Mae rhan bwysig o'n buddsoddiad Trawsnewid RhCT yn cael ei chyflawni trwy garfan Adfywio'r Cyngor. Mae datblygu a chyflawni prosiectau mawr nid yn unig yn dod â chyfleusterau ac amwynderau newydd i gymunedau – ond mae hefyd yn denu ymwelwyr, yn darparu hwb i fasnachwyr lleol ac ardaloedd manwerthu, ac yn annog buddsoddiad gan y sector preifat yn lleol.
Plaza ar lan yr afon' ym Mhontypridd – wedi agor yn yr haf, 2026
Mae datblygiad hen safle M&S ym Mhontypridd wedi trawsnewid yr adeiladau gwag mawr yn ardal gyhoeddus o'r enw 'plasa glan yr afon'. Mae'n cynnwys mannau gwyrdd, a fydd yn agor y drefwedd tuag at yr afon am y tro cyntaf ers dros 100 mlynedd. Cafodd y safle, a fydd hefyd yn cael ei ddefnyddio ar gyfer achlysuron yng nghanol y dref, ei agor i'r cyhoedd ddiwedd mis Mehefin 2026. Yn fuan wedyn, cafodd dau giosg bwyd/diod eu danfon i'r safle er mwyn eu gosod a'u paratoi. Mae'r Cyngor yn paratoi i fwrw ymlaen â'r broses farchnata er mwyn i ddarpar denantiaid weithredu o'r ddau giosg yma.
Mae'r cynllun wedi elwa ar gyllid sylweddol gan Raglen Trawsnewid Trefi Llywodraeth Cymru (£3.68 miliwn) a Chronfa Ffyniant Gyffredin Llywodraeth y DU (£1.95 miliwn).
Prosiectau sy’n mynd rhagddyn nhw
Bydd safle Rock Grounds yn Aberdâr yn cael ei ailddatblygu er mwyn sefydlu gwesty o ansawdd, bwyty, bar a sba ar y lleoliad amlwg ger canol y dref. Bydd y cyfleusterau sy'n rhan o'r gwesty ar gael i'w defnyddio gan y gymuned – tra bydd y datblygiad ehangach yn cadw adeilad hanesyddol Rock Grounds a'i nodweddion, yn cynnal lefel briodol o barcio ceir cyhoeddus i wasanaethu canol y dref, ac yn cadw penddelw Keir Hardie.
Penodwyd Final Frontier Space Holdings i ddylunio, datblygu ac adeiladu'r prosiect, a chynhaliwyd ymgynghoriad yn haf 2025 i'r cyhoedd gael dweud eu dweud ar y dyluniadau cychwynnol. Mae camau presennol y prosiect yn cael eu hariannu gan Gronfa Ffyniant Gyffredin Llywodraeth y DU.
Rhoddwyd caniatâd cynllunio llawn ar gyfer y datblygiad ym mis Tachwedd 2025.
Mae cynigion ar gyfer datblygiad defnydd cymysg yn cael eu llunio ar hyn o bryd mewn perthynas â safleoedd Maes Parcio Heol Berw a'r Orsaf Heddlu ym Mhontypridd. Mae'r opsiynau sy'n cael eu harchwilio ar hyn o bryd yn cynnwys maes parcio modern newydd, gwella'r parth cyhoeddus, gwelliannau i'r gyffordd wrth Stryd y Bont/Heol Berw gyda chysylltiadau teithio llesol, a chyfleoedd ar gyfer datblygiad preswyl, masnachol a diwylliannol. Gallai'r gwaith dymchwel gael ei gynnal yn ddiweddarach yn 2026.
Mae'r prosiect yma wedi'i ariannu'n rhannol gan Lywodraeth y DU drwy'r Gronfa Ffyniant Gyffredin a rhaglen Trawsnewid Trefi Llywodraeth Cymru. Bydd y Cyngor yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i drigolion am hynt y prosiect wrth nesáu at gam y gwaith dymchwel, a datblygu cynigion yn y dyfodol.
Cyllid Balchder Bro wedi'i sicrhau gan ddwy raglen
Mae'r Cyngor wedi sicrhau cyllid sylweddol gan ddwy raglen Llywodraeth y DU, a fydd yn darparu prosiect Adfywio ledled cymunedau lleol.
Bydd cyllid y Gronfa Effaith Balchder Bro sydd wedi'i sicrhau gan y Cyngor yn cael ei wario ar brosiectau yng nghanol y dref, yn unol â'r hynny gafodd ei gytuno gan y Cabinet ym mis Rhagfyr 2025. Mae’r Cyngor wedi sicrhau cyllid gwerth £1.5 miliwn gan y Gronfa Effaith a bydd modd cynnig prosiectau hyd at fis Mawrth 2027.
Llwybr ariannu tymor hwy yw’r Rhaglen Balchder Bro, a bydd dyraniad Rhondda Cynon Taf yn canolbwyntio ar brosiectau adfywio mewn cymunedau yn ardal Rhondda Fach. Dyma gronfa gwerth £20 miliwn dros 10 mlynedd, a bydd penderfyniadau o ran sut bydd y cyllid yn cael ei ddyrannu ar gyfer prosiectau lleol yn cael eu harwain gan y gymuned. Bydd penderfyniadau allweddol yn cael eu gwneud gan Fwrdd Cymdogaeth, gyda chymorth gan y Cyngor wrth gytuno ar Gynllun Adfywio a'i weithredu.
Prosiectau a Gwblhawyd yn ystod y blynyddoedd diwethaf
Mae'r rhain yn dilyn nifer o ddatblygiadau Adfywio a gwblhawyd yn llwyddiannus yn ystod y blynyddoedd diwethaf – gan gynnwys swyddfeydd newydd, campfa a llyfrgell yn Llys Cadwyn a phont droed y parc sy'n cyd-fynd â hi, adfer Y Muni, darparu’r Hwb YMa, agor Hwb Trafnidiaeth y Porth, a'r gofod cyhoeddus newydd o safon a'r arosfannau bysiau yn hen safle neuadd bingo Pontypridd.
Mae enghreifftiau eraill o brosiectau lleol yn cynnwys buddsoddiad parhaus ym Mharc Coffa Ynysangharad gan ddefnyddio Cyllid Cronfa Dreftadaeth y Loteri, creu mannau parcio ychwanegol yn Stryd Hannah, Porth ar safle canol tref diffaith, ac adeiladu 20 o unedau busnes modern newydd yn Nhresalem yng Nghwm Cynon.
Strategaethau Canol Trefi
Mae'r Cyngor wedi datblygu Strategaethau Canol Trefi ar gyfer Aberpennar, Porth, Pontypridd, Aberdâr a Tonypandy yn fwyaf diweddar. Fe wnaethon nhw gyflwyno gweledigaethau clir, uchelgeisiol a chytunedig ar gyfer pob tref, sydd bellach wedi'u mabwysiadu ac yn gweithredu fel glasbrint ar gyfer buddsoddiad yn y dyfodol.
Helpu busnesau i gael mynediad at gyllid
Rôl allweddol arall y garfan Adfywio yw helpu busnesau i wneud cais am gyllid allweddol ar gyfer prosiectau lleol a chael mynediad iddo. Dwy enghraifft ddiweddar oedd datblygiadau preifat llwyddiannus y Gwesty Pencelli yn Nhreorci a chyn Adeilad Ardrethi Aberdâr – a daeth y ddau ag adeiladau nas defnyddiwyd yn ôl i ddefnydd, gyda swyddogion yn cynorthwyo'r perchnogion priodol i gael mynediad at gyllid allanol. Darllenwch ragor yma: