gweithredu unrhyw un o'r rhagofalon eraill yma.

Rhaid i ddysgwyr ysgolion uwchradd sy'n teithio ar gludiant ysgol penodedig wisgo gorchudd wyneb, gan nad oes modd i ddysgwyr eistedd gyda'i gilydd yn eu grwpiau blwyddyn. Dydy gorchuddion wyneb ddim yn cymryd lle hylendid da. Bydd y mesur yma yn helpu i leihau'r risg o drosglwyddo COVID-19 ac anwydau a'r ffliw fydd hefyd yn fantais.

Derbyniodd yr ysgol un gorchudd wyneb amldro ar gyfer pob disgybl. Cafodd y rhain yn cael eu rhoi i ddisgyblion o Flwyddyn 7 ymlaen ar gyfer eu taith gyntaf gartref (nodwch, ar gyfer y daith gyntaf i'r ysgol, fe wnaeth gyrwyr roi gorchudd wyneb untro i ddisgyblion ei wisgo nes eu bod yn casglu eu gorchudd amldro). Mae gorchuddion newydd ar gael o gyflenwad yn yr ysgolion.

Rhaid i ddysgwyr sy'n teithio i'r ysgol neu goleg ar drafnidiaeth gyhoeddus wisgo gorchudd wyneb tair haen yn unol â gorchymyn Llywodraeth Cymru. Mae rhagor o wybodaeth yma https://trc.cymru/cy/cludiant-ysgol.

Rhaid i ddysgwyr beidio â chyffwrdd blaen eu gorchudd wyneb pan fyddant yn ei ddefnyddio neu’n ei dynnu i ffwrdd. Rhaid iddyn nhw olchi eu dwylo ar unwaith wrth gyrraedd yr ysgol neu'r cartref, cael gwared â gorchuddion wyneb dros dro mewn bin wedi'i orchuddio neu osod gorchuddion wyneb sydd modd eu hailddefnyddio mewn bag plastig i'w olchi.

Mae gorchuddion wyneb tair haen amldro ar gyfer pob disgybl dros 11 oed mewn ysgolion uwchradd, ysgolion arbennig ac unedau cyfeirio disgyblion (gan gynnwys cludiant o'r cartref i ysgol) wedi'u darparu gan y Cyngor i ysgolion eu rhoi i ddisgyblion.

Mae eich cefnogaeth chi fel rhieni yn hanfodol er mwyn sicrhau bod eich plentyn yn gwisgo gorchudd wyneb ar gludiant i'r ysgol. Mae'n hanfodol bod pob disgybl oed ysgol uwchradd yn gwisgo gorchudd wyneb ar gludiant penodedig i'r ysgol (oni bai bod rhesymau meddygol neu iechyd), oni bai bod gan eich plentyn anabledd corfforol neu feddyliol, salwch neu nam.

Gweler yr adran Drafnidiaeth - cwestiynau 33 i 42 ar gyfer rhagor o wybodaeth am Drafnidiaeth o'r Cartref i Ysgol.

17.  A fydd rywun yn nodi tymheredd fy mhlentyn wrth iddo gyrraedd yr ysgol?

Mae pob ysgol wedi derbyn dyfeisiau nodi tymheredd (thermomedrau talcen isgoch). Mae hyn yn cael ei reoli ar lefel leol ymhob ysgol, er nad yw’n hanfodol i nodi tymheredd.

18. Gaiff fy mhlentyn ddod â bag/cas pensiliau i'r ysgol?

Caiff plant ddod â bag/cas pensiliau i'r ysgol yn ôl y gofyn. Dylai'r rhain fod ar gyfer eu defnydd personol yn unig a rhaid peidio â rhannu offer na deunydd ysgrifennu. Serch hynny, sylwch y gall bagiau pensil ffabrig fod yn anodd eu glanhau. Argymhellir i ddisgyblion ddod ag offer hanfodol yn unig â nhw i'r ysgol bob dydd. Dylid lleihau'r angen i drosglwyddo eitemau yn ôl ac ymlaen o'r cartref i'r ysgol lle bo hynny'n bosib.

19. Sut y caiff amseroedd egwyl/amser cinio eu rheoli a'u monitro?

Mae disgyblion yn bwyta cinio mewn mannau bwyta penodol yn eu grwpiau cyswllt. Bydd modd bwyta yn yr awyr agored (gan ddibynnu ar y tywydd) ond eto, rhaid i ddisgyblion aros yn eu grwpiau cyswllt lle bo modd.

Bydd amseroedd egwyl ac amser cinio yn cael eu hamrywio i'r disgyblion fel dim ond hyn a hyn o blant sy'n cael egwyl neu ginio ar yr un pryd.

20. Sut y mae modd i ddisgyblion ag Anghenion Dysgu Ychwanegol neu'r rheiny sydd angen cymorth corfforol er mwyn symud gadw pellter cymdeithasol?

Mewn amgylchiadau lle mae cadw pellter cymdeithasol yn anodd (fel diwallu anghenion disgybl ag Anghenion Dysgu Ychwanegol neu anghenion corfforol), bydd Cyfarpar Diogelu Personol ychwanegol yn cael ei ddarparu i aelodau o staff os yw hyn yn addas yn ôl asesiad risg. Mae'r awdurdod lleol wedi darparu cyflenwadau Cyfarpar Diogelu Personol (PPE) i bob ysgol.

Mae ysgolion hefyd wedi cael sgriniau symudol gan eu galluogi i ddarparu cymorth addysgol/bugeiliol/emosiynol 1:1 i ddisgyblion sydd ei angen heb ei bod yn orfodol i wisgo Cyfarpar Diogelu Personol.

21. Sut y mae modd sicrhau fod addysg y Cyfnod Sylfaen yn cael ei chyflwyno'n ddiogel?

Bydd modd i ddisgyblion y Cyfnod Sylfaen gael y cyfle i barhau i ddysgu drwy chwarae.  Bydd defnydd ychwanegol yn cael ei wneud o'r mannau awyr agored sydd ar gael a bydd modd creu ardaloedd wahanol yn y dosbarth ar gyfer gweithgareddau gwahanol e.e. gweithgareddau ysgrifenedig; gweithgareddau creadigol; gweithgareddau adeiladu; gweithgareddau chwarae ac ati. 

Dengys tystiolaeth fod plant ieuengaf ymhlith y grŵp sydd â’r lleiaf o risg, Mae ymarferwyr y blynyddoedd cynnar yn brofiadol iawn ynglŷn â diwallu anghenion plant ifainc ac yn cymhwyso barn.

Rydyn ni’n cydnabod na fydd y ddarpariaeth na’r profiadau union yr un fath ag roedden nhw ym mis Mawrth, ond mae ymarferwyr yn y maes yma’n llawn profiad wrth ddiwallu anghenion plant ifainc.  Me parhau gyda’r dull o ganolbwyntio ar y plenty yn golygu darparu Cyfnod Sylfaen o’r radd flaenaf a bydd modd cynnal yr un deilliannau dysgu o ran datblygiad cymdeithasol a phersonol a lles ynghyd â newid ac addasu mannay dysgu ac adnoddau.  Bydd yr adnoddau sy'n cael eu defnyddio'n hawdd eu glanhau a byddan nhw'n cael eu glanhau'n aml. 

22. Pa waith fydd yn cael ei roi i ddisgyblion os bydd cyfyngiadau symud lleol yn cael eu rhoi ar waith?

Mae pob ysgol wedi cynllunio ar gyfer y posibilrwydd o gyfyngiadau symud lleol pellach a bydd dull dysgu cymysg yn cael ei ddefnyddio i sicrhau bod holl ddisgyblion yn parhau i ymgysylltu â gweithgareddau addysg, hyd yn oed os na fydd eu hysgol ar agor.

Bydd gweithgareddau dysgu o bell yn parhau i gael eu darparu ar gyfer y plant hynny does dim modd iddyn nhw ddod i'r ysgol oherwydd hunan-ynysu

23. Sut mae trefniadau gollwng a chasglu plant yn cael eu rheoli yn yr ysgol?

Mae amseroedd dechrau a gorffen yr ysgol yn cael eu hamrywio.

Rhaid i rieni/gwarcheidwaid sy'n gollwng plant yn yr ysgol gadw pellter o 2 fetr oddi wrth deuluoedd eraill lle bynnag y bo modd. Bydd marciau ar y lloriau er mwyn helpu rhieni/gwarcheidwaid i giwio ac aros 2 fetr oddi wrth ei gilydd. Does dim caniatâd i rieni/gwarcheidwaid fynd i mewn i adeilad yr ysgol a rhaid iddyn nhw adael safle'r ysgol yn syth, heb ymgasglu ag eraill.

Bydd trefniadau casglu plant o'r ysgol yn ystod cyfnod y prynhawn yn amrywio yn unol â chynllun safle unigol pob ysgol. Bydd ysgolion yn gwneud trefniadau priodol i sicrhau bod y rheolau cadw pellter cymdeithasol 2 fetr yn cael eu cynnal lle bynnag y bo'n bosibl. Rhaid i rieni/gynhalwyr/ddisgyblion adael safle'r ysgol ar unwaith a pheidio ymgasglu ag eraill.

ARLWYO

24. A fydd clybiau brecwast a chlybiau ar ôl ysgol yn dal i fod yn weithredol?

Yn anffodus, yn dilyn adolygiadau iechyd a diogelwch mae'r Cyngor wedi dod i'r casgliad doedd hi ddim yn bosibl ailagor darpariaeth clybiau brecwast yn ddiogel ar y dyddiad arfaethedig gwreiddiol, sef 14 Medi, gyda'r achosion COVID-19 cynyddol yn ein cymuned.

Ar ôl derbyn lefel uchel o geisiadau am ddarpariaeth clwb brecwast ac asesiad o faint neuaddau ysgol, fydd hi ddim yn bosibl sicrhau bod plant yn aros o fewn eu grwpiau cyswllt wrth fynd i glwb brecwast yn ddiogel. Mae'r Cyngor yn awyddus i sicrhau dyw darpariaeth addysg ddim yn cael ei chyfaddawdu, rhag ofn y bydd angen i nifer fawr o blant hunanynysu. Does dim modd i grwpiau cyswllt gael eu cynnal yn y ddarpariaeth clwb brecwast.

Bydd y ddarpariaeth yn ailagor ar 28 Medi 2020 gyda nifer sylweddol llai o lefydd. Mae llefydd wedi cael eu dyrannu ar sail y cyntaf i'r felin gaiff falu mewn perthynas â cheisiadau ar-lein oedd wedi'u cyflwyno yn barod. Cafodd ymgeiswyr aflwyddiannus wybod erbyn 5pm ar 18 Medi 2020. Doedd yr ymgeiswyr llwyddiannus ddim wedi cael gwybod am hyn gan fod y lleoedd yma wedi cael eu cadw'n awtomatig.

Bydd proses bellach ar gyfer cyflwyno ceisiadau yn cael ei chynnal ar gyfer Tymor y Gwanwyn. Bydd rhieni yn cael manylion pellach am sut i ailgyflwyno cais ar-lein ar ddiwedd mis Tachwedd 2020.

Diogelwch plant a staff yw'r peth pwysicaf wrth ddod i'r penderfyniad yma. Bydd y sefyllfa yma'n cael ei hadolygu'n barhaus.

Clybiau ar ôl Ysgol

O 14 Medi, roedd ysgolion yn gallu ailgychwyn clybiau ar ôl ysgol, ond hynny dim ond ar ôl cynnal asesiadau risg priodol. Bydd pob ysgol yn cynghori rhieni/gwarcheidwaid yn unol â hynny.

25. Beth yw'r trefniadau ar gyfer amser cinio?

Mae ceginau ar agor yn llawn o ddechrau tymor yr hydref a bydd bwyd ar gael i'r holl ddisgyblion sydd ei eisiau, gan gynnwys y rheiny sy'n gymwys i gael prydau ysgol am ddim. Mae disgyblion yn bwyta cinio mewn mannau bwyta penodol gyda'u grwpiau cyswllt. Bydd arwynebau sy'n cael eu defnyddio i fwyta arnyn nhw yn cael eu glanhau ar ôl pob grŵp/defnydd. Bydd modd bwyta yn yr awyr agored (gan ddibynnu ar y tywydd) ond eto, rhaid i ddisgyblion aros yn eu grwpiau cyswllt lle bo modd. Mewn nifer bach o achosion, mae'n bosibl y bydd angen i ddisgyblion fwyta cinio yn eu hystafell ddosbarth i gryfhau mesurau cadw pellter cymdeithasol.

26. A oes modd i ddisgyblion hŷn adael safle'r ysgol er mwyn cael cinio yn y gymuned?

Fydd ddim modd i unrhyw ddisgybl adael safle'r ysgol yn ystod y dydd.

27. Fydd Prydau Ysgol am Ddim yn parhau?

Mae prydau bwyd yn cael eu darparu yn yr ysgol ar y diwrnodau y bydd eich plentyn yn mynychu'r ysgol.

Cyhoeddodd y Gweinidog Addysg, Kirsty Williams ar 15 Hydref y bydd Llywodraeth Cymru yn gwarantu darpariaeth prydau ysgol am ddim i ddisgyblion cymwys ar gyfer pob cyfnod gwyliau ysgol, hyd at a chan gynnwys Pasg 2021. Bydd darpariaeth yn Rhondda Cynon Taf trwy daliad BACS i rieni / cynhalwyr disgyblion cymwys, fel roedd y drefn o'r blaen.

28. Oes dŵr ar gael yn ystod y dydd?

Dylai pob disgybl ddod â photeli dŵr wedi'u llenwi i'r ysgol y mae modd iddyn nhw eu hail-lenwi yn ystod y dydd. Bydd y weithred o ail-lenwi poteli dŵr yn cael ei rheoli a'i goruchwylio gan yr ysgol er mwyn sicrhau bod dŵr ar gael i'r rheiny sydd ei angen neu sy'n gofyn amdano.

GWISG YSGOL

29. Oes rhaid gwisgo gwisg ysgol a pha mor aml y bydd rhaid golchi dillad?

Bydd angen i ddysgwyr wisgo gwisg ysgol o fis Medi ymlaen.

Y cyngor yw golchi’r wisg yn aml er mwyn lleihau unrhyw risgiau.  

30. Oes angen i fi roi dillad dysgu awyr agored neu ddillad campfa ychwanegol i fy mhlentyn?

Bydd ysgol eich plentyn yn rhoi gwybod i chi am hyn oherwydd mae'n dibynnu ar y gweithgareddau addysgu mae pob ysgol yn unigol wedi'u cynllunio. Rydyn ni'n annog dysgu yn yr awyr agored.

Afiechydon a phrofion positif COVID-19

31. Beth fydd yn digwydd os bydd achos o'r Coronafeirws (COVID-19) yn cael ei amau neu wedi'i gadarnhau yn ysgol neu leoliad gofal fy mhlentyn?

Os yw plentyn, person ifanc neu aelod o staff yn datblygu symptomau sy'n gydnaws â'r Coronafeirws (COVID-19), bydd yn cael ei anfon adref a'i gynghori i hunanynysu am 10 diwrnod a threfnu prawf. Mae rhagor o fanylion ar sut i wneud cais am brawf ar gael yma: https://llyw.cymru/gwneud-cais-i-gael-prawf-coronafeirws-covid-19 neu ffonio 119 am ddim rhwng 7am ac 11pm.

Dylai'r bobl mae'n byw gyda nhw hefyd hunanynysu am 14 diwrnod. Os yw’r prawf yn nodi canlyniad negatif, yna bydd modd i gyfnod hunanynysu pawb arall yn y tŷ ddod i ben.

Bydd hawl gan bob aelod o staff, plentyn a pherson ifanc a'r bobl maen nhw'n byw gyda nhw gael prawf os byddan nhw'n dangos symptomau'r Coronafeirws. Byddan nhw'n cael eu hannog i gael prawf yn y sefyllfa yma. Os bydd y plentyn, person ifanc neu aelod o staff yn cael canlyniad negatif, caiff ddychwelyd i'r lleoliad a fydd dim rhaid i'r bobl sy'n byw gyda'r unigolyn hunanynysu bellach.

Os bydd plentyn, person ifanc neu aelod o staff yn dangos symptomau, bydd yr ysgol yn defnyddio strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu. Gweler y ddolen am ragor o fanylion.

https://llyw.cymru/canllawiau-ar-brofi-ac-olrhain-cysylltiadau-i-leoliadau-addysg

Os bydd y plentyn, person ifanc neu aelod o staff yn cael canlyniad positif, dylid anfon gweddill ei ddosbarth neu grŵp yn y lleoliad addysg neu leoliad gofal plant (h.y. cysylltiadau agos posibl) adref a'u cynghori i hunanynysu am 24 awr. Dyw hi ddim yn ofynnol i aelodau eraill o aelwydydd y dosbarth neu'r grwp/cysylltiadau agos posibl (gan gynnwys plant eraill) hunanynysu, oni bai bod y plentyn neu'r person ifanc sy'n byw gyda nhw yn dechrau datblygu symptomau. Serch hynny, dylen nhw ddilyn y canllawiau cadw pellter cymdeithasol cyffredinol yn ystod y cyfnod hunanynysu.

https://llyw.cymru/hunanynysu-canllawiau-aros-gartref-i-aelwydydd-coronafeirws-posibl-covid-19

Bydd Swyddog Olrhain Cysylltiadau o'r Gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu yn cysylltu ag unrhyw blentyn, person ifanc neu aelod o staff sy wedi'i nodi o fewn y cyfnod 24 awr uchod gan yr ysgol/Gwasanaeth Olrhain Cysylltiadau yn gyswllt agos achos wedi'i gadarnhau. Bydd y swyddog yn rhoi cyngor ac arweiniad pellach yn ymwneud â hunanynysu. Rhaid i unrhyw blentyn, person ifanc neu aelod o staff sy wedi'i nodi'n gyswllt agos hunanynysu am o leiaf 14 diwrnod ers y cyswllt diwethaf â'r achos wedi'i gadarnhau. Y rheswm dros hyn yw y gall symptomau gymryd hyd at 14 diwrnod i ddatblygu.

Cyswllt agos yw:

  • unigolyn sydd wedi bod yn nes nag un metr atoch chi ac rydych chi wedi cael sgwrs wyneb yn wyneb â fe, wedi cyffwrdd â chroen yr unigolyn, mae'r unigolyn wedi peswch arnoch chi, neu mae wedi cael cyswllt o fath arall â chi o fewn un metr am funud neu fwy;
  • unigolyn sydd wedi bod yn nes na 2 fetr atoch chi am fwy na 15 munud;
    • unigolyn rydych chi wedi teithio mewn cerbyd gyda fe, neu wedi eistedd yn agos iddo ar drafnidiaeth gyhoeddus.

 

Dyw hi ddim yn ofynnol i aelodau o aelwyd y cysylltiadau agos (gan gynnwys plant eraill) hunanynysu, oni bai bod y plentyn neu'r person ifanc sy'n byw gyda nhw yn dechrau datblygu symptomau. Serch hynny, dylen nhw ddilyn y canllawiau cadw pellter cymdeithasol cyffredinol yn ystod y cyfnod hunanynysu.

Serch hynny, os bydd unrhyw un yn eich aelwyd yn datblygu unrhyw un o symptomau COVID-19, boed hynny'n symptomau ysgafn, mae angen iddo aros gartref (10 diwrnod ar gyfer y person sydd â symptomau a 14 diwrnod ar gyfer gweddill yr aelwyd), trefnu prawf cyn gynted ag sy'n bosibl a dilyn y canllawiau.

Lle mae ysgolion a lleoliadau gofal plant yn dilyn canllawiau ar atal a rheoli heintiau, a fydd yn lleihau'r risg o drosglwyddo, fydd dim angen cau'r lleoliad cyfan fel rheol.

32. Pryd dylwn i beidio ag anfon fy mhlentyn i'r ysgol? Er enghraifft, os oes ganddyn nhw wres uchel.

Ddylai disgyblion na staff ddim bod ar safle'r ysgol/lleoliad o dan unrhyw amgylchiadau os ydyn nhw'n:

  • teimlo’n sâl ag unrhyw un o’r 4 symptom COVID-19 sydd wedi’u nodi (peswch parhaus newydd, neu dymheredd uchel neu golli blas neu arogl, neu newid i’w blas neu arogl),
  • os ydyn nhw wedi profi’n bositif am COVID-19 yn ystod y 10 diwrnod diwethaf,
  • os ydyn nhw’n byw ar aelwyd – neu’n rhan o aelwyd estynedig – gyda rhywun sydd â symptomau COVID-19 neu rywun sydd wedi profi’n bositif am COVID-19 yn y 14 diwrnod diwethaf,
  • os ydy’r gwasanaeth Profi, Olrhain a Diogelu wedi nodi eu bod wedi bod mewn cysylltiad ag achos a’u bod wedi’u cynghori i hunanynysu,
  • os ydyn nhw wedi dychwelyd o wlad sydd ar restr ‘cwarantîn’ y Swyddfa Dramor a’r Gymanwlad. 

CLUDIANT

33. A yw trafnidiaeth ysgol yn gweithredu?

Mae gwasanaethau cludiant penodedig i'r ysgol yn rhedeg ar gyfer pob dysgwr cymwys, yn unol ag arweiniad diweddaraf Llywodraeth Cymru .

Rydyn ni'n annog rhieni a chynhalwyr i fynd â'u plant i'r ysgol drwy gerdded neu feicio, neu mewn car preifat, yn hytrach na defnyddio cludiant penodedig yr ysgol. Rydyn ni'n effro i'r ffaith fydd hyn ddim yn bosibl i rai pobl.

Os ydy rhieni yn teimlo’n bryderus am risgiau ynghylch defnyddio cludiant ysgol yn ystod y pendemig, dylen nhw bwyso a mesur hynny, neu, os yw’n well gyda nhw, dylen nhw wneud eu trefniadau eu hunain i fynd â’u plant i’r ysgol ac yn ôl adref.

34. Ydy llwybr cludiant arferol fy mhlentyn yn weithredol?

I'r mwyafrif o ddysgwyr oedd yn derbyn cludiant i'r ysgol am ddim y flwyddyn academaidd ddiwethaf neu i'r rhai y mae trefniadau newydd wedi'u rhoi ar waith iddyn nhw ar gyfer blwyddyn academaidd 2020/21, bydd pob llwybr trafnidiaeth ysgol yn parhau i weithredu fel y gwnaethon nhw cyn pandemig COVID-19.

Bob haf, rhaid gwneud rhai newidiadau i ddarparu ar gyfer dysgwyr newydd ar gludiant i'r ysgol. Byddwch chi wedi derbyn llythyr i roi gwybod i chi os yw cludiant eich plentyn wedi newid.

Mae'r amserlen ar gyfer taith eich plentyn, ynghyd â manylion y cwmni bysiau a rhagor o wybodaeth ynglŷn â'r Gwasanaeth Cludiant Ysgolion Prif Ffrwd, i'w gweld yma:

https://www.rctcbc.gov.uk/CY/Resident/ParkingRoadsandTravel/Travel/SchoolandCollegeTransport/Schoolbusroutes.aspx (Mae modd i amserlenni newid, a byddan nhw'n cael eu diweddaru ym mis Awst).

Bydd angen i ddysgwyr uwchradd gario eu tocyn bws neu eu slipiau teithio dros dro. Bydd rhaid dangos eu tocyn neu'r llythyr i'r gyrrwr er mwyn teithio ar y bws. Mae modd archebu a thalu am docynnau newydd os bydd eich plentyn wedi ei golli trwy lenwi'r ffurflen ar-lein neu drwy gysylltu â'r Cyngor ar 01443 425001.

Bydd dysgwyr cynradd wedi derbyn llythyr awdurdodi yn cadarnhau eu hawl i gludiant. Rhaid i rieni neu warcheidwaid ddangos y llythyr i'r gyrrwr er mwyn caniatáu i'w plentyn teithio ar y cerbyd. Os ydych chi wedi colli'ch llythyr awdurdodi, cysylltwch â'r Cyngor ar 01443 425001.

Os na ddarparwyd cludiant i'ch plentyn eisoes neu os nad ydych chi wedi derbyn cadarnhad bod eich plentyn wedi cael sedd am ddim ar gludiant i'r ysgol, rhaid i chi wneud eich ffordd eich hun i'r ysgol.

35. Mae anghenion dysgu ychwanegol gan fy mhlentyn i. Pa drefniadau cludiant sydd ar waith i Ddosbarthiadau Cymorth Dysgu, Unedau Cyfeirio Disgyblion ac Ysgolion Arbennig?

Mae'r holl dacsis a bysiau mini i Ddosbarthiadau Cynnal Dysgu, Unedau Cyfeirio Disgyblion ac Ysgolion Arbennig yn parhau i weithredu fel y gwnaethant cyn pandemig COVID-19. Os yw'ch Plentyn yn newydd i gludiant anghenion dysgu ychwanegol, byddwch chi wedi derbyn manylion eich cludiant o'r cartref i'r ysgol erbyn diwedd mis Awst.

Bob haf, mae hi’n angenrheidiol i wneud rhai newidiadau ar gyfer gwneud lleoedd ar gyfer y disgyblion newydd.  Byddwch chi wedi cael llythyr os ydy cludiant eich plentyn wedi newid.

Er dyw cadw pellter cymdeithas ddim yn orofodl ar y math yma o gludiant, rydyn ni’n gweithio gydag ysgolion a gweithredwyr i gyflwyno camau i leihau;r risg o drosglwyddo COVID-19. Mae’r rhain yn cynnwys;

  • Gyrwyr a chynorthwywyr teithiau i wisgo gorchuddion wyneb ac offer diogelwch personol fel sy’n briodol,
  • Bydd cerbydau’n cael eu glanhau;n rheolaidd, gan gynnwys glanhau handlenni, a arwynebau mae teithwyr yn cyffwrdd â nhw,
  • Bydd weipiau gwrth-facterol a hylif glanhau dwylo ar gael,
  • Ar gerbydau mwy(bysiau mini), bydd plenty yn cael yr un sedd (lle bo’n bosibl) gyda’r un plenty neu blant ar bob taith,

Bydd ffenestri ar agor wrth symud i sichrau awyru da

36. Does dim hawl gyda fy mhlentyn i gludiant am ddim, ga i dalu am sedd?

Yn y gorffennol, mae'r Cyngor wedi cynnig cyfle i rieni neu warcheidwaid plant heb hawl i gludiant i'r ysgol am ddim brynu seddi sbâr ar gludiant ysgol pwrpasol. Fodd bynnag, oherwydd heriau eithriadol yn sgil pandemig COVID-19, gorfodwyd y Cyngor i leihau'r ddarpariaeth ddewisol o werthu seddi hyd ar hyn o bryd, er mwyn sicrhau bod myfyrwyr â hawl i gludiant yn ei dderbyn yn unol ag arweiniad diweddaraf Llywodraeth Cymru.

Mae nifer y seddi sbâr sydd ar gael wedi'u hanneru oherwydd yr angen i gadw pellter cymdeithasol rhwng y gyrrwr/cynorthwyydd teithiwr a'r dysgwyr ar y cerbyd. Mae'n debygol fydd dim seddi ar gael i'w prynu ar gyfer rhai ysgolion.

Bydd ceisiadau yn agor o 28 Medi 2020 ymlaen. Bydd angen i chi wneud cais i brynu sedd trwy gwblhau cais ar-lein ar wefan y Cyngor neu drwy gysylltu â Gwasanaethau i Gwsmeriaid ar 01443 425001.

Bydd rhai teithiau trafnidiaeth gyhoeddus ychwanegol ar adegau ysgol yn cael eu hariannu gan Lywodraeth Cymru, ond mae llefydd ar y drafnidiaeth yma wedi lleihau ac yng ngoleuni'r cyfyngiadau posibl hyn yn effeithio ar allu dysgwr i fynychu'r ysgol, dylid ystyried yr holl ddulliau teithio cynaliadwy a gweithredol.

37. Oes angen i'm plentyn gadw pellter cymdeithasol ar gludiant i'r ysgol?

Cludiant ysgol neu goleg penodedig

Mae’r rhan fwyaf o ddisgyblion yn teithio ar fysiau neu dacsis oenodedig, sydd dim ond yn cludo disgyblion i/o’r ysgol neu goleg.

Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod nad yw hi’n bosibl bob tro i ymbellhau ar gludiant penodedig i’r ysgol neu’r coleg.  Felly fydd disgyblion ar y rhan fwyaf o gludiant ysgol ddim yn gallu cadw pellter oddi wrth ei gilydd.

Bydd camau’n cael eu cymryd i leihau’r risg o drosglwyddo COVID-19 er mwyn sichrau bod disgyblion yn cael parhau i fynychu’r ysgol ar sail bod;

  • Y risg gyffredinol i blant yn isel o ran COVID-19,
  • Cludiant ysgol yn cludo’n un grŵp o ddisgyblion yn rheolaidd, ac efallai bod y disgyblion hynny hefyd gyda’i gilydd yn yr ysgol,
  • Disgyblion yn eistedd gyda’i gilydd mewn grwpiau blwyddyn lle bo’n bosibl,
  • Brodyr a chiorydd yn gallu eistedd gyda’i gilydd,
  • Dim eistedd wyneb-yn-wyneb,
  • Dim cyswllt rhwng disgyblion a theithwyr eraill
  • Ffenestri a ffenestri toeon yn agored lle bo’n bosibl,
  • Cysylltiad yn cael ei gadw i’r lleiaf gydag unigolion sy’n teimlo’n sâl,
  • Pob teithiwr, gan gynnwys gyrwyr a chynorthwywyr teithio yn golchi’u dwylo neu ddefnyddio hylif diheintio cyn defnyddio’r cludiant wrth gyrraedd yr ysgol neu gartref,
  • Mewn achos o COVID-19 wedi’i gadarnhau, ei bod hi’n hawdd pennu pwy oedd yn teithio ar y cerbyd, ar gyfer profi, olrhain, diogelu,
  • Trefnau glanhau trwylwyr a diheintio ar waith, cyn neu ar ôl pob taith.

 

Trafnidiaeth gyhoeddus

Mae rhai disgyblion yn defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus yn rhan o’u taith i’r ysgol/coleg, ac yn ôl.  Mae rhagor o wybodaeth am hynny ar gael yma https://trc.cymru/cy/cludiant-ysgol

i leihau trosglwyddo Covid-19, dylai disgyblion/myfyrwyr;

  • Dod i gynlleied o gysylltiad ag unigolion sy’n teimlo’n sâl,
  • Glanhau dwylo’n drylwyr ac yn fwy rheolaidd na’r arfer,
  • Cynnal hylendid anadlol da trwy hyrwyddo ‘ei ddal, ei ddaflu, ei ddifa’.

Wrth aros am y bws, cyfrifoldeb y rhiant yw sicrhau bod y plenty yn ymddwyn yn gyfrifol.  Mae hynny’n cynnwys cadw pellter cymdeithasol

38. Oes disgwyl i fy mhlentyn wisgo gorchudd ar ei wyneb?

Mae tystiolaeth glir mai'r ffordd fwyaf effeithiol i ddiogelu eich plentyn ac eraill rhag yr haint yw dilyn rheolau cadw pellter cymdeithasol, osgoi cyffwrdd ag arwynebau a'ch wyneb, a golchi'ch dwylo'n rheolaidd. Os caiff gorchuddion wyneb eu gwisgo, rhaid peidio â gwneud hyn yn lle gweithredu unrhyw un o'r rhagofalon eraill yma, ond maen nhw'n cael eu hargymell lle bo'n amhosib cadw at bellter cymdeithasol addas.

Mae'n bosibl na fydd dysgwyr oed cynradd a'r rheini ag anghenion addysgol arbennig neu sy'n dibynnu ar ddarllen gwefusau i gyfathrebu yn gallu gwisgo gorchudd wyneb yn ddiogel.

Rhaid i ddysgwyr ysgolion uwchradd sy'n teithio ar gludiant ysgol penodedig wisgo gorchudd wyneb, gan nad oes modd i ddysgwyr eistedd gyda'i gilydd yn eu grwpiau blwyddyn. Dydy gorchuddion wyneb ddim yn cymryd lle hylendid da. Bydd y mesur yma yn helpu i leihau'r risg o drosglwyddo COVID-19 ac anwydau a'r ffliw fydd hefyd yn fantais.

Derbyniodd yr ysgol un gorchudd wyneb amldro ar gyfer pob disgybl. Cafodd y rhain yn cael eu rhoi i ddisgyblion o Flwyddyn 7 ymlaen ar gyfer eu taith gyntaf gartref (nodwch, ar gyfer y daith gyntaf i'r ysgol, fe wnaeth gyrwyr roi gorchudd wyneb untro i ddisgyblion ei wisgo nes eu bod yn casglu eu gorchudd amldro). Bydd gorchuddion newydd ar gael o gyflenwad yn yr ysgolion.

Rhaid i ddysgwyr sy'n teithio i'r ysgol neu goleg ar drafnidiaeth gyhoeddus wisgo gorchudd wyneb tair haen yn unol â gorchymyn Llywodraeth Cymru. Mae rhagor o wybodaeth yma https://trc.cymru/cy/cludiant-ysgol.

Rhaid i ddysgwyr beidio â chyffwrdd blaen eu gorchudd wyneb pan fyddant yn ei ddefnyddio neu’n ei dynnu i ffwrdd. Rhaid iddyn nhw olchi eu dwylo ar unwaith wrth gyrraedd yr ysgol neu'r cartref, cael gwared â gorchuddion wyneb dros dro mewn bin wedi'i orchuddio neu osod gorchuddion wyneb sydd modd eu hailddefnyddio mewn bag plastig i'w olchi.

O beidio â chydymffurfio â’r gofyniad yma, bydd lle eich plentyn ar gludiant ysgol yn cael ei ail-ystyried. Byddai’ch cymorth o ran pwysleisio’r neges yma’n werthfawr iawn. Os oes gan eich plentyn gyflwr meddygol neu iechyd, nam neu anabledd a fyddai’n ei wneud yn anodd gwisgo gorchudd wyneb, rhowch wybod i staff yr ysgol cyn gynted ag sy’n bosibl.

39.  Pa ragofalon eraill mae rhaid eu cymryd wrth deithio?

Gofynnwn i rieni a chynhalwyr helpu i esbonio i ddisgyblion bwysigrwydd hylendid da a dilyn mesurau cadw pellter cymdeithasol, gan y bydd rhain yn chwarae rhan allweddol wrth gadw pawb yn ddiogel.

Mae hyn yn golygu y dylech chi gymryd y rhagofalon canlynol:

  • Peidiwch â theithio os ydy’ch plentyn neu aelod o’r aelwyd yn profi unrhyw 4 symptom o’r coronafeirws,
  • Peidiwch â theithio os yw unrhyw un arall yn y cartref yn hunan-ynysu sydd wedi’i gysylltu trwy waith Profi, Olrhain, Diogelu neu mewn cwarantîn ar ôl bod mewn gwlad sydd wedi’i nodi gan Swyddfa’r Gymanwlad a Thramor,
  • golchwch eich dwylo am o leiaf 20 eiliad neu glanhewch eich dwylo cyn gadael y tŷ,
  • defnyddiwch hylif glanhau dwylo sydd ar gael cyn mynd i mewn i’r cerbyd,
  • peidiwch â gwneud cyswllt corfforol ag eraill,
  • bydd ffenestri ar agor er mwyn awyru,
  • wynebwch i'r cyfeiriad arall – i ffwrdd oddi wrth bobl eraill wrth ddefnyddio'r cludiant,
  • osgowch arwynebau cyffwrdd rheolaidd fel rheiliau llaw a silffoedd ffenestri,
  • peidiwch â chyffwrdd â'ch wyneb,
  • peidiwch a threulio llawer o amser wrth ymyl pobl eraill wrth i chi ddefnyddio'r cludiant,
  • peidiwch â chyffwrdd â nifer fawr o arwynebau,
  • fydd dim modd i deithwyr fwyta nac yfed wrth ddefnyddio cludiant,
  • golchwch eich dwylo am o leiaf 20 eiliad neu glanhewch eich dwylo cyn gadael yr ysgol.

Nodwch y gallai gwrthod â chydymffurfio â gofynion iechyd a diogelwch, hylendid da a rheolau cadw pellter cymdeithasol beryglu lle eich plentyn ar gludiant i'r ysgol. Byddwn yn gwerthfawrogi eich cefnogaeth chi i atgyfnerthu'r neges yma gyda'ch plentyn chi'n fawr.

40. Sut bydd fy mhlentyn yn gwybod ble i eistedd?

Dylai dysgwyr gamu i'w cludiant ac eistedd yn unol â'u pellter o'r ysgol. Dylai'r rhai sy'n byw bellaf fynd ar y cerbyd yn gyntaf ac eistedd yn y cefn, tra dylai'r rhai sy'n byw agosaf fynd i eistedd diwethaf ac eistedd tua'r blaen.

Bydd disgyblion hefyd yn cael eu hannog i ddefnyddio hylif golchi dwylo wrth ddefnyddio’r bws.  Y disgwyl yw bydd disgyblion wedi golchi’u dwylo cyn mynd ar y cerbyd ac wrth gyrraedd yr ysgol.

Efallai bydd disgyblion ar fysiau neu gerbydau mwy yn defnyddio’r un sedd bob tro.

Bydd disgyblion sy’n defnyddio cludiant penodedig, megis tacsis neu fysiau mini, yn eistedd yn yr un man bob taith

41. Sut byddwch chi’n sicrhau na fydd cludiant yn orlawn?

Dim ond teithwyr wedi'u henwi â chymeradwyaeth ymlaen llaw i deithio, neu'r rheini sydd â thocynnau bws ysgol uwchradd ar gyfer y llwybr, sy'n cael defnyddio'r cludiant. Bydd gan yrwyr restrau o'r disgyblion ysgol gynradd fydd yn defnyddio eu cerbyd bob dydd. Bydd 'Dim Tocyn, Dim Teithio' yn cael ei orfodi'n llym ar gerbydau i ysgolion uwchradd, a bydd y rhai nad ydyn nhw'n gymwys i deithio ddim yn cael defnyddio'r cerbyd.

42. A fydd y cyflenwyr trafnidiaeth yn dilyn canllawiau iechyd a diogelwch?

Rydyn ni'n gofyn i gyflenwyr trafnidiaeth ddilyn canllawiau Llywodraeth Cymru https://llyw.cymru/ailddechrau-trafnidiaeth-gyhoeddus-canllawiau-i-weithredwyr. Mae'r canllawiau yma'n cynnwys camau fel diheintio a glanhau'r cerbydau'n rheolaidd ac yn drylwyr, a defnyddio Cyfarpar Diogelwch Personol.

DARPARIAETH GOFAL PLANT FRYS

43. Oes darpariaeth gofal plant frys i weithwyr allweddol/hanfodol, yn enwedig disgyblion sy'n agored i niwed, ar gael?

Does dim darpariaeth gofal plant frys yn nhymor yr hydref. Roedd yr holl ddisgyblion wedi dychwelyd i'w hysgolion arferol dros y cyfnod rhwng 3 Medi a 10 Medi.

YMWELIADAU ADDYSGOL

44. Fydd ymweliadau addysgol yn cael eu cynnal?

Yn unol â chyngor Llywodraeth Cymru, fydd dim teithiau addysg dramor yn cael eu trefnu i blant dan 18 oed.

Mae modd ailddechrau cynnal ymweliadau addysgol yn y DU (os nad ydyn nhw'n rhai dros nos) yn nhymor yr hydref (yn ddibynnol ar gyfyngiadau COVID-19 lleol) ar yr amod bod mesurau diogelu priodol yn cael eu cymryd, megis sicrhau bod camau i reoli COVID ar waith yn y gyrchfan a bod asesiadau risg yn cael eu cynnal cyn unrhyw ymweliad. Yn rhan o'r asesiad risg, bydd ysgolion yn ystyried pa fesurau rheoli sydd angen eu defnyddio; sicrhau eu bod wedi ystyried cyngor ehangach ar ymweld â lleoliadau dan do ac awyr agored; ystyried gallu eu dysgwyr i gydymffurfio â mesurau diogelu rhag COVID yn y lleoliad; a chofio ym mhob achos am ddiogelwch y staff sy'n goruchwylio.

Alffa i Omega o'n Gwasanaethau