Dychwelyd i'r ysgol – cwestiynau cyffredin

Bwriad y canllaw yma yw cefnogi rhieni a chynhalwyr mewn perthynas â threfniadau gweithredol ysgolion yn Rhondda Cynon Taf.

Mae'r Cwestiynau Cyffredin yma'n cael eu llywio gan ganllawiau Llywodraeth Cymru:

https://llyw.cymru/ysgolion-canllawiau-coronafeirws 

https://llyw.cymru/canllawiau-gweithredol-i-ysgolion-lleoliadau

Gweld cwestiynau cyffredin:

CWESTIYNAU CYFFREDINOL

1. Sut mae risgiau i blant, athrawon a theuluoedd yn cael eu rheoli?

Mae ysgolion yn gweithio gyda'r awdurdod lleol a rhaid iddyn nhw ddilyn canllawiau mesurau rhesymol, sy'n nodi'r gofynion ar gyflogwyr i gynnal asesiadau risg a sicrhau bod mesurau rheoli cymesur yn cael eu gweithredu.  Mae pob ysgol wedi cynnal asesiad risg i fynd i’r afael yn uniongyrchol â risgiau sy’n gysylltiedig â'r Coronafeirws (COVID-19) fel bod modd rhoi mesurau synhwyrol ar waith i leihau’r risgiau hynny i blant, pobl ifainc a staff;

COVID-19 ddim wedi diflannu, a'r mesur pwysicaf i'w gymryd yw sicrhau nad yw pobl sydd â symptomau sy'n aros am ganlyniadau profion PCR neu'r rhai sydd wedi profi'n bositif yn mynychu'r ysgol. Mae lleihau cysylltiadau agos rhwng unigolion yn bwysig o hyd wrth helpu i reoli lledu Coronafeirws (COVID-19), felly, mae ysgolion yn defnyddio ystod o fesurau amddiffynnol i greu amgylcheddau mwy diogel lle mae'r risg o ledaenu'r firws yn llai sylweddol.  Er bod newidiadau o'r fath yn debygol o edrych yn wahanol ym mhob lleoliad, gan y byddan nhw'n dibynnu ar amgylchiadau unigol a lefel y risg, maen nhw i gyd wedi'u cynllunio i leihau'r perygl i blant, staff a'u teuluoedd megis:-

  • Atgoffa'r holl staff a disgyblion i ddilyn canllawiau Llywodraeth Cymru ar gyfer hunanynysu ac ynysu'r aelwyd fel sy'n briodol.
  • Staff a disgyblion i beidio â mynd i'r ysgol os oes ganddyn nhw unrhyw un o symptomau cyffredin COVID-19 (sef peswch parhaus newydd, neu wres neu golli neu newid i'w synnwyr blasu neu arogli).
  • Staff a disgyblion sy'n cael prawf positif am COVID-19 ddim yn mynychu'r ysgol
  • Bydd modd i'r sawl sy'n gysylltiadau agos ag unigolion sydd wedi profi'n bositif ac sy'n gwneud prawf LFT dyddiol fynychu'r ysgol, h.y. Pob un dros 18 oed sydd wedi'u brechu'n llawn (wedi derbyn dau ddos llawn o frechlyn sydd wedi'i gymeradwyo neu un dos o'r brechlyn Janssen) a disgyblion rhwng 5 ac 17 oed sy'n gwneud profion LFT bob dydd am 7 diwrnod (neu nes bod 10 diwrnod wedi bod ers y cyswllt diwethaf gyda’r unigolyn a brofodd yn bositif am COVID-19 os yw hyn yn gynharach). Mae rhaid iddyn nhw wneud prawf LFT os ydyn nhw'n gysylltiadau â rhywun sydd wedi profi’n bositif am COVID-19 (dim ond os bo'r unigolyn wedi derbyn canlyniad prawf LFT positif neu os yw'n datblygu symptomau y mae angen iddo ef/hi hunanynysu).
  • Staff a disgyblion sy'n byw gyda rhywun sydd â symptomau neu sydd wedi cael prawf COVID-19 positif i beidio â mynd i'r ysgol - oni bai eu bod nhw o dan 18 oed neu'u bod nhw wedi cael eu brechu'n llawn. Y cyngor yw i ddisgyblion ysgolion uwchradd sy'n gysylltiadau ag achos positif ar yr aelwyd i gymryd profion PCR ar ddiwrnod 2 a diwrnod 8 a phrofion llif unffordd am 7 diwrnod yn olynol o ddyddiad y person  yn derbyn y canlyniad positif.
  • Disgyblion 5 -17 oed sy'n byw gyda rhywun sydd â symptomau neu sydd wedi cael prawf positif am COVID-19 i beidio mynychu'r ysgol - oni bai eu bod wedi cael prawf PCR negyddol.
  • Staff a disgyblion dros 18 oed sydd wedi'u brechu'n llawn ac sy'n byw gyda rhywun sydd â symptomau neu sydd wedi cael prawf COVID-19 positif i beidio â mynychu''r ysgol - oni bai eu bod nhw wedi cael prawf PCR negyddol.
  • Staff a disgyblion sydd heb eu brechu sy'n 18 oed neu'n hŷn sy'n gyswllt agos â rhywun (yn y cartref neu fel arall) sydd â symptomau neu sydd wedi cael prawf positif am COVID-19 i beidio â mynychu'r ysgol, ond i hunanynysu am 10 diwrnod.
  • Dylai pawb sy wedi dod i gysylltiad ag achos o Omicron neu achos posibl ohono hunanynysu, beth bynnag eu hoedran a ph’un ai ydyn nhw wedi cael brechlyn ai peidio. Bydd y Garfan Tracio, Olrhain, Diogelu yn cadarnhau am faint bydd raid iddyn nhw hunanynysu.
  • Sicrhau golchi dwylo yn rheolaidd, ymbellhau oddi wrth bobl eraill, ac arferion hylendid da eraill trwy hyrwyddo'r dull 'ei ddal, ei daflu, ei ddifa'.
  • Sicrhau awyru digonol trwy agor ffenestri neu addasu systemau awyru.
  • Defnyddio monitorau carbon deuocsid (CO2) a gyhoeddwyd gan Lywodraeth Cymru i gynorthwyo gyda rheoli awyru.
  • Sicrhau bod staff a disgyblion sy'n datblygu symptomau yn ystod y diwrnod ysgol yn cael eu hanfon adref, yn hunanynysu ac yn trefnu prawf;
  • Annog staff i gynnal pellter corfforol oddi wrth staff eraill.
  • Annog staff i gynnal pellter corfforol oddi wrth ddisgyblion gymaint â phosibl (gan gydnabod efallai na fydd hyn yn bosibl gyda disgyblion iau neu rai disgyblion ag ADY);
  • Cefnogi disgyblion hŷn i gynnal pellter corfforol lle bynnag y bo modd;
  • Sicrhau bod trefniadau glanhau yn briodol.
  • Gwneud defnydd o'r rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu
  • Staff a disgyblion ysgolion uwchradd i wisgo gorchudd wyneb (gweler cwestiwn 10 isod).

