Mae unigolion anabl lleol sy'n mynychu canolfan Learning Curve RhCT – gwasanaeth cyfleoedd oriau dydd Cyngor Rhondda Cynon Taf i oedolion ag anableddau dysgu – yn dathlu treftadaeth Cymru yn rhan o raglen o weithdai creadigol dan arweiniad Forget-Me-Not Productions. Mae’r prosiect, sy’n cael ei gefnogi gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol, yn sicrhau bod cyfleoedd ymarferol a hygyrch ar gael i oedolion ag anableddau dysgu ym meysydd treftadaeth a'r celfyddydau, a hynny gan ddefnyddio dulliau cyfathrebu amgen ac atgyfnerthol (AAC), dulliau rheoli dyfais gyda’r llygaid ac offerynnau wedi'u haddasu i sicrhau bod modd i bawb gymryd rhan mewn ffordd sy'n gyfleus iddyn nhw.
Mae'r artistiaid Clary Saddler, Shevaughn Georgiou, Sue Lewis, a Mel Saddler – yng nghwmni artistiaid Word Groove Collective, Mr X a Gavin Clifton – wedi bod yn gweithio gyda chanolfannau Learning Curve ledled Rhondda Cynon Taf yn ardal Gadlys, Tŷ Draw a Llwynypia.
Mae tri cham i'r prosiect. Arweiniodd Cam Un, a gyflwynwyd drwy gydol mis Rhagfyr, at berfformiad yn y gymuned o The Welsh Christmas Caper yn Nhonysguboriau. Roedd y perfformiad yn cyfuno theatr fyw â nodweddion ffilm arddull ‘One Show’ a grëwyd gan gyfranogwyr o bob canolfan Learning Curve. Fe wnaethon nhw actio fel cyflwynwyr, adroddwyr straeon, cerddorion, dawnswyr, neu gymeriadau o lên gwerin a phantomeim Cymru.
Mae Cam Dau a Thri bellach ar y gweill, a byddan nhw’n parhau tan 8 Mai, pan fydd teuluoedd, cynhalwyr, a'r gymuned ehangach yn dod ynghyd ar gyfer dathliad a pherfformiad. Mae gweithdai yn y camau diweddarach yma'n cyflwyno cyfranogwyr i ystod o weithgareddau creadigol, gan eu hannog i weithio ar raglenni dogfen, podlediadau, animeiddiadau, cyfweliadau a gweithgareddau sy'n seiliedig ar dreftadaeth.
Mae’r cyfranogwyr wrthi’n archwilio’r Fari Lwyd, carolau Plygain, Noson Gyflaith, Calennig a bwydydd traddodiadol Cymreig. Mae'r sesiynau'n cynnig cymysgedd o weithgareddau drama, cerddoriaeth, adrodd straeon, a hynny gan ddefnyddio dulliau cyfathrebu amgen ac atgyfnerthol, offerynnau cynhwysol, coginio, a darnau wedi'u ffilmio – gan helpu unigolion i archwilio ac ennill sgiliau cyfathrebu, gwaith tîm a chydlynu newydd, yn ogystal ag archwilio balchder a diwylliant Cymru trwy dreftadaeth a thraddodiad.
Dyma enghraifft ymarferol o gymorth cynhwysol, sy'n canolbwyntio ar yr unigolyn, ar waith. Mae sesiynau wedi'u cyd-gynhyrchu mewn lleoliadau cymunedol, ac mae staff ac artistiaid yn addasu'r cynnig yn unol â chryfderau ac anghenion unigryw pob unigolyn. Mae hefyd yn dangos sut y gall cyllid wedi'i dargedu – megis cyllid Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol – roi cyfle i unigolion gael mynediad at offer a gwasanaethau arbenigol, gan adael gwaddol o sgiliau i gyfranogwyr.
Meddai Andrew White, Cyfarwyddwr Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol i Gymru: "Mae'r prosiect yma'n dangos yr hyn y mae modd ei gyflawni pan fydd creadigrwydd, treftadaeth a chynhwysiant yn dod at ei gilydd. Diolch i chwaraewyr y Loteri Genedlaethol, rydyn ni wrth ein bodd yn cefnogi'r fenter yma sy'n grymuso oedolion ag anableddau dysgu gyda'r offer, yr hyder a'r cyfleoedd i rannu eu lleisiau."
Meddai Clary, Cyd-sylfaenydd Forget-Me-Not Productions: “Mae’r prosiect yma, ym marn Forget-Me-Not Productions, yn rhoi cyfle i unigolion weld eu hunain yn niwylliant Cymru. Pan fydd cyfranogwyr yn defnyddio eu lleisiau eu hunain, boed ar lafar, gan ddefnyddio iaith arwyddion neu drwy dechnoleg gynorthwyol, i rannu traddodiadau Cymru, mae treftadaeth yn dod yn rhywbeth y maen nhw'n berchen arni, nid rhywbeth sy'n digwydd o'u cwmpas. Dyna sut olwg sydd ar gynhwysiant i ni ac mae'n newid popeth.”
Meddai'r Cynghorydd Gareth Caple, Aelod o'r Cabinet ar faterion Iechyd a Gofal Cymdeithasol: “Mae’r prosiect cymunedol gwych yma'n arddangos gwerthoedd y Cyngor ar waith – mae wedi’i gyd-gynhyrchu, yn canolbwyntio ar yr unigolyn, ac wedi’u gwreiddio yn ein cymunedau lleol.
“Trwy sesiynau yn ein canolfannau Learning Curve yn ardal Gadlys, Tŷ Draw, a Llwynypia, mae cyfranogwyr yn llunio straeon drwy ddefnyddio dulliau cyfathrebu amgen ac atgyfnerthol, dulliau rheoli dyfais gyda’r llygaid, ac offerynnau cynhwysol - gan archwilio podlediadau, rhaglenni dogfen, cyfweliadau, dawnsio a cherddoriaeth wrth iddyn nhw ddod â threftadaeth Cymru yn fyw.
“Caiff y cymorth yma ei addasu ar gyfer pob unigolyn, ac mae’r pecyn arbenigol yn bosibl o ganlyniad i gyllid Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol. Mae gweithio gydag oedolion lleol ag anableddau dysgu fel hyn yn eu helpu nhw i feithrin sgiliau, hyder a chysylltiadau newydd.
“Diolch yn fawr iawn i Forget-Me-Not Productions, Word Groove Collective, Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol, a staff, teuluoedd a chyfranogwyr gwych Learning Curve am eu hymdrechion yn rhan o’r prosiect yma. Rydw i'n edrych ymlaen at eu gweld nhw'n gwneud cynnydd dros y misoedd nesaf."
Gweledigaeth Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol yw bod gwaith treftadaeth yn cael ei werthfawrogi, yn cael sylw ac yn hygyrch i bawb. Y gronfa yw prif gyllidwr gwaith treftadaeth yn y DU, maen nhw'n cefnogi prosiectau sy'n cysylltu cymunedau â threftadaeth mewn ffyrdd ystyrlon.
Am ragor o wybodaeth, ewch i: https://www.heritagefund.org.uk/cy
Mae Forget-Me-Not Productions yn rhoi cyfleoedd i bobl ag anableddau corfforol a gwybyddol cymhleth gymryd rhan yn annibynnol mewn prosiectau creadigol trwy'r celfyddydau cynhwysol a thechnoleg gynorthwyol. Maen nhw'n credu bod gan bawb yr hawl i fynegi eu hunain yn greadigol, waeth beth fo'u hamgylchiadau. Mae’r gwaith yn cynnwys:
- Gweithdai celfyddydau cynhwysol i blant ac oedolion ag anableddau cymhleth
- Hyfforddiant, ymgynghoriaeth ac asesiadau ym maes celfyddydau, addysg, iechyd a meysydd eraill
- Stiwdio recordio symudol ar gyfer cerddorion, actorion a gwneuthurwyr ffilmiau anabl
- Ymchwil i dechnoleg gynorthwyol ac arferion celfyddydol cynhwysol a gweithio i'w datblygu.
Am ragor o wybodaeth, ewch i'w gwefan: Forget-Me-Not-Productions - Making the Arts Accessible for All
Tîm cyfansoddi caneuon dan arweiniad Clary Saddler (Forget-Me-Not Productions) a Gavin Clifton (a elwir hefyd yn The Disabled Writer) yw Word Groove Collective ac mae'n cynnwys cyfansoddwyr caneuon a cherddorion anabl a rhai nad ydyn nhw'n anabl. Maen nhw'n cynnig sesiynau cyfansoddi caneuon wedi'u llunio ar gyfer pobl anabl ac ar y cyd â nhw, gan gynnwys y rhai sydd ddim yn siarad, sy’n defnyddio dulliau cyfathrebu amgen ac atgyfnerthol (AAC), neu sydd ag anghenion corfforol.
Am ragor o wybodaeth, mae modd i chi ddod o hyd iddyn nhw ar-lein: Facebook | Soundcloud | TikTok
Learning Curve RhCT yw gwasanaeth cymorth anableddau dysgu Cyngor Rhondda Cynon Taf. Maen nhw'n darparu cyfleoedd yn ystod y dydd i oedolion ag anabledd dysgu, gan eu galluogi i ddysgu, creu a chysylltu trwy weithgareddau cynhwysol a phrosiectau yn y gymuned.
Am ragor o wybodaeth, ewch i'n gwefan: Anableddau Dysgu | Cyngor Bwrdeistref Sirol Rhondda Cynon Taf
Wedi ei bostio ar 23/03/2026