2. Oes rhaid i fy mhlentyn i ddod i'r ysgol?

Mae'n ofynnol i bob plentyn fynychu'r ysgol oni bai ei fod yn hunanynysu neu os oes rhesymau dilys eraill dros fod yn absennol.

Dylech chi roi gwybod i ysgol eich plentyn, yn ôl yr arfer, os dydy'ch plentyn ddim yn gallu mynychu fel bod staff yn effro i'r ffaith ei fod yn sâl ac yn gallu trafod y mater gyda chi.

3. A ddylwn i gadw fy mhlentyn gartref os oes ganddo gyflwr iechyd sylfaenol, neu os yw'n byw gyda rhywun mewn grŵp sy'n agored i niwed yn glinigol, neu os ydw i'n bryderus ynghylch fy mhlentyn yn dychwelyd i'r ysgol?

Dylai unrhyw riant sydd â phryderon meddygol am eu plentyn ddilyn cyngor meddygol gan eu meddyg teulu neu ganllawiau Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Bydd pob ysgol yn parhau i gynnal asesiadau risg a rhoi camau yn eu lle i leihau risgiau, megis golchi dwylo’n rheolaidd, glanhau arwynebau, a systemau awyru addas.

Mae modd i rieni / cynhalwyr sy'n pryderu am ddisgyblion sydd â ffactorau risg sylweddol drafod eu pryderon gyda'r ysgol a bydd yr ysgol yn esbonio'r mesurau sydd ar waith i leihau'r risg a darparu sicrwydd i bawb.  

Rhaid i ddisgyblion o oedran ysgol gorfodol fynychu'r ysgol oni bai bod rheswm statudol (e.e. disgybl wedi cael caniatâd, salwch, hunanynysu, neu achlysur crefyddol ac ati).

Er mwyn darparu lefel ychwanegol o ddiogelwch i unigolion sydd â risgiau clinigol uwch, rhaid i unrhyw aelod o staff a nodwyd fel cyswllt (cartref neu fel arall) unigolyn sydd wedi cael prawf COVID-19 positif gytuno i gynnal trefn brofi benodol fel sy'n cael ei nodi yn y ddogfen https://llyw.cymru

Rhaid i ddisgyblion o oedran ysgol gorfodol fod yn ôl  yn yr ysgol onibai bod rheswm statudol (e.e. disgybl wedi cael caniatâd, salwch, hunan-ynysu, neu achlysur crefyddol ac ati)

Yn dilyn ymddangosiad a lledaeniad cyflym yr amrywiolyn Omicron, rydyn ni'n annog yn gryf bod staff ysgolion arbennig yn gwneud prawf LFT bob dydd cyn mynd i'r gwaith, waeth beth yw eu statws brechu neu a ydyn nhw, yn flaenorol, wedi cael COVID-19.  Mae profion dyddiol fel hyn yn fwy tebygol o nodi'r bobl hynny a allai fod yn heintus heb ddangos symptomau, cyn iddyn nhw adael y tŷ i fynd i'r gwaith. Bydd hyn yn ei dro yn helpu i amddiffyn plant ac aelodau eraill o staff.

Nid yw'n ofynnol i staff sy wedi’u brechu’n llawn sy'n gweithio mewn darpariaeth addysgol arbennig sy'n gysylltiadau ag achos positif COVID-19 hunanynysu, ond dylen nhw barhau i wneud profion LFT dyddiol. Rhaid iddyn nhw gael canlyniad PCR negatif cyn dychwelyd i'r gwaith.

4. Beth yw'r trefniadau ar gyfer disgyblion ag Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY)

Mae dulliau ymarferol a hyblyg yn cael eu hystyried fel rhan o asesiadau risg ysgolion i sicrhau bod anghenion unigol yn cael eu diwallu mewn perthynas â disgyblion ag ADY.

Pan nad oes cyngor yn argymell bod ysgolion yn cynnal grwpiau cyswllt, Er na chynghorir ysgolion i gynnal grwpiau cyswllt o fis Medi ymlaen, efallai y bydd rhai ysgolion am deilwra darpariaeth ar gyfer rhai disgyblion ag ADY o ganlyniad i anghenion iechyd penodol a nodwyd fel rhan o'r broses asesu risg.

Dylai ysgolion barhau i ymgynghori â rhieni a chynhalwyr (gofalwyr) ynghylch anghenion cymorth penodol, a chytuno ar y ffordd ymlaen ar gyfer disgyblion penodol.

ADEILADAU'R YSGOL

5. A fydd cyfleusterau ar gyfer golchi dwylo'n rheolaidd ar gael ar gyfer aelodau o staff a disgyblion?   

Bydd disgyblion a staff yn cael eu hannog i ymolchi neu ddiheintio eu dwylo ar ôl cyrraedd yr ysgol/wrth adael yr ysgol ac yn rheolaidd drwy gydol y dydd, yn enwedig cyn ac ar ôl trafod bwyd, wrth ddefnyddio'r toiledau a phan fydd rhywun yn peswch neu'n tisian.  

Bydd digonedd o sebon dwylo a hylif diheintio dwylo ar gael ym mhob adeilad ysgol.

6. Pa mor aml y caiff ysgolion eu glanhau?

Mae cyfundrefnau glanhau yn briodol ac yn unol â safonau i reoli COVID a chlefydau trosglwyddadwy eraill.  Os bydd y Gwasanaeth Prawf, Olrhain a Diogelu (TTP) yn cynghori bod angen mesurau glanhau ychwanegol mewn unrhyw ysgol, mae'r trefniadau hynny ar waith a byddan nhw'n cael eu cymryd i leihau'r risg o drosglwyddo ymhellach.

7. Beth os bydd rhiant / cynhaliwr (gofalwr) am fynd i adeilad yr ysgol er mwyn siarad ag athro/athrawes?  

Does dim caniatâd i unrhyw riant fod yn adeilad yr ysgol oni bai eu bod wedi trefnu amser ymlaen llaw.  Os bydd angen cyswllt athro/rhiant, dylid gwneud hyn drwy apwyntiad a dylid archwilio'r trefniadau ar gyfer cyfathrebu ar ffurf sain neu fideo yn lle hynny. 

Caiff ymwelwyr allan ddod i'r ysgol trwy apwyntiad a drefnwyd ymlaen llaw yn unig a dylen nhw barchu gofynion diogelwch yr ysgol.

Y DIWRNOD YSGOL

8. Sut mae cysylltiadau'n cael eu hadnabod?

Does dim rhaid ffurfio grwpiau cyswllt (swigod) mwyach. Bydd y system Profi Olrhain Diogelu'n cael ei defnyddio er mwyn nodi cysylltiadau agos â disgyblion sydd wedi profi'n bositif.

Bydd TTP yn siarad â nhw (ar gyfer y rhai dan 16 oed, bydd hyn gyda rhiant / cynhaliwr) i sefydlu eu grŵp cyfeillgarwch agos, y lleoliadau y maen nhw wedi bod iddyn nhw, gan gynnwys lleoliadau cymdeithasol, clybiau chwaraeon ac ar ôl ysgol a chludiant yn ystod eu cyfnod heintus a chyda phwy arall y gallen nhw fod wedi bod mewn cysylltiad.  Efallai y bydd angen i TTP hefyd gysylltu â'r ysgol i gael rhai manylion cyswllt.

9. Beth yw'r gofynion ar gyfer gwisgo gorchuddion wyneb?

 Y cyngor gan Lywodraeth Cymru (wrth inni barhau i ddysgu rhagor am amrywolyn Omicron) yw: -

  • Os nad oes modd cynnal pellter cymdeithasol, dylai pob ymwelydd ac aelod o staff wisgo gorchudd wyneb (oni bai eu bod wedi'u heithrio) ym mhob ardal dan do ym mhob lleoliad addysgol gan gynnwys yr ystafelloedd dosbarth.
  • Os nad oes modd cynnal pellter cymdeithasol, dylai pob disgybl uwchradd wisgo gorchudd wyneb (oni bai eu bod wedi'u heithrio) ym mhob ardal dan do, gan gynnwys ystafelloedd dosbarth.
Rhaid i ddisgyblion ysgolion uwchradd barhau i wisgo gorchuddion wyneb wrth deithio ar gludiant ysgol pwrpasol a rhaid i ddisgyblion 11 oed neu'n hŷn eu gwisgo wrth ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus.

10. Ydy hi'n ofynnol i ddisgyblion/myfyrwyr ym Mlynyddoedd 7-13 gymryd profion llif unffordd (LFTs) yn rheolaidd?

Mae disgwyl y dylai staff ysgolion cynradd, a staff a disgyblion ysgolion uwchradd a cholegau sydd ddim yn dangos symptomau barhau i wneud profion llif unffordd cyflym yn rheolaidd, fel bod modd dod o hyd i unrhyw un sy’n cario’r feirws yn ddiarwybod cyn gynted â phosibl. Bellach, mae rhaid ichi wneud tri phrawf llif unffordd yr wythnos wrth inni ddod i ddeall yr amrywiolyn Omicron yn well. Dylech wneud y profion hyn ar ddydd Llun, dydd Mercher a dydd Gwener, yn y bore cyn mynd i’r ysgol, a nodi’r canlyniadau ar-lein.

Dylai unrhyw un sydd â chanlyniad prawf llif unffordd positif hunanynysu am 7 diwrnod. Nid y cyngor mwyach yw cael prawf PCR dilynol i gadarnhau'r canlyniad, oni bai eu bod mewn grŵp sy'n agored i niwed yn glinigol.  Ar ddiwrnod chwech o hunanynysu, dylen nhw gymryd prawf llif unffordd a phrawf arall 24 awr yn ddiweddarach. Os yw'r ddau ganlyniad yn negyddol, mae'n debygol eu bod nhw ddim yn heintus a chân nhw ddod â'u cyfnod hunanynysu i ben a dychwelyd i'r ysgol os ydyn nhw'n teimlo'n iawn.   Fodd bynnag, os yw'r naill neu'r llall o'r profion a gafodd eu cymryd ar ddiwrnod chwech neu saith yn bositif, dylen nhw hunanynysu o hyd a pheidio â dychwelyd i'r ysgol nes eu bod wedi cael dau brawf llif unffordd negyddol neu nes eu bod wedi hunanynysu am 10 diwrnod - pa un bynnag sydd gyntaf.

Mae unrhyw un sydd wedi cael canlyniad prawf coronafeirws positif dros 90 diwrnod yn ôl yn cael eu hannog i gymryd rhan yn y profion LFT cyson uchod.

NODWCH - Newidiodd safbwynt Llywodraeth Cymru ar hunanynysu ar gyfer cysylltiadau ag achosion positif COVID-19 ar 22 Rhagfyr 2021. Bydd gofyn i bob un dros 18 oed sydd wedi'u brechu'n llawn (wedi derbyn dau ddos llawn o frechlyn  sydd wedi'i gymeradwyo neu un dos o'r brechlyn Janssen) a disgyblion rhwng 5 ac 17 oed wneud profion LFT bob dydd am 7 diwrnod (neu nes bod 10 diwrnod wedi bod ers y cyswllt diwethaf â'r unigolyn a brofodd yn bositif am COVID-19 os yw hyn yn gynharach) os ydyn nhw'n gysylltiadau â rhywun sydd wedi profi'n bositif am COVID-19.

Does dim angen i gyswllt sy'n bodloni'r meini prawf uchod hunanynysu oni bai bod ganddo ganlyniad prawf LFT positif neu os yw'n datblygu symptomau. Dylai'r unigolyn â symptomau drefnu prawf PCR cyn gynted â phosibl.  

Mae rhagor o wybodaeth am Brofion Llif Unffordd ar gael yma:

https://llyw.cymru/profion-llif-unffordd-covid-19-ar-gyfer-pobl-heb-symptomau

11. Sut bydd trefniadau gollwng a chasglu plant yn cael eu rheoli yn yr ysgol?

Mae’n bosibl y bydd amseroedd dechrau a gorffen yr ysgol yn cael eu hamrywio ar ddechrau’r tymor ym mis Ionawr. Bydd ysgolion yn rhoi gwybod i rieni/gwarcheidwaid am drefniadau lleol.   

Dylai rhieni / cynhalwyr sy'n gollwng / casglu plant gadw pellter oddi wrth deuluoedd eraill lle bynnag y bo modd a rhaid iddyn nhw adael safle'r ysgol ar unwaith a pheidio ag aros o gwmpas.

Afiechydon a phrofion positif COVID-19

12. Beth fydd yn digwydd os bydd achos o'r Coronafeirws (COVID-19) yn cael ei amau neu wedi'i gadarnhau yn ysgol neu leoliad gofal fy mhlentyn?

Lle mae plentyn, person ifanc neu aelod o staff yn cael prawf positif , bydd y gwasanaeth Profi, Olrhain a Diogelu yn mynd ati i nodi cysylltiadau agos yr aelod o staff / disgybl sydd wedi cael prawf positif, ynghyd â thrafodaethau gyda'r ysgol o ran unrhyw wybodaeth bellach a allai fod gan yr ysgol.

Newidiodd safbwynt Llywodraeth Cymru ar hunanynysu ar gyfer cysylltiadau ag achosion positif COVID-19 ar 22 Rhagfyr 2021. Bydd gofyn i bob un dros 18 oed sydd wedi'u brechu'n llawn (wedi derbyn dau ddos llawn o frechlyn sydd wedi'i gymeradwyo neu un dos o'r brechlyn Janssen) a disgyblion rhwng 5 ac 17 oed wneud profion LFT bob dydd am 7 diwrnod (neu nes bod 10 diwrnod wedi bod ers y cyswllt diwethaf â'r unigolyn a brofodd yn bositif am COVID-19 os yw hyn yn gynharach) os ydyn nhw'n gysylltiadau â rhywun sydd wedi profi'n bositif am COVID-19.

Does dim angen i gyswllt sy'n bodloni'r meini prawf uchod hunanynysu oni bai bod ganddo ganlyniad prawf LFT positif neu os yw'n datblygu symptomau. Dylai'r unigolyn â symptomau drefnu prawf PCR cyn gynted â phosibl.  

Gweler cwestiwn 14 am ragor o wybodaeth.

O 7 Awst 2021 fe ddileodd Llywodraeth Cymru y gofyniad i oedolion sydd wedi cael eu brechu’n llawn ac sy’n gysylltiadau agos â rhywun sydd wedi profi’n bositif, i hunan-ynysu. Mae hyn hefyd yn berthnasol i gysylltiadau sydd o dan 18 oed. (Sylwch - mae gwahaniaethau mewn perthynas â gofynion i hunanynysu os yw'r cyswllt agos yn gyswllt cartref - gweler cwestiwn 14 isod). Dylai pawb sy wedi dod i gysylltiad ag achos o Omicron neu achos posibl ohono hunanynysu, beth bynnag eu hoedran a ph’un ai ydyn nhw wedi cael brechlyn ai peidio. Bydd y Garfan Tracio, Olrhain, Diogelu yn cadarnhau am faint bydd raid iddyn nhw hunanynysu.

Fydd y mwyafrif o ddisgyblion yn y dosbarth / lleoliad ddim yn cael eu nodi fel cysylltiadau agos. Yn lle hynny, gall yr ysgol gyhoeddi llythyr cyngor i  roi gwybod i rieni / cynhalwyr (gofalwyr) a staff am y sefyllfa a'r hyn y mae angen iddyn nhw ei wneud.

Yn achos disgyblion sydd i'w cyfrif yn gysylltiadau agos â rhywun sydd â phrawf positif, gall y Gwasanaeth Olrhain gynghori'r ysgol i weithredu dull 'rhybuddio a hysbysu 'er mwyn diweddaru rhieni / cynhalwyr a staff am y sefyllfa a'r hyn y mae angen iddyn nhw ei wneud, yn seiliedig ar gyngor y Gwasanaeth.  Bydd y dull 'rhybuddio a hysbysu' hwn yn atgyfnerthu negeseuon allweddol am y risg i eraill oherwydd COVID-19 a'r hyn bydd modd ei wneud i leihau'r risg hon – gan gynnwys cymryd prawf PCR ar unwaith a phrawf PCR arall mewn 6 diwrnod; trwy aros yn wyliadwrus am symptomau newydd, bod â throthwy isel ar gyfer ceisio prawf hyd yn oed gyda symptomau ysgafn, ac osgoi cyswllt â theulu a ffrindiau bregus yn y tymor byr (ee perthnasau oedrannus, neu'r rhai sydd heb eu brechu, neu'r rhai sydd â risg uwch o haint COVID-19 difrifol).

Efallai y bydd  rhai amgylchiadau lle caiff cysylltiadau dan 18 oed a'r rheiny sydd wedi'u brechu'n llawn hunan-ynysu gan y gwasanaeth Prawf, Olrhain, Diogelu, ond dim ond lle bo angen diogelu iechyd y cyhoedd y bydd y penderfyniad hwn yn cael ei wneud.

Mae mwy o fanylion am hunan-ynysu ar gael trwy: https://llyw.cymru/canllawiau-hunanynysu

13. Oes modd i ddisgybl fynd i'r ysgol os yw'n gysylltiad agos â rhywun sydd wedi profi'n bositif?

Newidiodd safbwynt Llywodraeth Cymru ar hunanynysu ar gyfer cysylltiadau ag achosion positif COVID-19 ar 22 Rhagfyr 2021:-

Oedolion wedi'u brechu'n llawn (18 a hŷn)

Bydd gofyn i bob un dros 18 oed sydd wedi'u brechu'n llawn (wedi derbyn dau ddos llawn o frechlyn sydd wedi'i gymeradwyo neu un dos o'r brechlyn Janssen) a disgyblion rhwng 5 ac 17 oed wneud profion LFT bob dydd am 7 diwrnod (neu nes bod 10 diwrnod wedi bod ers y cyswllt diwethaf â'r unigolyn a brofodd yn bositif am COVID-19 os yw hyn yn gynharach) os ydyn nhw'n gysylltiadau â rhywun sydd wedi profi'n bositif am COVID-19.

Does dim angen i gyswllt sy'n bodloni'r meini prawf uchod hunanynysu oni bai bod ganddo ganlyniad prawf LFT positif neu os yw'n datblygu symptomau. Yn un o'r achosion hyn, dylai'r unigolyn drefnu prawf PCR cyn gynted â phosibl. 

Disgyblion 5 i 17 oed

Bydd gofyn i bob disgybl rhwng 5 ac 17 oed wneud profion LFT bob dydd am 7 diwrnod (neu nes bod 10 diwrnod ers y cyswllt diwethaf â'r unigolyn a brofodd yn bositif am COVID-19 os yw hyn yn gynharach) os ydyn nhw'n gysylltiad â rhywun sydd wedi profi'n bositif am COVID-19.

Does dim angen i gyswllt sy'n cwrdd â'r meini prawf uchod hunanynysu oni bai bod ganddo ganlyniad prawf LFT positif neu os yw'n datblygu symptomau. Dylai'r unigolyn â symptomau drefnu prawf PCR cyn gynted â phosibl.  

Oedolion heb eu brechu (18+)

Bydd gofyn i unrhyw ddisgybl neu aelod o staff sy'n 18 oed neu'n hŷn ac sydd heb ei frechu'n llawn ac sy'n gyswllt â rhywun sydd wedi profi'n bositif am COVID-19 hunanynysu am 10 diwrnod. Bydd gofyn iddo ef/iddi hi wneud prawf PCR ar ddiwrnod 2 a diwrnod 8.  Rhaid i'r cyswllt sy'n oedolyn heb ei frechu barhau i hunanynysu am gyfnod o 10 diwrnod llawn, waeth unrhyw ganlyniadau profion negatif.

Plant o dan 5 oed

Lle bo plant o dan 5 oed wedi cael eu nodi'n gyswllt agos (cartref neu fel arall), dyw Llywodraeth Cymru bellach ddim yn argymell unrhyw brofion COVID-19 yn fater o drefn oni bai bod meddyg yn eu cyfarwyddo i wneud hynny, neu os yw'r rhieni o'r farn bod prawf yn hollol angenrheidiol ac er budd gorau'r plentyn.   Os yw plentyn o dan 5 oed yn datblygu symptomau ddylen nhw ddim mynychu'r ysgol neu leoliad gofal plant. Dim ond pan fydd eu symptomau wedi mynd neu pan fyddan nhw'n ddigon da i wneud hynny y dylen nhw ddychwelyd i'r ysgol neu'r lleoliad gofal plant. Does dim unrhyw gyfnod ynysu penodol ar gyfer plant o dan 5 oed ac o'r herwydd mae angen dull 'synnwyr cyffredin' o du ysgolion a rhieni.

Dyw profion PCR bellach ddim yn cael eu hargymell yn fater o drefn ar gyfer plant o dan 5 oed gyda symptomau, oni bai bod meddyg yn eu cyfarwyddo i wneud hynny neu os bernir ei fod yn gwbl angenrheidiol ac er budd gorau'r plentyn.  Mae plant o dan 5 oed yn aml yn cael y broses brofi yn gorfforol ac yn drallodus a gall hyn wneud cael sampl yn anodd ac yn drallodus iawn i rieni a gwarcheidwaid. Yn ogystal, dyw plant o dan 5 oed ddim yn lledaenu COVID yn yr un modd ag oedolyn neu yn yr un ffordd ag y mae pobl yn ystyried bod plant ifainc yn lledaenu annwyd a ffliw. Mae gan blant ifainc gyrff bach, ysgyfaint bach a chynhwysedd anadl bach sy'n golygu hyd yn oed os ydyn nhw wedi'u heintio â'r firws fydden nhw ddim yn ei ledaenu i eraill yn yr un modd ag y byddai person ifanc hŷn neu oedolyn.

I grynhoi - os yw plentyn o dan 5 oed ac wedi'i nodi'n gyswllt agos, does dim angen iddo ynysu na chymryd prawf, felly bydd modd iddo barhau i fynd i'r ysgol ar yr amod nad oes ganddo symptomau COVID-19.

Mae'r plentyn eisoes wedi cael COVID-19 ac mae aelod arall o'r cartref yn cael prawf positif am COVID-19 yn ddiweddarach.

Os yw disgybl sy'n gyswllt cartref wedi cael prawf positif am COVID-19 cyn pen 90 diwrnod cyn i'w gyswllt cartref brofi'n bositif, fe'i cynghorir yn gryf i wneud prawf llif unffordd. Os yw'r canlyniad yn negatif, mae modd iddo roi'r gorau i hunanynysu. Os yw canlyniad y prawf yn bositif, dylai hunanynysu am 7 diwrnod. Ar ddiwrnod chwech o hunanynysu, dylen nhw gymryd prawf llif unffordd a phrawf arall 24 awr yn ddiweddarach. Os yw'r ddau ganlyniad yn negyddol, mae'n debygol eu bod nhw ddim yn heintus a chân nhw ddod â'u cyfnod hunanynysu i ben a dychwelyd i'r ysgol os ydyn nhw'n teimlo'n iawn.   Fodd bynnag, os yw'r naill neu'r llall o'r profion a gafodd eu cymryd ar ddiwrnod chwech neu saith yn bositif, dylen nhw hunanynysu o hyd a pheidio â dychwelyd i'r ysgol nes eu bod wedi cael dau brawf llif unffordd negyddol neu nes eu bod wedi hunanynysu am 10 diwrnod - pa un bynnag sydd gyntaf.

Plentyn sydd eisoes wedi cael prawf positif am COVID-19 yn arddangos symptomau eto

Os yw plentyn/aelod o staff wedi cael prawf positif yn ystod y 90 diwrnod diwethaf ond mae wedi datblygu symptomau newydd, dylai hunanynysu a chymryd prawf PCR, oherwydd gallai'r rhain fod yn symptomau haint newydd.

Os yw plentyn neu aelod o staff yn profi'n bositif am COVID-19 ar brawf llif unffordd neu PCR, neu os oes ganddo unrhyw un o'r symptomau COVID-19 dylai hunanynysu a pheidio â mynychu'r ysgol.

14. Pryd dylwn i beidio ag anfon fy mhlentyn i'r ysgol?   Er enghraifft, os oes ganddyn nhw wres uchel.

Dylai pob unigolyn aros gartref a dylai'r rheini sy'n 5 oed neu'n hŷn gael prawf PCR os:

  • mae ganddyn nhw unrhyw un o dri symptom COVID-19 (peswch parhaus, twymyn neu dymheredd/gwres uchel, colli, neu newid i'w synhwyrau arogli neu flasu)
  • oes ganddyn nhw aelod o'r cartref sydd â symptomau neu sydd wedi cael prawf positif am COVID-19.

Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn sicrhau bod profion PCR ar gael i bobl ag ystod ehangach o symptomau, fel blinder, poen yn y cyhyrau, dolur gwddf, cur pen, trwyn sy'n rhedeg, cyfog, chwydu neu ddolur rhydd. Mae hyn oherwydd nad yw rhai amrywiadau yn peri i bobl ddangos tri symptom COVID-19 cyffredin i ddechrau, a dydy plant ddim bob amser ddim yn dangos y rheiny chwaith.

Ar gyfer plant sy'n arddangos symptomau ehangach, gall rhieni / cynhalwyr archebu prawf ar-lein trwy ddewis yr opsiwn 'trefnu prawf os yw ymgynghorydd Iechyd y Cyhoedd yn cynghori hynny'.

Gall rhieni / cynhalwyr hefyd ffonio 01443 443151 i drefnu prawf PCR os oes gan eu plentyn symptomau ehangach.

Dydy hi ddim yn ofynnol yn gyfreithiol i  unigolion sy'n cael prawf oherwydd y symptomau ehangach eraill hyn ynysu wrth iddyn nhw aros am ganlyniad eu prawf.

Serch hynny, os yw unigolion yn derbyn canlyniad positif COVID-19, mae angen iddyn nhw hunanynysu am 7 diwrnod ac mae angen i unrhyw gysylltiadau wneud prawf fel yr amlinellwyd yng nghwestiwn 14 uchod.

Ar gyfer achosion positif - ar ddiwrnod chwech y cyfnod hunanynysu, dylai'r unigolyn wneud prawf LFT a phrawf arall 24 awr yn ddiweddarach. Os yw'r ddau ganlyniad yn negatif, mae'n debygol nad ydyn nhw'n heintus.   Fodd bynnag, os yw canlyniad un o'r profion a wnaethpwyd ar ddiwrnod chwech neu saith yn bositif, dylai'r unigolyn barhau i hunanynysu nes ei fod wedi cael dau brawf LFT negatif neu nes diwrnod 10 - pa bynnag un sydd gyntaf.

Gall plant sydd â chanlyniad prawf negyddol ddychwelyd i'r ysgol os ydyn nhw'n teimlo'n ddigon da (oni bai eu bod nhw'n cwblhau cyfnod hunan-ynysu gofynnol). Yn amlwg, ddylai plant â dolur rhydd a / neu chwydu ddim mynd i'r ysgol / lleoliad nes eu bod yn rhydd o symptomau am 48 awr, hyd yn oed os yw canlyniad eu prawf COVID-19 yn negyddol.

ARLWYO

15. Ydy clybiau brecwast yn gweithredu?

Bydd clybau brecwast yn gweithredu yn ôl yr arfer o ddechrau mis Medi 2021. Os bydd newid i lefelau risg yn lleol neu’n genedlaethol sy’n gofyn am newid yn y niferoedd, byddwn ni’n rhoi gwybod cyn gynted ag y bo modd.

16.   Beth fydd y trefniadau ar gyfer amser cinio?

Bydd ceginau ar agor yn llawn a bydd bwyd ar gael i'r holl ddisgyblion sydd ei eisiau, gan gynnwys y rheiny sy'n gymwys i gael prydau ysgol am ddim.

17.   A fydd taliadau BACS yn cael eu gwneud i ddisgyblion sy'n hunan-ynysu?

Dim ond ar gyfer disgyblion cymwys sy'n hunan-ynysu oherwydd COVID-19 y bydd taliadau BACS yn cael eu gwneud. Mae Cofrestrau Ysgol yn cael eu defnyddio i nodi disgyblion cymwys y mae'n ofynnol iddyn nhw 'hunanynysu', a bydd cymorth Prydau Ysgol Am Ddim o £3.90 y dydd yn cael ei dalu i gyfrifon banc drwy System Glirio Awtomataidd y Banciau (‘BACS’).

Gwyliau Ysgol

Mae Llywodraeth Cymru hefyd wedi sicrhau bod cyllid ar gael ar gyfradd o £19.50 yr wythnos (£3.90 y dydd) i bob disgybl i sicrhau bod darpariaeth prydau ysgol am ddim ar gael yn ystod gwyliau'r ysgol tan y Pasg 2022. Yn unol â hynny, bydd taliadau BACS yn parhau i gael eu gwneud trwy gydol cyfnodau gwyliau'r ysgol.

Diwrnodau Cynllunio

Mae Llywodraeth Cymru wedi darparu ar gyfer diwrnodau cynllunio ar 4 a 5 Ionawr 2022 i bob ysgol. Bydd taliadau BACS yn cael eu gwneud i’r rheiny sy’n gymwys, a hynny ar raddfa o £3.90 fesul disgybl y diwrnod ar gyfer y cyfnod hwn.

Os ydych chi wedi derbyn taliad nad ydych chi'n gymwys i'w dderbyn, bydd angen i chi ei dalu yn ôl i'r Cyngor.

18. A fydd dŵr ar gael yn ystod y dydd?

Dylai pob disgybl ddod â photeli dŵr wedi'u llenwi i'r ysgol y mae modd iddyn nhw eu hail-lenwi yn ystod y dydd.    Bydd y weithred o ail-lenwi poteli dŵr yn cael ei rheoli a'i goruchwylio gan yr ysgol er mwyn sicrhau bod dŵr ar gael i'r rheiny sydd ei angen neu sy'n gofyn amdano.

CLUDIANT 

 19. Fydd trafnidiaeth ysgol yn gweithredu?

Mae'r Cyngor yn cynnal ei wasanaethau cludiant pwrpasol i'r ysgol ar gyfer disgyblion sydd â hawl iddo, yn unol ag arweiniad Llywodraeth Cymru. 

https://llyw.cymru/canllawiau-gweithredol-i-ysgolion-lleoliadau-html

20. Does dim hawl gyda fy mhlentyn i gludiant am ddim, ga i dalu am sedd?

Dim ond nifer fach o seddi fydd ar gael i'w prynu, wrth i ni weithredu'r mesurau cadw pellter sydd eu hangen rhwng y gyrrwr/cynorthwy-ydd teithio a'r disgyblion ar y cerbyd.  Mae'n debygol y bydd rhai ysgolion lle nad oes seddi ar gael i'w prynu.

Dechreuodd y cyfnod cyflwyno cais ddydd Llun 26 Gorffennaf 2021.  Bydd angen i chi gyflwyno cais i brynu sedd drwy lenwi ffurflen gais ar-lein ar wefan y Cyngor: https://www.rctcbc.gov.uk/CY/Resident/ParkingRoadsandTravel/Travel/SchoolandCollegeTransport/Schoolbuspasses/Schoolbuspassesandsaleofspareseats.aspx neu drwy ffonio Gwasanaethau i Gwsmeriaid ar 01443 425001.

21. Oes disgwyl i'm plentyn wisgo gorchudd wyneb ar gludiant ysgol?

Rhaid i ddisgyblion ysgolion uwchradd wisgo gorchuddion wyneb ar gludiant ysgol Rhondda Cynon Taf. Ond nid i ddisodli arferion hylendid da mohonyn nhw.  Bydd y mesur yma yn lleihau’r risg o ledaenu’r feirws, ond bydd yn yr un peth yn wir yn achos annwyd a ffliw cyffredin.

Rhaid i ddisgyblion sy’n mynd i’r ysgol neu’r coleg ar drafnidiaeth gyhoeddus wisgo gorchudd wyneb 3 haen ar gyfarwyddyd Llywodraeth Cymru.  Dyma ragor o fanylion https://trc.cymru/gwybodaeth/teithwyr/teithion-saffach/cludiant-ysgol 

Ddylai disgyblion ddim cyffwrdd â blaen eu wyneb yn ystod eu defnyddio neu wrth eu tynnu.   Rhaid golchi dwylo wrth gyrraedd yr ysgol neu gartref a rhoi gorchuddion untro mewn bin neu roi gorchuddion mae modd eu hailddefnyddio mewn bag plastig ar gyfer golchi.   

Cofiwch y bydd gwrthod cydymffurfio â’r gofyniad yma yn arwain at beryglu lle eich plentyn ar gludiant ysgol. Bydden ni'n ddiolchgar pe byddech chi'n siarad â'ch plentyn am hyn gan bwysleisio pwysigrwydd dilyn y rheolau. Os oes cyflwr meddygol ar eich plentyn neu mae ganddo/ganddi broblem iechyd, nam neu anabledd a fyddai'n ei gwneud hi'n anodd gwisgo gorchudd wyneb, rhowch wybod i staff yr ysgol cyn gynted â phosibl.

22. Pa ragofalon eraill mae rhaid eu cymryd wrth deithio?

Gofynnwn i rieni a chynhalwyr helpu i esbonio i ddisgyblion bwysigrwydd hylendid da, gan y bydd rhain yn chwarae rhan allweddol wrth gadw pawb yn ddiogel.

Mae hyn yn golygu y dylech chi gymryd y rhagofalon canlynol:

  • Osgoi teithio os oes gan eich plentyn unrhyw un o'r pedwar symptom COVID-19 a nodwyd (peswch parhaus newydd, tymheredd/gwres uchel neu golli blas neu arogl);
  • Peidiwch â theithio os ydy’ch plentyn yn hunan-ynysu ar gais y Gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu neu mewn cwarantîn ar ôl bod mewn gwlad sydd wedi’i nodi gan Swyddfa’r Gymanwlad a Thramor,
  • golchwch eich dwylo am o leiaf 20 eiliad neu glanhewch eich dwylo cyn gadael y tŷ;
  • defnyddiwch hylif glanhau dwylo sydd ar gael cyn mynd i mewn i’r cerbyd,
  • peidiwch â gwneud cyswllt corfforol ag eraill;
  • bydd ffenestri ar agor er mwyn awyru lle bo'n bosibl;
  • wynebwch i'r cyfeiriad arall – i ffwrdd oddi wrth bobl eraill wrth ddefnyddio'r cludiant;
  • osgowch gyffwrdd ag arwynebau fel rheiliau llaw a silffoedd ffenestri;
  • peidiwch â chyffwrdd â'ch wyneb
  • peidiwch â bwyta nac yfed wrth ddefnyddio cludiant;
  • golchwch eich dwylo am o leiaf 20 eiliad neu glanhewch eich dwylo cyn gadael yr ysgol.

Nodwch y gallai gwrthod â chydymffurfio â gofynion iechyd a diogelwch, hylendid da a rheolau cadw pellter cymdeithasol beryglu lle eich plentyn ar gludiant i'r ysgol. Bydden ni'n ddiolchgar pe byddech chi'n siarad â'ch plentyn am hyn gan bwysleisio pwysigrwydd dilyn y rheolau.

23. Sut byddwch chi’n sicrhau na fydd cludiant yn orlawn?

Dim ond teithwyr sydd wedi’u henwi gyda chaniatâd i deithio neu’r rheiny sydd â chardiau teithio i’r ysgol uwchradd ar gyfer y llwybr hwnnw fydd yn cael defnyddio cludiant.    Bydd gan yrwyr restr o ddisgyblion ysgolion cynradd i’w teithio yn eu cerbyd nhw.  Bydd ‘Dim Tocyn, Dim Teithio’ yn cael ei gymhwyso’n llym ar gludiant ysgolion uwchradd, a fydd y rheiny heb hawl i deithio yn cael eu gwrthod.

YMWELIADAU ADDYSGOL A GWEITHGAREDDAU CHWARAEO

24. Fydd ymweliadau addysgol yn cael eu cynnal?

Gall ysgolion ystyried cynnal ymweliadau addysgol lle mae ymweld â lleoliadau y tu allan i'r ysgol yn rhan annatod o'r profiad dysgu.

Dylai ysgolion sy'n awyddus i drefnu unrhyw fathau o ymweliadau addysgol barhau i gynnal y prosesau asesu risg arferol wrth drefnu. Bydd yr asesiad risg yn cynnwys trefniadau ar gyfer aelod o'r grŵp (disgybl neu aelod o staff) sy'n datblygu symptomau COVID-19 yn ystod yr ymweliad.

25. Fydd modd cynnal gemau chwaraeon rhwng ysgolion?

Bellach mae modd cwrdd dan do ac yn yr awyr agored mewn modd rheoledig.  Mae hyn yn cynnwys gemau chwaraeon tîm.

Os yw ysgol yn ystyried trefnu gemau chwaraeon, bydd angen rhoi sylw i'r trefniadau yma yn yr asesiadau risg perthnasol a'ch bod chi'n cymryd pob mesur rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â Covid-19.

26. Oes modd cynnal gwersi Addysg Gorfforol ymarferol?

Mae gan ysgolion hyblygrwydd i benderfynu sut y darperir addysg gorfforol, chwaraeon a gweithgareddau corfforol, gan weithio o fewn y mesurau sydd ar waith yn yr ysgol. Dylid blaenoriaethu gweithgareddau yn yr awyr agored lle bynnag y bo modd.

ARHOLIADAU

27. Beth yw’r trefniadau ar gyfer arholiadau yn 2022?

Mae arholiadau mis Ionawr wedi'u hamserlennu o  11 tan 25 Ionawr ac mae'n cynnwys cymwysterau cyffredinol a galwedigaethol.

Mae Cymwysterau Cymru wedi cadarnhau y bydd arholiadau mis Ionawr yn rhedeg yn ôl yr amserlen er mwyn rhoi cyfle i ddisgyblion sydd wedi bod yn paratoi sefyll eu harholiadau.

Bydd disgyblion sy'n sâl, yn hunanynysu neu'n teimlo na allant sefyll eu harholiadau arferol ym mis Ionawr yn cael y cyfle i sefyll yr arholiadau yma yn yr haf.

Mae’r gofynion asesu ar gyfer arholiadau 2022 wedi’u haddasu i gymryd i ystyriaeth yr aflonyddwch a achoswyd gan y pandemig yn ystod 2020/2021.

Yn ystod tymhorau’r gwanwyn a’r haf, bydd CBAC, Cymwysterau Cymru a Llywodraeth Cymru yn cyfathrebu â’i gilydd i roi rhagor o wybodaeth i ddisgyblion am yr hyn i’w ddisgwyl o broses arholiadau 2022.

Mae’r wybodaeth ddiweddaraf ar gael drwy:

https://www.cbac.co.uk/home/2022-popeth-y-mae-angen-i-chi-ei-wybod/

https://qualificationswales.org/cymraeg/trefniadau-asesu-20212022/

Mae Cymwysterau Cymru hefyd wedi datblygu Cwestiynau cyffredin sy'n rhoi rhagor o wybodaeth.

28. Beth os yw fy mhlentyn yn cael ei nodi fel cyswllt ond mae ganddo/ganddi arholiad?

Os yw disgybl rhwng 5 a 17 neu 18 oed a hŷn ac wedi'i frechu'n llawn, a'i fod wedi'i nodi fel cyswllt â rhywun sydd wedi profi'n bositif am y coronafeirws, dylai gymryd profion llif unffordd am 7 diwrnod. Os yw canlyniad y prawf yn bositif, dylai hunanynysu fel y nodir yn y canllawiau cenedlaethol.

Dylai unrhyw un sy'n datblygu symptomau drefnu cael prawf PCR cyn gynted â phosibl.

Yn y naill achos neu’r llall, os ydych chi'n credu bod modd i hyn effeithio ar allu'ch plentyn i sefyll arholiad, cysylltwch ag ysgol neu goleg eich plentyn i wneud y trefniadau angenrheidiol.

29. Oes angen gwisgo gorchuddion wyneb yn ystod arholiad?

O ystyried y rheolaethau penodol iawn sydd ar waith ar gyfer arholiadau, h.y. mae desgiau’n wynebu blaen yr ystafell ac mae  siarad yn gyfyngedig, dylid rhoi’r opsiwn i ddisgyblion dynnu eu gorchudd wyneb, unwaith y maen nhw wedi eistedd, a bydd dim angen gwisgo'r gorchudd drwy gydol eu harholiad. Os yw'n rhesymol ymarferol efallai y bydd ysgolion a cholegau am gynyddu'r bwlch rhwng desgiau i o leiaf 1.25 metr. Dylai ysgolion a cholegau hefyd ystyried atgyfnerthu mesurau lliniaru megis defnyddio hylif diheintio dwylo wrth fynd i mewn i'r ystafell arholiadau, sicrhau bod yr ystafell wedi'i hawyru'n dda a chynghori disgyblion i sefyll prawf llif unffordd dair gwaith yr wythnos.  Ar ddiwedd yr arholiad dylid atgoffa disgyblion i wisgo gorchudd wyneb cyn gadael yr ystafell. 

Bydd ysgol eich plentyn yn rhoi gwybod am y mesurau sydd gyda nhw ar waith.